Nhóm nhà đầu tư thiểu số đang nắm 70.000 tài khoản chứng khoán được 'giao nhiệm vụ' quan trọng

Theo số liệu từ Tổng Công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam (VSD), năm 2025 ghi nhận khoảng 2,5 triệu tài khoản chứng khoán mở mới, nâng tổng số tài khoản lên gần 11,9 triệu - mức tăng mạnh nhất trong lịch sử thị trường. Con số này đã vượt sớm mục tiêu 11 triệu tài khoản vào năm 2030 theo Chiến lược phát triển thị trường chứng khoán được Chính phủ phê duyệt.

Riêng tháng 1/2026, thị trường có thêm 245.000 tài khoản mới, qua đó chính thức vượt mốc 12 triệu tài khoản giao dịch. Tuy nhiên, cơ cấu nhà đầu tư vẫn cho thấy sự chênh lệch đáng kể: nhà đầu tư tổ chức trong nước chỉ có 19.301 tài khoản, trong khi khối ngoại sở hữu 50.532 tài khoản.

Dù số lượng tài khoản tăng mạnh, giá trị giao dịch trên thị trường những năm qua vẫn chủ yếu đến từ nhà đầu tư cá nhân, đóng góp hơn 90% thanh khoản bình quân phiên. Khi tỷ trọng giao dịch cá nhân quá lớn, thị trường dễ xuất hiện các nhịp tăng giảm mạnh theo tin đồn hoặc kỳ vọng ngắn hạn.

Thực tế cho thấy, các thị trường được nâng hạng thành công đều có điểm chung là cộng đồng nhà đầu tư cá nhân phát triển theo hướng chuyên nghiệp hơn, song song với sự mở rộng nhanh của các sản phẩm quỹ mở.

Trong bối cảnh Việt Nam được nâng hạng, vai trò của nhà đầu tư cá nhân càng trở nên quan trọng. Không chỉ chiếm tỷ trọng lớn về thanh khoản, nhóm này còn phản ánh mức độ đại chúng và chiều sâu của thị trường tài chính. Dù vị thế nhà đầu tư tổ chức trong nước đã cải thiện trong năm 2025, dòng tiền cá nhân vẫn chiếm ưu thế áp đảo, đặt ra yêu cầu tái cấu trúc cơ sở nhà đầu tư khi thị trường bước sang giai đoạn phát triển mới.

Ủy ban Chứng khoán Nhà nước xác định tái cấu trúc cơ sở nhà đầu tư theo hướng nâng cao vai trò của các định chế chuyên nghiệp là một nhiệm vụ trọng tâm.

Theo Đề án Tái cấu trúc nhà đầu tư và phát triển ngành quỹ đầu tư chứng khoán, mục tiêu đến năm 2030 là nhà đầu tư cá nhân chiếm khoảng 70% khối lượng giao dịch, trong khi nhà đầu tư tổ chức và nước ngoài chiếm 30%, sau đó tiếp tục điều chỉnh theo hướng cân bằng hơn.

Theo ông Bùi Văn Huy, sau nâng hạng, mục tiêu không chỉ là tăng số lượng nhà đầu tư mà quan trọng hơn là nâng cao chất lượng tham gia. Để hình thành cấu trúc nhà đầu tư chuyên nghiệp và dài hạn, thị trường cần nâng cao phổ cập tài chính và năng lực ra quyết định, tăng kỷ luật và bảo vệ quyền lợi cổ đông, duy trì ổn định vĩ mô để tạo kỳ vọng dài hạn, đồng thời phát triển hệ sinh thái quỹ và sản phẩm đầu tư minh bạch, chi phí hợp lý nhằm hình thành dòng tiền bền vững, ít bị chi phối bởi cảm xúc.