Quốc gia BRICS lần đầu tiên dùng tiền số mua sầu riêng Malaysia, rút thời gian thanh toán từ 3 ngày xuống 30 phút

Trung Quốc vừa hoàn tất giao dịch thanh toán xuyên biên giới đầu tiên bằng nhân dân tệ số (e-CNY) sang Malaysia để chi trả cho một lô sầu riêng tươi trị giá 6.360 USD.

Giao dịch được thực hiện bởi chi nhánh Hạ Môn của Ngân hàng Xây dựng Trung Quốc (CCB) phối hợp với chi nhánh Labuan tại Malaysia. Theo đó, một doanh nghiệp nhập khẩu ở Hạ Môn sử dụng e-CNY, đồng tiền kỹ thuật số do Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc phát hành, để thanh toán trực tiếp cho nhà xuất khẩu sầu riêng của Malaysia.

Sau khi nhận tiền, phía Malaysia có thể quy đổi sang đồng ringgit mà không phải đi qua nhiều ngân hàng đại lý như quy trình thanh toán quốc tế thông thường.

Đây cũng là mảnh ghép cuối cùng để hình thành cơ chế thanh toán hai chiều giữa Trung Quốc và Malaysia bằng nhân dân tệ số. Trước đó, vào tháng 1, hai bên đã hoàn tất thử nghiệm giao dịch theo chiều ngược lại, khi doanh nghiệp tại Trung Quốc nhận thanh toán từ Malaysia bằng e-CNY.

Việc hoàn thiện cả hai chiều giao dịch được kỳ vọng sẽ giúp hoạt động thương mại giữa hai nước diễn ra nhanh và hiệu quả hơn, đặc biệt đối với các mặt hàng nông sản dễ hư hỏng như sầu riêng tươi. Với nhóm hàng này, thời gian thanh toán có ý nghĩa quan trọng vì ảnh hưởng trực tiếp đến dòng tiền, quá trình bảo quản, vận chuyển và khả năng xoay vòng vốn của doanh nghiệp.

Theo Xinhua Finance, thanh toán quốc tế qua hệ thống ngân hàng đại lý hiện nay thường mất từ 1 đến 3 ngày làm việc để hoàn tất, với chi phí khoảng 25 đến 35 USD cho mỗi giao dịch, trong khi tổng phí có thể vượt 6% giá trị thanh toán. Trong khi đó, cơ chế thanh toán bằng e-CNY cho phép hoàn tất giao dịch chỉ trong khoảng 30 phút nhờ chuyển dữ liệu trực tiếp giữa các ngân hàng, cắt giảm đáng kể các khâu trung gian.

Giao dịch đầu tiên diễn ra trong bối cảnh thương mại sầu riêng giữa Malaysia và Trung Quốc tăng trưởng mạnh. Sau khi hai nước ký nghị định thư về xuất khẩu sầu riêng tươi vào tháng 6/2024, kim ngạch xuất khẩu mặt hàng này của Malaysia sang Trung Quốc đã tăng từ khoảng 5 triệu USD lên 37 triệu USD trong năm 2025. Riêng sầu riêng đông lạnh đạt gần 202 triệu USD.

Malaysia đặt mục tiêu nâng tổng giá trị xuất khẩu sầu riêng sang Trung Quốc lên hơn 900 triệu ringgit, tương đương khoảng 220 triệu USD, vào năm 2030.

Quan hệ thương mại ngày càng sâu rộng giữa hai nền kinh tế cũng tạo điều kiện để thử nghiệm các phương thức thanh toán mới. Trung Quốc hiện là đối tác thương mại lớn nhất của Malaysia trong 17 năm liên tiếp. Năm 2024, kim ngạch thương mại song phương đạt mức kỷ lục 212 tỷ USD. Trong đó, các mặt hàng như sầu riêng, dầu cọ và thủy sản được xem là nhóm phù hợp để áp dụng mô hình thanh toán nhanh với chi phí thấp hơn.

Hạ Môn, nơi thực hiện giao dịch đầu tiên, cũng giữ vai trò quan trọng trong chiến lược mở rộng nhân dân tệ số của Trung Quốc. Là đầu mối nhập khẩu và xuất khẩu nông sản của Đông Nam Á, thành phố này ghi nhận khối lượng giao dịch e-CNY xuyên biên giới do CCB xử lý lên tới hàng chục tỷ nhân dân tệ trong nửa đầu năm 2026, trải rộng từ thương mại, thương mại điện tử đến các dịch vụ tài chính.

Ở cấp độ hạ tầng, Bắc Kinh đang đẩy nhanh triển khai nền tảng CBETS. Hệ thống này chính thức vận hành thương mại tại Thượng Hải từ ngày 16/6, với một điểm kết nối tại Hong Kong, cho phép các ngân hàng nước ngoài thực hiện thanh toán số liên tục 24/7 mà không cần thay đổi toàn bộ hạ tầng công nghệ hiện có. Khi ra mắt, CBETS đã thu hút 26 tổ chức tài chính được cấp phép, phủ sóng từ Hong Kong, Macao, Đông Nam Á đến Trung Đông và Mỹ Latin.

Theo ông Mu Changchun, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Tiền tệ số thuộc Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc, việc tiêu chuẩn hóa nền tảng CBETS sẽ góp phần thúc đẩy quá trình quốc tế hóa đồng nhân dân tệ, đồng thời nâng cao khả năng quản lý rủi ro đối với các dòng vốn xuyên biên giới.

Dù vậy, các chuyên gia cho rằng thanh toán xuyên biên giới bằng tiền kỹ thuật số vẫn còn nhiều rào cản. Hệ thống này phải đáp ứng các quy định khác nhau về chống rửa tiền, kiểm soát dòng vốn và quản lý ngoại hối tại từng quốc gia. Bên cạnh đó, để được triển khai rộng rãi, cơ chế này cần thêm nhiều ngân hàng tham gia, nhiều doanh nghiệp chấp nhận thanh toán bằng e-CNY và bảo đảm đủ thanh khoản khi quy đổi sang đồng nội tệ.

Theo SCMP