Quốc hội đang xem xét cơ chế đặc thù cho các dự án khu đô thị lấn biển

Quốc hội đang xem xét cơ chế, chính sách đặc thù cho các dự án khu đô thị lấn biển quy mô lớn, trong bối cảnh loại hình phát triển đô thị này ngày càng được quan tâm như một hướng mở rộng không gian và tạo thêm nguồn lực cho tăng trưởng.

Tiếp tục Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, sáng 21/8, Quốc hội thảo luận tại hội trường về định hướng chính sách sửa đổi Luật Đất đai năm 2024 và biểu quyết bổ sung Chương trình Kỳ họp. Sau đó, Quốc hội nghe Tờ trình và báo cáo thẩm tra về 3 nội dung, trong đó có cơ chế, chính sách đối với dự án xây dựng khu đô thị lấn biển, dự kiến tích hợp vào dự thảo Luật Phát triển đô thị. Đây cũng được xem là một trong những nội dung đáng chú ý trong phiên họp lần này.

Động thái này diễn ra sau khi Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất sự cần thiết phải xây dựng cơ chế, chính sách đặc thù cho các dự án khu đô thị lấn biển quy mô lớn.

Theo Chính phủ, việc hình thành cơ chế riêng nhằm cụ thể hóa chủ trương phát triển kinh tế biển, khai thác không gian lấn biển như một nguồn lực mới và mở rộng dư địa phát triển đô thị. Việt Nam có hơn 3.260 km bờ biển, trong khi quỹ đất tại nhiều đô thị ven biển ngày càng hạn chế.

Tuy nhiên, khu đô thị lấn biển có những đặc thù mà các quy định hiện hành chưa hoàn toàn bao quát. Không gian đô thị được hình thành trên nền đất mới tạo lập từ biển, trong khi quy hoạch và các quy chuẩn xây dựng truyền thống chủ yếu được thiết kế cho điều kiện đất liền. Các dự án cũng thường đòi hỏi nguồn vốn rất lớn, thời gian triển khai dài và khối lượng vật liệu san lấp đáng kể.

Vì vậy, Chính phủ đề xuất bổ sung một chương gồm 3 điều vào Luật Phát triển đô thị, tập trung vào những vấn đề đặc thù của khu đô thị hình thành trên đảo nhân tạo, thay vì mở rộng cơ chế cho toàn bộ hoạt động lấn biển.

Không chỉ tạo ưu đãi cho nhà đầu tư

Điểm đáng chú ý trong quá trình thẩm tra là yêu cầu không để chính sách mới trở thành cơ chế ưu đãi đơn thuần cho các dự án quy mô lớn.

Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị tiếp tục rà soát sự tương thích giữa các quy định về khu đô thị lấn biển với pháp luật đất đai, biển và hải đảo. Đặc biệt, cần làm rõ chế độ pháp lý đối với đất hình thành từ lấn biển, đồng thời bảo đảm các yêu cầu về quốc phòng, an ninh, chủ quyền, an toàn hàng hải, môi trường và hệ sinh thái biển.

Cơ quan thẩm tra cũng lưu ý dự thảo đang tập trung khá nhiều vào chính sách ưu đãi, hỗ trợ và thu hút đầu tư, trong khi cơ chế quản lý, vận hành và kiểm soát rủi ro trong toàn bộ vòng đời dự án cần được hoàn thiện thêm.

Các nội dung như tiêu chí dự án, nhà đầu tư chiến lược, tỷ lệ vốn chủ sở hữu, điều kiện chuyển nhượng, thời hạn hoạt động, quy hoạch, nguồn vật liệu san lấp và yêu cầu về môi trường vì thế sẽ cần được rà soát kỹ trước khi chính sách được hoàn thiện.

Cần Giờ là một ví dụ đáng chú ý

Trong bối cảnh này, khu đô thị du lịch biển Cần Giờ tại TP.HCM là một trong những dự án có quy mô lớn liên quan đến phát triển đô thị lấn biển. Dự án có diện tích khoảng 2.870 ha, được định hướng phát triển đô thị du lịch biển, nghỉ dưỡng, thương mại - dịch vụ và các chức năng đô thị khác.

Quy mô của dự án cho thấy những vấn đề mà cơ chế mới phải giải quyết không chỉ nằm ở việc tạo thêm quỹ đất, mà còn liên quan đến quy hoạch, hạ tầng, vật liệu san lấp, môi trường và quản lý phần đất được hình thành từ lấn biển.

Kết luận phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định cho biết Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất để Chính phủ trình Quốc hội xem xét, cho ý kiến về cơ chế đặc thù đối với các dự án khu đô thị lấn biển, tích hợp vào dự thảo Luật Phát triển đô thị và trình Quốc hội thông qua tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất.

Theo định hướng này, mục tiêu không chỉ là tạo thêm dư địa cho các dự án đô thị ven biển, mà quan trọng hơn là hình thành một khuôn khổ pháp lý đủ rõ để huy động nguồn lực đầu tư, đồng thời kiểm soát chặt chẽ tài nguyên, môi trường, quốc phòng và an ninh trong quá trình khai thác không gian biển.