Phát hiện Trung Quốc san phẳng 700 ngọn núi trên diện tích 1.300km², tiêu tốn gần 92.000 tỷ đồng để xây siêu dự án phục vụ 1 triệu dân
Dự án này được khởi công năm 2012 và từng đặt ra nhiều lo ngại liên quan đến vấn đề môi trường.
Khu đô thị mới Lan Châu (Lan Châu New Area) nằm ở phía bắc thành phố Lan Châu, tỉnh Cam Túc, trong khu vực lòng chảo Tần Vương Xuyên, Trung Quốc. Đây là khu đô thị mới cấp quốc gia thứ 5 của Trung Quốc và là khu đô thị mới cấp quốc gia đầu tiên tại khu vực Tây Bắc, được Quốc vụ viện Trung Quốc phê duyệt thành lập ngày 20/8/2012.
Theo phạm vi quy hoạch được phê duyệt, khu vực có tổng diện tích 1.744km². Hiện Lan Châu New Area quản lý 4 thị trấn với diện tích 1.165km², trong đó ranh giới phát triển đô thị rộng 234km².
Việc thành lập Lan Châu New Area nằm trong định hướng thúc đẩy phát triển miền Tây Trung Quốc và mở rộng không gian phát triển của thành phố Lan Châu. Theo hướng dẫn xây dựng do Ủy ban Cải cách và Phát triển Quốc gia Trung Quốc ban hành năm 2012, khu đô thị mới được xác định với 4 định hướng chiến lược: Trở thành cực tăng trưởng kinh tế quan trọng của khu vực Tây Bắc, cơ sở công nghiệp quan trọng của quốc gia, nền tảng chiến lược cho mở cửa về phía Tây và khu thí điểm tiếp nhận chuyển dịch công nghiệp.
Một trong những nội dung gây chú ý trong giai đoạn đầu xây dựng là việc tạo mặt bằng trên địa hình đồi núi. Để thực hiện dự án, nhà thầu đã tiến hành san lấp 700 ngọn núi trên diện tích gần 1.300km². Quá trình san lấp mặt bằng của dự án được thực hiện với chi phí khoảng 3,52 tỷ USD (gần 92.000 tỷ đồng), do Tập đoàn Xây dựng Thái Bình Dương, doanh nghiệp tư nhân có trụ sở tại Nam Kinh triển khai.
Việc san tạo địa hình trên quy mô lớn cũng thu hút sự quan tâm của giới nghiên cứu về môi trường và kỹ thuật.
Trong bài viết đăng trên Nature ngày 4/6/2014, các nhà khoa học Peiyue Li, Hui Qian và Jianhua Wu (thuộc Trường Khoa học và Kỹ thuật Môi trường, Đại học Trường An) cảnh báo rằng việc san tạo núi để hình thành đất xây dựng cần được nghiên cứu về các vấn đề địa kỹ thuật, môi trường và tài nguyên nước. Bài viết cho biết tại Lan Châu, khoảng 700 ngọn núi được san tạo để hình thành hơn 250km² đất bằng.
Các tác giả cũng cho rằng những chương trình tạo đất quy mô lớn cần được đánh giá đầy đủ về các tác động môi trường, kỹ thuật và kinh tế. Trong bài viết, họ nêu: “Hậu quả của những chương trình này chưa được cân nhắc kỹ lưỡng, xét về khía cạnh môi trường, kỹ thuật hay kinh tế.”
Những cảnh báo này được đưa ra trong bối cảnh nhiều địa phương ở khu vực Tây Bắc Trung Quốc triển khai các dự án san tạo địa hình để mở rộng quỹ đất đô thị. Bài viết trên Nature đồng thời đề cập một dự án gần thành phố Diên An, tỉnh Thiểm Tây, nơi việc san phẳng núi được thực hiện nhằm tạo thêm mặt bằng xây dựng. Các vấn đề được đặt ra gồm nguy cơ xói mòn, tác động tới nguồn nước và những biến đổi đối với hệ sinh thái địa phương.
Phía doanh nghiệp tham gia dự án khi đó cho rằng quá trình phát triển có thể được thực hiện theo hướng cải thiện điều kiện tự nhiên của khu vực, bao gồm đưa thêm nước vào khu vực, trồng rừng và cải thiện điều kiện sống.
Sau hơn nhiều năm xây dựng, Lan Châu New Area đã chuyển từ một khu vực chủ yếu là đất nông nghiệp và địa hình đồi núi sang một đô thị có hệ thống hạ tầng và dân cư sinh sống.
Năm 2018, chính quyền địa phương cho biết hệ thống đường giao thông theo mạng lưới đã được hình thành tại khu vực lõi, trong khi các cơ sở giáo dục, y tế và dịch vụ công cộng tiếp tục được bổ sung. Quá trình phát triển cũng đi kèm với sự gia tăng dân số và hoạt động kinh tế. Theo thông tin do Lan Châu New Area công bố, từ năm 2011 đến năm 2023, GDP của khu vực tăng 75 lần, trong khi dân số thường trú tăng 6,3 lần. Năm 2023, GDP đạt 37,5 tỷ nhân dân tệ.
Đến năm 2025, quy mô dân cư của Lan Châu New Area tiếp tục tăng. Theo thông tin chính thức được địa phương công bố, dân số thực tế vào cuối năm 2025 đã vượt 760.000 người. Cùng thời điểm, GDP của khu vực được công bố đạt 44,8 tỷ nhân dân tệ, tăng gần 90 lần so với thời điểm ban đầu; số lượng các chủ thể kinh doanh vượt 50.000.
Tính đến tháng 8/2026, Lan Châu New Area vẫn tiếp tục được xây dựng và mở rộng. Khu vực đã có các khu dân cư, trường học, cơ sở y tế, khu công nghiệp, hệ thống giao thông và các công trình dịch vụ đô thị, đồng thời các dự án mới vẫn được triển khai.
Chính quyền địa phương xác định mục tiêu trong giai đoạn 2026-2030 là thực hiện mục tiêu “nghìn tỷ - triệu dân”, trong đó GDP phấn đấu vượt 1.000 tỷ nhân dân tệ và quy mô dân số vượt 1 triệu người. Hệ thống giáo dục, y tế và các dịch vụ công cộng tiếp tục được đầu tư để đáp ứng quá trình gia tăng dân số.
