Phát hiện Trung Quốc dùng 90.000m³ đá dăm chặn đứng dòng sông dài 1.300km trong chưa đầy 30 giờ, xây cùng lúc 2 'siêu' công trình, đáp ứng nhu cầu của 8 triệu hộ gia đình

Ngày 28/10/2025, Trung Quốc đồng thời chặn dòng sông Nhã Lung tại hai vị trí cách nhau hàng chục km trên địa bàn tỉnh Tứ Xuyên, phía Tây Nam nước này. Hoạt động diễn ra trong cùng một ngày, mở đầu giai đoạn thi công trọng yếu của 2 dự án thủy điện Mộng Đẩu (Mengdigou) và Nhai Nghiễn (Yagen) giai đoạn I, với tổng công suất lắp đặt khoảng 2,7 triệu kW.

Đây là lần đầu tiên tại lưu vực sông Nhã Lung, 2 dự án thủy điện cùng thực hiện chặn dòng, đánh dấu bước phát triển mới trong việc xây dựng cơ sở năng lượng tích hợp thủy điện, điện mặt trời và điện gió tại Trung Quốc.

Chặn dòng sông trong chưa đầy 30 giờ

Sông Nhã Lung là một phụ lưu lớn của Trường Giang, dài hơn 1.300km, sở hữu tiềm năng thủy năng đáng kể, đặc biệt tại khu vực thượng và trung lưu. Địa hình núi cao, dòng chảy mạnh tạo điều kiện phát triển thủy điện, đồng thời đặt ra nhiều yêu cầu kỹ thuật trong quá trình xây dựng.

Dự án thủy điện Mộng Đẩu có công suất 2.400 MW, được xây dựng trên dòng chính sông Nhã Lung tại khu vực giáp ranh giữa huyện Cửu Long thuộc châu tự trị dân tộc Tạng Cam Tư và huyện Mộc Lý thuộc châu tự trị dân tộc Di Lương Sơn, tỉnh Tứ Xuyên. Đây hiện là dự án thủy điện quy mô lớn nhất đang được triển khai trên lưu vực sông Nhã Lung.

Trong khi đó, dự án Nhai Nghiễn giai đoạn I có công suất 300 MW, nằm tại huyện Nhã Giang, châu tự trị dân tộc Tạng Cam Tư. Công trình giữ vai trò điều phối, hỗ trợ vận hành cho nhà máy thủy điện Lưỡng Hà Khẩu công suất 3.000 MW.

Tại 2 vị trí triển khai dự án, các kỹ sư chuyển hướng dòng chảy qua hệ thống đường hầm khoan xuyên núi, qua đó rút nước khỏi lòng sông để tạo mặt bằng phục vụ thi công. Khoảng 90.000m³ đá dăm được sử dụng trong quá trình chặn dòng.

Toàn bộ công việc hoàn tất trong chưa đầy 30 giờ. Để kiểm soát lưu lượng nước và bảo đảm an toàn, các đơn vị thi công áp dụng dự báo thủy văn, mô hình thí nghiệm và tổ chức thi công theo các kịch bản được chuẩn bị trước.

Theo China Electric Power News, việc lựa chọn thời điểm có lưu lượng thấp tạo điều kiện thuận lợi cho các hạng mục tiếp theo, gồm đào móng và đổ bê tông đập chính. Phương án chuyển dòng qua đường hầm cũng góp phần duy trì điều kiện sinh thái tại khu vực hạ lưu trong quá trình thi công.

Việc chặn dòng đồng thời tại 2 vị trí giúp tối ưu hóa tổ chức xây dựng, rút ngắn khoảng 1 tháng tổng thời gian thi công và tiết kiệm khoảng 1,69 triệu USD chi phí đầu tư.

Đóng góp cho mục tiêu năng lượng tái tạo

Sau khi hoàn thành, Mộng Đẩu và Nhai Nghiễn dự kiến sản xuất lượng điện tương đương khoảng 3,5 triệu tấn than tiêu chuẩn mỗi năm, đồng thời giảm khoảng 9 triệu tấn CO₂ phát thải mỗi năm.

Sản lượng điện từ 2 nhà máy được ước tính có thể đáp ứng nhu cầu sử dụng điện hằng năm của hơn 8 triệu hộ gia đình tại Trung Quốc.

Hai dự án nằm trong kế hoạch xây dựng các tổ hợp năng lượng sạch dọc lưu vực sông Nhã Lung. Theo quy hoạch, Trung Quốc dự kiến hình thành 4 cụm năng lượng tích hợp thủy điện, điện mặt trời và điện gió tại khu vực này, với tổng công suất lắp đặt khoảng 78 triệu kW và hướng tới hoàn thiện vào năm 2035.

Trong mô hình này, thủy điện giữ vai trò nguồn điều tiết, hỗ trợ cân bằng sản lượng từ điện mặt trời và điện gió vốn phụ thuộc nhiều vào điều kiện thời tiết. Cách tổ chức này được Trung Quốc định hướng làm cơ sở cho việc phát triển các tổ hợp năng lượng tái tạo trên những lưu vực sông khác.

Tại dự án Nhai Nghiễn giai đoạn I, một trong những hạng mục đáng chú ý là đập bê tông một khối có chiều dài lớn nhất Trung Quốc. Điều kiện vùng núi cao với áp suất khí quyển thấp, bức xạ tia cực tím mạnh và khí hậu khắc nghiệt làm tăng nguy cơ xuất hiện vết nứt trong kết cấu bê tông.

Các đơn vị thi công vì vậy phải kết hợp mô phỏng thí nghiệm, dự báo thủy văn và diễn tập phương án xử lý tình huống trong quá trình xây dựng.

Theo báo cáo, 2 dự án dự kiến tạo khoảng 8.000 việc làm trong giai đoạn xây dựng và đóng góp gần 1,2 tỷ nhân dân tệ tiền thuế cho ngân sách địa phương. Sau khi vận hành, hoạt động sản xuất điện được kỳ vọng tạo nguồn thu ổn định, hỗ trợ phát triển kinh tế - xã hội tại Tứ Xuyên và các khu vực lân cận.

Ông Tôn Văn Lượng - Chủ tịch Công ty Phát triển Thủy điện sông Nhã Lung, nhận định giai đoạn “Kế hoạch 5 năm lần thứ 15” giữ vai trò quan trọng trong lộ trình hướng tới mục tiêu trung hòa carbon. Các dự án trên sông Nhã Lung được kỳ vọng góp phần bảo đảm an ninh năng lượng, đồng thời thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang mô hình phát triển ít phát thải.

Kỳ tích chặn sông chưa từng có này không chỉ là bước ngoặt kỹ thuật mà còn phơi bày tham vọng dẫn đầu thế giới về năng lượng tái tạo của Trung Quốc. Các công nghệ và khái niệm mới của Trung Quốc dự kiến sẽ tiếp tục dẫn đầu xu hướng phát triển thủy điện của thế giới.