PGS.TS Trần Đình Thiên: Đừng chỉ lo xe có hỏng hay không khi nói về xăng E10

Đừng chỉ nhìn E10 qua... động cơ chiếc xe

Theo PGS.TS Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, sau một tháng triển khai, những tranh luận của xã hội chủ yếu vẫn tập trung vào câu chuyện công nghệ.

"Có lẽ những tranh luận, những lo lắng của xã hội về xăng E10 cho đến bây giờ chủ yếu liên quan đến mặt công nghệ, gắn với câu chuyện nó có đáp ứng được động cơ hay không, có làm cho xe mới mua bị hỏng hay không, có lên được dốc hay không... Đấy chỉ mới là phần công nghệ của vấn đề”, PGS.TS Trần Đình Thiên chia sẻ tại tọa đàm "Xăng E10: Bài toán khoa học và an ninh năng lượng quốc gia", mới đây.

Theo ông, nếu chỉ nhìn E10 dưới góc độ chiếc xe vận hành thế nào thì sẽ bỏ lỡ bức tranh lớn hơn rất nhiều.

"Lựa chọn của Nhà nước là đặt trên một tầm vĩ mô tổng thể. Giá trị ở đây là an ninh năng lượng quốc gia, là chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng xanh và nâng cao khả năng tự chủ của nền kinh tế", ông nhấn mạnh.

Vị chuyên gia cho rằng việc truyền thông, giải thích để người dân hiểu lợi ích tổng thể là yếu tố rất quan trọng, bởi đây không đơn thuần là thay đổi một loại nhiên liệu mà là thay đổi tư duy phát triển.

Không chỉ thay loại xăng, mà thay đổi cả cấu trúc nền kinh tế

Theo PGS.TS Trần Đình Thiên, điều đáng ghi nhận là Việt Nam triển khai E10 vào đúng thời điểm thị trường năng lượng thế giới đối mặt nhiều biến động, trong khi câu chuyện an ninh năng lượng trở thành ưu tiên của nhiều quốc gia.

"Đây là thời điểm rất đúng. Nếu triển khai khi thế giới chưa có sức ép về năng lượng thì có thể xã hội sẽ xuất hiện nhiều ý kiến trái chiều hơn. Còn trong bối cảnh hiện nay, việc lựa chọn E10 cho thấy Việt Nam đã có sự chuẩn bị và có tầm nhìn chiến lược."

Ông đánh giá việc thử nghiệm thận trọng suốt thời gian qua cũng giúp tạo sự đồng thuận trong xã hội, tránh gây cú sốc đối với người tiêu dùng khi thay đổi thói quen sử dụng nhiên liệu.

Theo PGS.TS Trần Đình Thiên, ý nghĩa của E10 vượt xa câu chuyện nhiên liệu. Ông cho rằng Việt Nam đang đứng trước cơ hội tái cấu trúc cả chuỗi giá trị kinh tế, từ vùng nguyên liệu, chế biến đến công nghiệp nhiên liệu sinh học.

"Chúng ta cần dịch chuyển không chỉ cơ cấu năng lượng cuối cùng mà cả cơ cấu kinh tế. Triển vọng không chỉ nằm ở cây sắn hay cây ngô mà còn là cả một chuỗi công nghiệp chế biến với giá trị gia tăng rất lớn."

Theo ông, đây là cơ hội để Việt Nam giữ lại nhiều giá trị hơn thay vì tiếp tục xuất khẩu nguyên liệu thô rồi nhập khẩu các sản phẩm có giá trị cao.

Đừng tiếp tục nhường giá trị gia tăng cho nước ngoài

PGS.TS Trần Đình Thiên nhìn nhận Việt Nam nhiều năm qua nổi tiếng với khả năng ứng biến linh hoạt trước các cú sốc quốc tế. Tuy nhiên, trong bối cảnh thế giới ngày càng biến động, chỉ ứng phó thôi là chưa đủ.

"Không thể mãi trông chờ vào năng lực ứng biến. Điều quan trọng là phải chuyển từ ứng phó sang chủ động."

Theo ông, việc triển khai E10 đúng thời điểm cho thấy Việt Nam đang từng bước dịch chuyển từ tư duy xử lý ngắn hạn sang xây dựng năng lực tự chủ dài hạn về năng lượng.

"Đây không phải là phản ứng nhất thời trước biến động giá dầu, mà là kết quả của quá trình chuẩn bị nhiều năm để chuyển sang một cấu trúc năng lượng chủ động hơn."

Một trong những vấn đề được PGS.TS Trần Đình Thiên đặc biệt nhấn mạnh là phát triển chuỗi nhiên liệu sinh học sẽ tạo cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.

"Nếu chúng ta cứ nhường lợi thế, cứ trao phần giá trị gia tăng cho nước ngoài thì doanh nghiệp Việt Nam rất khó lớn."

Theo ông, thay vì chỉ xuất khẩu sắn khô, Việt Nam cần phát triển mạnh công nghiệp chế biến ethanol, mở rộng các nhà máy, làm chủ công nghệ và hình thành chuỗi giá trị hoàn chỉnh. Đó mới là nền tảng để vừa nâng cao an ninh năng lượng, vừa tạo thêm động lực tăng trưởng cho doanh nghiệp và nông dân.

Dù đánh giá cao các chính sách hiện hành, PGS.TS Trần Đình Thiên cho rằng những giải pháp đang có mới chỉ là bước khởi đầu.

Theo ông, điều Việt Nam cần là một chiến lược tổng thể, ổn định và nhất quán để phát triển toàn bộ chuỗi nhiên liệu sinh học, từ vùng nguyên liệu, công nghệ, tín dụng đến thị trường.

"Nếu chỉ tháo gỡ từng vướng mắc riêng lẻ thì chưa đủ. Cần những giải pháp đột phá, mang tính tổng thể để mở đường cho một cấu trúc phát triển mới."

Theo vị chuyên gia, nếu làm được điều đó, E10 sẽ không chỉ là một loại xăng mới mà còn trở thành nền tảng để Việt Nam nâng cao quyền tự chủ năng lượng, phát triển doanh nghiệp nội địa và tạo thêm động lực tăng trưởng bền vững trong nhiều năm tới.