Quốc gia Đông Nam Á lao đao vì thừa sữa: 183 tấn mỗi ngày không tìm được đầu ra, hơn 50 hợp tác xã đứng trước nguy cơ phá sản

Theo Nation Thailand, tình trạng mất cân đối cung cầu đang khiến nhiều hợp tác xã sữa gặp vấn đề về dòng tiền, trong khi người nông dân buộc phải chấp nhận việc doanh nghiệp cắt giảm sản lượng thu mua.

Các đại diện ngành chăn nuôi cảnh báo nếu không có biện pháp hỗ trợ kịp thời từ chính phủ, nhiều hộ nuôi bò sữa có thể phải bỏ nghề, còn không ít hợp tác xã sẽ đối mặt nguy cơ ngừng hoạt động.

Hơn 50 hợp tác xã đối mặt nguy cơ khủng hoảng tài chính

Ông Nairit Chamle, Chủ tịch Hội đồng Nông dân Quốc gia Thái Lan, cho biết cuộc khủng hoảng tiêu thụ sữa tươi nguyên liệu hiện không chỉ ảnh hưởng đến người chăn nuôi mà còn lan rộng sang các doanh nghiệp sản xuất thức ăn chăn nuôi, nhà cung cấp nguyên liệu đầu vào và nhiều mắt xích khác trong chuỗi giá trị ngành sữa.

Theo ông, nếu tình hình kéo dài, hơn 50 hợp tác xã sữa trên cả nước có thể rơi vào tình trạng khó khăn tài chính nghiêm trọng, thậm chí mất khả năng duy trì hoạt động.

Trước thực trạng này, Hội đồng Nông dân Quốc gia Thái Lan đã đề xuất hàng loạt giải pháp nhằm kích cầu tiêu thụ sữa trong nước. Một trong những ưu tiên hàng đầu là xử lý lượng sữa học đường tiệt trùng UHT tồn kho đang ở mức rất cao.

Hiện có khoảng 235 triệu hộp sữa UHT chưa được tiêu thụ, liên quan đến 25 hợp tác xã sữa và một đơn vị thuộc Tổ chức Phát triển Chăn nuôi bò sữa Thái Lan (DPO).

Bên cạnh đó, ngành sữa kiến nghị kéo dài Chương trình sữa học đường từ 260 ngày lên 365 ngày mỗi năm, đồng thời mở rộng đối tượng thụ hưởng từ trẻ mẫu giáo đến học sinh lớp 6 lên toàn bộ học sinh đến hết lớp 9.

Đề xuất này xuất phát từ thực tế số lượng học sinh thuộc nhóm đang tham gia chương trình đã giảm mạnh trong thập kỷ qua. Từ mức 7,95 triệu học sinh năm 2016, con số này được dự báo chỉ còn 6,08 triệu vào năm 2026, tương đương mức giảm gần 24%.

Ngoài việc kích cầu tiêu dùng, ngành sữa còn đề xuất tận dụng lượng sữa dư thừa để sản xuất phân bón sinh học dạng lỏng. Đến nay đã có hơn 8.417 tấn sữa tươi được chuyển sang mục đích này, với tổng giá trị hơn 151,5 triệu baht (khoảng 120 tỷ đồng).

Ông Nairit cho rằng chính phủ cần thúc đẩy tiêu thụ loại phân bón sinh học này nhằm giảm thiểu thiệt hại cho người chăn nuôi.

Một kiến nghị khác là tạm hoãn đợt nhập khẩu sữa bột tách béo theo hạn ngạch lần hai trong năm 2026, vốn được thực hiện theo các cam kết trong Hiệp định Thương mại Tự do giữa Thái Lan với Australia và New Zealand cũng như các quy định của WTO.

Mỗi ngày dư hơn 183 tấn sữa không có nơi tiêu thụ

Trong khi đó, ông Sbiun Pom-ocha, Chủ tịch Liên đoàn Hợp tác xã Sữa Thái Lan, đã gửi thư khẩn tới các hợp tác xã trên toàn quốc để triệu tập cuộc họp vào ngày 7/7 nhằm tìm giải pháp ứng phó với cuộc khủng hoảng đang ngày càng trầm trọng.

Theo ông, áp lực lớn đối với ngành sữa nội địa bắt nguồn từ việc thuế nhập khẩu sữa bột tách béo từ Australia và New Zealand được giảm về 0% kể từ ngày 1/1/2026 theo các hiệp định thương mại tự do. Điều này khiến sản phẩm nhập khẩu gia tăng sức cạnh tranh và làm suy giảm nhu cầu đối với sữa tươi trong nước.

Dữ liệu từ niên vụ 2025/2026 cho thấy 158 trung tâm thu gom sữa trên toàn quốc đã ký cam kết tiêu thụ tổng cộng 3.024,53 tấn sữa nguyên liệu mỗi ngày. Tuy nhiên, lượng thu mua thực tế chỉ đạt 2.841,19 tấn/ngày, tương đương khoảng 94% kế hoạch.

Khoảng cách này đồng nghĩa với việc hơn 183 tấn sữa tươi nguyên liệu mỗi ngày không tìm được đầu ra.

Tình trạng dư thừa kéo dài buộc nhiều nông dân phải bán sữa với giá thấp hơn bình thường để giảm thiệt hại. Về phía các hợp tác xã, nhiều đơn vị đã tăng cường chế biến sữa thành sữa UHT, sữa chua uống và các sản phẩm khác nhằm giải phóng lượng tồn kho.

Tuy nhiên, những giải pháp tạm thời này vẫn chưa đủ để hấp thụ lượng sữa dư thừa ngày càng lớn, trong bối cảnh ngành sữa Thái Lan tiếp tục chịu áp lực từ nguồn cung tăng cao và sự cạnh tranh ngày càng mạnh của sản phẩm nhập khẩu.

Theo Nation