Nhà Trắng công bố báo cáo mới: 67 tỷ USD hàng hóa Trung Quốc 'đi đường vòng' vào Mỹ, Việt Nam nằm trong 3 quốc gia được nhắc tên

Ngày 13/8/2026, Nhà Trắng ban hành báo cáo “The Great Transshipment Scam”, trong đó cho rằng hàng hóa từ các quốc gia chịu mức thuế cao, chủ yếu là Trung Quốc, đang được trung chuyển qua hơn 40 quốc gia và vùng lãnh thổ có mức thuế thấp hơn để vào thị trường Hoa Kỳ.

Theo báo cáo, hoạt động này có thể khiến Hoa Kỳ thất thu thuế từ hàng chục đến hàng trăm tỷ USD mỗi năm, tùy theo cách tính toán của các tổ chức.

Tuy nhiên, nội dung báo cáo không phải kết quả của một cuộc điều tra chính thức. Các nhận định được xây dựng dựa trên số liệu thống kê và nghiên cứu từ một số cơ quan, tổ chức như Văn phòng Phân tích Thương mại và Kinh tế (OTEA) thuộc Bộ Thương mại Hoa Kỳ, Cục Thống kê Dân số Hoa Kỳ (U.S. Census Bureau) và Ủy ban Thương mại Quốc tế Hoa Kỳ (USITC).

Đáng chú ý, các quốc gia được đề cập trong báo cáo không bị kết luận vi phạm. Thay vào đó, nhóm quốc gia này được mô tả là nằm trong nhóm có “rủi ro” trung chuyển bất hợp pháp dựa trên một số đặc điểm như quy mô thương mại với Trung Quốc, mức độ hội nhập vào chuỗi cung ứng và logistics của Trung Quốc, cũng như lợi thế về khu thương mại tự do, kho ngoại quan hoặc năng lực thực thi hải quan.

Việt Nam nằm trong Tier 2

Theo phân loại trong báo cáo, Việt Nam thuộc Tier 2, nhóm các quốc gia có quy mô thương mại lớn và mức độ hội nhập kinh tế đáng kể với Trung Quốc.

Tier 1 - Diversified Scale Leaders gồm Canada, Liên minh châu Âu (EU), Ấn Độ, Israel, Nhật Bản, Mexico, Hàn Quốc và Đài Loan. Đây là nhóm các nền kinh tế có quy mô lớn, đa dạng hóa ngành sản xuất. Nếu xảy ra gian lận trung chuyển, tỷ trọng trong tổng giá trị xuất khẩu sang Hoa Kỳ được đánh giá là tương đối nhỏ và khó phát hiện do cơ cấu công nghiệp đa dạng.

Tier 2 - Scale Leaders with Significant Economic Integration with China gồm Brazil, Indonesia, Malaysia, Thái Lan, Thổ Nhĩ Kỳ và Việt Nam. Theo báo cáo, đây là những quốc gia vừa có quy mô trung chuyển đáng kể, vừa có mức độ hội nhập sâu vào chuỗi cung ứng, nguồn cung đầu vào, nền tảng sản xuất, hệ thống logistics hoặc các kênh tái định tuyến khu vực gắn với Trung Quốc.

Tier 3 gồm 24 quốc gia. Đây là những nền kinh tế có quy mô nhỏ hơn nhưng sở hữu một số lợi thế có thể tạo điều kiện cho hoạt động trung chuyển, chẳng hạn chi phí lao động thấp, khu thương mại tự do hoặc những hạn chế trong thực thi hải quan. Những yếu tố này có thể tạo điều kiện để hàng hóa được gắn với hoạt động “chế biến, chế tạo” tại nước thứ ba thay vì chỉ đơn thuần trung chuyển.

Báo cáo cũng đề cập đến trường hợp tại TP. HCM, nơi xử lý thiết bị đóng ngắt điện và bảo vệ mạch thuộc mã HS 8536. Theo nội dung báo cáo, hoạt động này tạo áp lực lên thị trường lao động của ngành thiết bị điện tại các thành phố Chicago, Milwaukee và Rockford của Hoa Kỳ.

Đáng chú ý, OTEA ước tính trong năm 2025, Hoa Kỳ nhập khẩu khoảng 67 tỷ USD hàng hóa được trung chuyển từ Trung Quốc thông qua ba trung tâm lớn là Mexico, Ấn Độ và Việt Nam. Hoạt động này được cho là khiến Hoa Kỳ thất thu khoảng 28 tỷ USD thuế quan.

Theo đánh giá của Chứng khoán BIDV (BSC), báo cáo có thể đóng vai trò như một nền tảng dữ liệu và lập luận để Hoa Kỳ xem xét triển khai các biện pháp thuế quan hoặc phi thuế quan liên quan đến thương mại trong thời gian tới.

Dù vậy, BSC lưu ý danh sách hơn 40 quốc gia trong báo cáo không phải kết quả của một cuộc điều tra chính thức. Các quốc gia được đưa vào danh sách dựa trên thống kê và nghiên cứu, đồng thời không bị kết luận là vi phạm mà chỉ được mô tả nằm trong nhóm có rủi ro.

Đáng chú ý, danh sách này bao gồm nhiều đối tác thương mại lớn của Hoa Kỳ như Mexico, Canada, Đài Loan và EU. Theo BSC, điều này làm giảm tính chọn lọc của danh sách, qua đó mức độ nghiêm trọng riêng đối với Việt Nam cũng được giảm bớt.