Phái sinh ‘dậy sóng’ trong tuần đáo hạn, lượng vị thế ôm qua đêm tăng kỷ lục
Trước thềm kỳ đáo hạn, dòng tiền phái sinh bùng nổ mạnh mẽ với thanh khoản tăng 41,7% và vị thế mở tăng thêm 6.200 hợp đồng, trong bối cảnh thị trường cơ sở lao dốc và basis thu hẹp hơn 70%.
Thanh khoản phái sinh tăng vọt trong phiên thị trường cơ sở lao dốc
Áp lực bán bao trùm thị trường cổ phiếu trong phiên 13/7, có lúc kéo VN-Index xuống 1.781,45 điểm, thấp hơn gần 47 điểm so với tham chiếu. Lực cầu tại vùng giá thấp giúp chỉ số thu hẹp một phần đà giảm vào cuối phiên. VN-Index đóng cửa tại 1.800,54 điểm, mất 27,8 điểm (-1,52%). Trên HoSE, 271 mã giảm giá, trong khi chỉ 52 cổ phiếu giữ được sắc xanh.
Nhóm vốn hóa lớn cũng chịu sức ép đáng kể khi VN30-Index giảm 30,98 điểm (-1,57%), xuống 1.939,84 điểm. Hợp đồng tương lai chỉ số VN30 đáo hạn tháng 7 (mã 41I1G7000, ký hiệu VN30F1M) đóng cửa tại 1.941,5 điểm, giảm 35 điểm (-1,77%). Mức giảm của hợp đồng lớn hơn chỉ số cơ sở 0,2 điểm phần trăm.
Biến động trong ngày mạnh hơn đáng kể so với mức giảm cuối phiên. VN30F1M mở cửa tại 1.967 điểm, tăng lên 1.971,9 điểm trước khi đảo chiều xuống 1.927,3 điểm. Biên độ giữa mức cao nhất và thấp nhất đạt 44,6 điểm, tương đương gần 2,3% giá đóng cửa. Hợp đồng hồi 14,2 điểm từ đáy, nhưng vẫn kết phiên thấp hơn đỉnh 30,4 điểm.
Khối lượng khớp lệnh đạt 194.462 hợp đồng, tăng 57.187 hợp đồng (+41,7%) so với phiên 10/7. Thanh khoản cao hơn 36% so với bình quân 5 phiên liền trước và gần 61% so với bình quân 20 phiên, đồng thời đứng thứ 3 trong chuỗi thống kê từ 22/5 đến 13/7. Tính theo giá khớp bình quân và hệ số 100.000 đồng/điểm, giá trị quy đổi theo quy mô hợp đồng đạt khoảng 37.918 tỷ đồng.
Vị thế mở tăng 23%, dòng tiền dồn vào kỳ hạn tháng 7
Vị thế mở (open interest - OI) của VN30F1M tăng từ 26.906 lên 33.106 hợp đồng, tương ứng tăng thêm 6.200 hợp đồng (+23%) chỉ sau 1 phiên. Giá trị quy đổi của lượng vị thế chưa tất toán cuối ngày đạt khoảng 6.428 tỷ đồng theo giá đóng cửa. Riêng phần OI phát sinh thêm trong phiên tương ứng khoảng 1.204 tỷ đồng.
Giá giảm trong khi khối lượng giao dịch và OI cùng tăng cho thấy nhà đầu tư tiếp tục mở thêm vị thế trong quá trình thị trường đi xuống, thay vì chỉ tất toán các giao dịch đã hình thành trước đó. Diễn biến này đi cùng sự gia tăng của các vị thế bán (Short) theo xu hướng và hoạt động phòng vệ danh mục cổ phiếu. Tuy nhiên, 6.200 hợp đồng OI tăng thêm không thể đồng nhất hoàn toàn với Short mới, bởi mỗi hợp đồng luôn đồng thời hình thành 1 vị thế mua (Long) và 1 vị thế bán.
Toàn bộ mức tăng OI của 4 hợp đồng tương lai VN30 đều tập trung tại kỳ hạn tháng 7. OI của hợp đồng tháng 8 giữ nguyên ở 2.135 hợp đồng, trong khi kỳ hạn tháng 9 và tháng 12 lần lượt duy trì tại 644 và 849 hợp đồng. Dòng tiền chưa chuyển đáng kể sang kỳ hạn kế tiếp, dù VN30F1M chỉ còn 3 phiên trước ngày giao dịch cuối cùng 16/7.
Tổng khối lượng của 4 kỳ hạn đạt 197.528 hợp đồng, tương ứng giá trị quy đổi khoảng 38.516 tỷ đồng. Riêng VN30F1M chiếm 98,4% thanh khoản và hơn 90% OI toàn nhóm, trong khi 3 hợp đồng phía sau chỉ ghi nhận tổng cộng 3.066 hợp đồng. Tỷ lệ khối lượng giao dịch trong ngày trên OI cuối phiên đạt gần 5,9 lần, phản ánh cường độ giao dịch ngắn hạn lớn, đồng thời lượng vị thế giữ qua đêm vẫn tăng mạnh.
Basis thu hẹp mạnh, các kỳ hạn xa đồng loạt chịu chiết khấu
VN30F1M đóng cửa cao hơn VN30-Index 1,66 điểm, duy trì chênh lệch giữa giá hợp đồng tương lai và chỉ số cơ sở (basis) ở mức dương. Cuối phiên 10/7, khoảng cách này đạt 5,68 điểm. Sau 1 phiên, basis giảm 4,02 điểm, tương đương hơn 70%, cho thấy mức chênh lệch của hợp đồng tháng gần nhất thu hẹp nhanh trong nhịp bán mạnh.
Ba kỳ hạn phía sau đều giao dịch dưới chỉ số cơ sở. Hợp đồng tháng 8 đóng cửa tại 1.935,5 điểm (basis âm 4,34 điểm), hợp đồng tháng 9 dừng tại 1.937 điểm (âm 2,84 điểm), còn hợp đồng tháng 12 kết phiên tại 1.933 điểm (âm 6,84 điểm). Chỉ kỳ hạn tháng 7 duy trì mức chênh lệch dương.
So với VN30F1M, hợp đồng tháng 8 thấp hơn 6 điểm, kỳ hạn tháng 9 thấp hơn 4,5 điểm và tháng 12 thấp hơn 8,5 điểm. Trong khi hợp đồng sắp đáo hạn bám sát VN30-Index, các kỳ hạn xa chịu mức chiết khấu lớn hơn và có thanh khoản thấp hơn nhiều. Hoạt động mở vị thế mới vẫn tập trung tại hợp đồng tháng 7, thay vì dịch chuyển mạnh sang kỳ hạn tháng 8.
Tổ hợp giá giảm 35 điểm, thanh khoản tăng 41,7%, OI tăng 23% và basis thu hẹp mạnh phản ánh sự gia tăng của giao dịch theo chiều xuống và nhu cầu phòng vệ danh mục. Dù vậy, VN30F1M vẫn đóng cửa cao hơn chỉ số cơ sở 1,66 điểm và hồi 14,2 điểm từ đáy. Lực Long tại vùng giá thấp cùng hoạt động đóng Short giúp hợp đồng thu hẹp một phần mức giảm về cuối phiên.
