Phát hiện 'ông lớn' âm thầm bơm vốn hàng tỷ USD, tiếp sức Trung Quốc trong cuộc đua AI 'sống còn' với Mỹ

China International Capital Corporation (CICC) đã bảo trợ cho các thương vụ niêm yết trị giá hàng tỷ USD của nhiều “ngôi sao” công nghệ trong nước, bao gồm nhà sản xuất chip CXMT và nhà cung cấp linh kiện trung tâm dữ liệu Zhongji Innolight.

Ngân hàng quốc doanh này hiện dẫn đầu các bảng xếp hạng về phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) tại Trung Quốc đại lục và Hồng Kông (Trung Quốc). Từ đầu năm đến nay, CICC đã ghi nhận tổng giá trị giao dịch lên tới 11,5 tỷ USD, cao hơn gấp đôi so với cùng kỳ năm 2025 và đang trên đà đạt mức kỷ lục trong cả năm.

“Chúng tôi đã đầu tư và chuẩn bị cho làn sóng AI này hơn một thập kỷ”, ông Lou Xinyu, Phó giám đốc bộ phận ngân hàng đầu tư công nghệ, truyền thông và viễn thông của CICC, cho biết.

Trong nhiều năm, CICC vốn là lựa chọn hàng đầu cho các thương vụ lớn. Tuy nhiên, ngân hàng này cũng bị cuốn vào chiến dịch siết chặt lĩnh vực tài chính của Chính phủ, đặc biệt sau khi bong bóng bất động sản Trung Quốc vỡ vào năm 2021.

Sự suy giảm kéo dài của thị trường, bắt nguồn từ khủng hoảng bất động sản, đã khiến doanh thu ngân hàng đầu tư của CICC giảm xuống chỉ còn 2,8 tỷ nhân dân tệ (415 triệu USD) vào năm 2024, từ mức đỉnh 6,8 tỷ nhân dân tệ năm 2021.

Tâm lý thị trường bắt đầu cải thiện khi Chính phủ tung ra gói kích thích vào cuối năm 2024 nhằm thúc đẩy thị trường. Năm sau đó, làn sóng doanh nghiệp Trung Quốc đổ xô niêm yết khi các cơ quan quản lý nới lỏng các quy định từng được siết chặt để bảo vệ thanh khoản cổ phiếu hiện hữu.

Trong lúc hoạt động niêm yết bị kìm hãm, CICC âm thầm chuẩn bị cho sự trở lại của lĩnh vực công nghệ.

Ông Lou cho biết chiến lược kết hợp giữa ngân hàng đầu tư, quỹ đầu tư tư nhân và bộ phận nghiên cứu đã giúp CICC nắm bắt cơ hội trong lĩnh vực AI.

Ông cũng nhấn mạnh vai trò của CICC Capital - nhánh đầu tư tư nhân của ngân hàng - khi đơn vị này tích cực rót vốn vào toàn bộ hệ sinh thái AI, qua đó giúp ngân hàng mở rộng khả năng tiếp cận thị trường và thúc đẩy việc hoàn tất các thương vụ.

“Các công ty công nghệ tin tưởng thương hiệu CICC vì chúng tôi có chuyên môn và hiểu biết sâu về xu hướng thị trường Trung Quốc. Chúng tôi có thể tận dụng tối đa năng lực nội bộ để cung cấp giải pháp tài chính trọn gói cho các doanh nghiệp công nghệ”, ông nói.

Làn sóng niêm yết công nghệ tại Trung Quốc hiện diễn ra song song với sự bùng nổ thị trường vốn do AI dẫn dắt tại Mỹ, trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới ngày càng gay gắt. Ông Lou dự báo đà tăng trưởng niêm yết tại Trung Quốc sẽ tiếp tục trong ít nhất một năm nữa.

“Chúng tôi vẫn nhìn thấy những cơ hội thị trường rất rõ ràng và lớn trong 12 tháng tới và ít bị ảnh hưởng bởi hạn chế thanh khoản”, ông nói, đề cập đến lo ngại rằng các IPO quy mô lớn tại Mỹ có thể hút vốn khỏi Hồng Kông.

“Đối với các công ty AI và công nghệ lõi, chỉ cần chứng minh được tính khan hiếm trên thị trường Trung Quốc và giá trị đầu tư dài hạn, họ vẫn sẽ được thị trường đón nhận”.

CICC được thành lập năm 1995 như một liên doanh giữa Ngân hàng Xây dựng Trung Quốc và Morgan Stanley. Sau khi ngân hàng Mỹ rút lui vào năm 2010 và nhiều lần tái cấu trúc cổ đông, cổ đông kiểm soát hiện nay là Central Huijin - quỹ đầu tư quốc gia của Trung Quốc.

Dưới thời Chủ tịch Tập Cận Bình, Bắc Kinh đã định hình lại ngành tài chính, từ một cỗ máy kiếm lợi nhuận thành công cụ phục vụ các mục tiêu chiến lược quốc gia. Trong bài phát biểu năm 2024 kêu gọi Trung Quốc trở thành “cường quốc tài chính”, ông Tập nhấn mạnh ngành này cần phục vụ phát triển kinh tế và tránh “mở rộng mù quáng” dẫn đến khủng hoảng.

“Quan điểm chỉ đạo từ cấp cao nhất là tài chính phải phục vụ nền kinh tế thực và nâng cao năng lực cạnh tranh của Trung Quốc. Ngành tài chính và các cá nhân trong ngành sẽ chịu giám sát và quy định chặt chẽ hơn”, ông Dragon Tang, Giáo sư tài chính tại Đại học Hồng Kông, nhận định.

Doanh thu ngân hàng đầu tư của CICC đã phục hồi một phần trong năm ngoái, đạt 4,9 tỷ nhân dân tệ (726 triệu USD). Tuy nhiên, tỷ trọng đóng góp vào tổng lợi nhuận giảm khi các mảng khác, đặc biệt là quản lý tài sản, tăng trưởng mạnh. Lợi nhuận ròng của tập đoàn tăng 72% lên 9,8 tỷ nhân dân tệ.

Sự cạnh tranh ngày càng gia tăng trong lĩnh vực tài chính Trung Quốc cũng làm thu hẹp biên lợi nhuận của ngân hàng đầu tư. Trong những năm gần đây, Bắc Kinh thúc đẩy hợp nhất ngành khi hệ thống tài chính rời xa mô hình tăng trưởng tự do của thập niên 2000.

“Thị trường trở nên cạnh tranh hơn và các doanh nghiệp phát hành như CXMT có quyền thương lượng lớn, khiến phí dịch vụ cho ngân hàng và nhà tài trợ giảm”, ông Tang cho biết.

Dù CICC là một trong các nhà đồng bảo lãnh cho đợt IPO của CXMT - thương vụ lớn nhất Trung Quốc trong 16 năm - tổng phí bảo lãnh và tài trợ chỉ đạt 226,6 triệu nhân dân tệ (33,6 triệu USD), tương đương 0,39% giá trị thương vụ và phải chia sẻ với 5 ngân hàng khác.

Con số này thấp hơn nhiều so với khoảng 267 triệu USD phí thu được từ đợt IPO năm 2010 của Ngân hàng Nông nghiệp Trung Quốc, khi niêm yết đồng thời tại Thượng Hải và Hồng Kông, trong đó CICC cũng đóng vai trò quan trọng.

Dù đạt thành công trong việc đưa các “kỳ lân” công nghệ lên sàn, nhà đầu tư dường như vẫn thận trọng với mô hình mới của ngành ngân hàng Trung Quốc. Cổ phiếu CICC tại Hồng Kông hiện thấp hơn gần 12% so với đỉnh, trong khi tại Thượng Hải đã giảm hơn một nửa.

Trong hồ sơ gửi Sở Giao dịch Chứng khoán Hồng Kông tháng trước, ngân hàng cho biết lợi nhuận nửa đầu năm sẽ tăng mạnh. Thông điệp của CICC phản ánh rõ định hướng của Bắc Kinh trong việc biến ngành tài chính thành công cụ phục vụ nhà nước.

Ngân hàng cho biết họ đã “bám sát các chỉ đạo chính sách về thúc đẩy cải cách thị trường vốn”. “Công ty đã nỗ lực tối đa để phục vụ nền kinh tế thực và chiến lược phát triển công nghệ quốc gia”, CICC nhấn mạnh.