Quốc gia châu Á sắp đưa 'máy tính AI' nặng gần 50kg lên quỹ đạo bằng tên lửa SpaceX, xử lý dữ liệu ngay trong không gian
Một startup vũ trụ của Ấn Độ đang chuẩn bị phóng vệ tinh điện toán quỹ đạo đầu tiên của nước này, với mục tiêu xử lý dữ liệu ngay trong không gian thay vì truyền toàn bộ dữ liệu thô về Trái đất.
Startup không gian Ấn Độ TakeMe2Space dự kiến phóng vệ tinh điện toán MOI-1A vào ngày 1/10 trên tên lửa SpaceX, trong nỗ lực đưa một phần hoạt động xử lý dữ liệu lên quỹ đạo thay vì truyền toàn bộ dữ liệu thô về Trái đất.
Công ty mô tả đây là vệ tinh điện toán trên quỹ đạo đầu tiên của Ấn Độ.
MOI-1A có khối lượng dưới 50kg và được trang bị bộ xử lý Nvidia Orin NX, dòng chip chuyên cho các tác vụ điện toán biên. Vệ tinh sẽ được phóng trong chuyến bay chia sẻ Transporter-18 của SpaceX.
MOI-1A có khối lượng dưới 50 kg và được trang bị bộ xử lý Nvidia Orin NX, dòng chip chuyên cho các tác vụ điện toán biên. Vệ tinh sẽ được phóng trong chuyến bay chia sẻ Transporter-18 của SpaceX.
Theo TakeMe2Space, công ty đã ký hợp đồng với 23 khách hàng cho nhiệm vụ đầu tiên này, gồm các doanh nghiệp hệ thống thông tin địa lý và tổ chức giáo dục.
Nhóm khách hàng thương mại hoạt động trong nhiều lĩnh vực như nông nghiệp, khai khoáng, quản lý chuỗi cung ứng và bảo hiểm. Công ty phân tích dữ liệu không gian Little Place Labs của Mỹ cũng nằm trong danh sách khách hàng.
Xử lý dữ liệu ngay trên quỹ đạo
Khác với vệ tinh quan sát truyền thống vốn gửi lượng lớn dữ liệu thô về mặt đất để xử lý, MOI-1A được thiết kế để thực hiện một phần công việc ngay trên quỹ đạo.
Theo CEO Ronak Samantray, khách hàng có thể tải các mô hình AI dạng đóng gói lên vệ tinh. Khi bay qua khu vực được chỉ định, MOI-1A sẽ trực tiếp phân tích dữ liệu thu thập được rồi chỉ gửi kết quả cần thiết về Trái Đất.
Cách làm này có thể giúp giảm đáng kể chi phí truyền dữ liệu.
Ronak Samantray, nhà sáng lập kiêm CEO TakeMe2Space, cho biết nhóm khách hàng phù hợp nhất với thế hệ vệ tinh đầu tiên là những doanh nghiệp hiện phải trả nhiều chi phí để tải dữ liệu thô xuống mặt đất rồi mới tiến hành xử lý.
“Nếu không phải tải toàn bộ dữ liệu xuống, khoản chi phí tiết kiệm được có thể bù cho phần phí cao hơn của việc tính toán ngay trên quỹ đạo”, ông nói.
Chưa phải “trung tâm dữ liệu ngoài không gian”
TakeMe2Space nhấn mạnh MOI-1A chưa phải một trung tâm dữ liệu ngoài không gian theo nghĩa truyền thống, mà là vệ tinh điện toán biên, tức xử lý dữ liệu ngay tại nơi dữ liệu được tạo ra.
Công suất điện của vệ tinh chỉ khoảng 150W. Quy mô này nhỏ hơn rất nhiều so với các kế hoạch trung tâm dữ liệu quỹ đạo mà SpaceX hay Starcloud đang theo đuổi, vốn dự kiến sử dụng những chip Nvidia mạnh hơn tương tự các hệ thống trên mặt đất.
Tuy nhiên, TakeMe2Space coi MOI-1A là bước khởi đầu cho một kiến trúc lớn hơn.
Về dài hạn, startup muốn phát triển các vệ tinh có kích thước lớn hơn, kết nối thành mạng lưới và đủ khả năng phục vụ đồng thời nhiều khách hàng.
Đã thử công nghệ từ cuối năm 2024
TakeMe2Space từng triển khai một nhiệm vụ trình diễn công nghệ vào cuối năm 2024. Chuyến bay khi đó giúp xác nhận khả năng tải ứng dụng lên vệ tinh, thực hiện suy luận AI trên quỹ đạo và gửi kết quả về Trái đất.
Một vệ tinh sau đó mang tên MOI-1 đã bị mất sau sự cố ở tầng ba của tên lửa phóng.
MOI-1A vì vậy vừa mang ý nghĩa thương mại, vừa là bước tiếp theo để TakeMe2Space kiểm chứng mô hình điện toán trên quỹ đạo trong điều kiện thực tế.
Muốn biến quỹ đạo thành nơi lưu trữ dữ liệu
Ngoài xử lý AI, TakeMe2Space còn đặt mục tiêu cung cấp dịch vụ lưu trữ lạnh trên quỹ đạo đối với dữ liệu quan trọng.
Mô hình này nhắm tới các khách hàng trong lĩnh vực tài chính và quốc phòng, những đơn vị có nhu cầu duy trì thêm một bản sao dữ liệu quan trọng bên ngoài các hệ thống đám mây trên mặt đất.
Công ty cho biết phần lớn các hệ thống phụ của vệ tinh được thiết kế và sản xuất tại Ấn Độ, trong khi chip, pin Mặt Trời và hệ thống đẩy vẫn được mua từ bên ngoài.
Từ năm 2027, startup dự kiến chuyển sang các mẫu vệ tinh lớn hơn, qua đó tăng năng lực xử lý và giảm chi phí tính toán trên quỹ đạo.
Nếu kế hoạch thành công, startup Ấn Độ sẽ trở thành một trong những công ty đầu tiên thử thương mại hóa mô hình xử lý dữ liệu ngay trên quỹ đạo ở quy mô nhỏ, trong bối cảnh ngày càng nhiều doanh nghiệp công nghệ và không gian tìm cách đưa hoạt động điện toán ra ngoài Trái Đất.
