SJC kiếm hàng chục nghìn tỷ đồng doanh thu mỗi năm nhưng biên lợi nhuận chưa tới 1%

Công ty TNHH MTV Vàng bạc Đá quý Sài Gòn (SJC) là doanh nghiệp thuộc UBND TP.HCM, hoạt động từ năm 1988.

Trong giai đoạn 2012-2025, SJC liên tục ghi nhận doanh thu hàng chục nghìn tỷ đồng, nhưng biên lợi nhuận lại rất thấp, nhiều năm duy trì dưới 1% trước khi đạt tới 3,03% vào năm 2025.

Giai đoạn từ 2012 đến 2015

Từ 2012 đến 2015, SJC ghi nhận cả doanh thu và lợi nhuận liên tục sụt giảm. Doanh thu của doanh nghiệp giảm từ 72.050,7 xuống còn 18.036,4 tỷ đồng, tương đương giảm khoảng 4 lần. Lợi nhuận cũng giảm từ 294,6 tỷ đồng năm 2012 xuống chỉ còn 66,1 tỷ đồng năm 2015, giảm 4,5 lần.

Doanh thu năm 2012 của SJC ở mức rất cao, đạt 72.050,7 tỷ đồng nhờ chính sách cũ cộng hưởng với cơn sốt vàng trên thị trường. Trước khi Nghị định 24 có hiệu lực vào cuối tháng 5/2012, thị trường vàng vận hành theo khuôn khổ Nghị định 174/1999. Khi ấy vàng được coi là hàng hóa thông thường, các doanh nghiệp đủ điều kiện đều được tự do nhập khẩu và sản xuất vàng miếng.

Thời điểm 2011 - 2012, giá vàng trong nước chứng kiến một "cơn sốt". Từ mức 6,8 triệu đồng/ lượng năm 2000, giá vàng đã tăng tới mức 42 triệu đồng/ lượng vào cuối năm 2011, có thời điểm gần chạm ngưỡng 49 triệu đồng/lượng. Đà tăng phi mã của giá vàng khiến cho Nhà nước phải ban hành Nghị định 24 để điều tiết thị trường, tránh tình trạng vàng hóa nền kinh tế. Đến cuối năm 2012, giá vàng một lần nữa lại "dậy sóng" do các ngân hàng thương mại đẩy mạnh mua để thực hiện quy định của Nghị định 24.

Sau khi Nghị định 24 được áp dụng, SJC được chọn làm thương hiệu vàng miếng của Nhà nước, doanh nghiệp được cấp phép độc quyền sản xuất vàng miếng. Từ đây, SJC không còn trực tiếp sản xuất mà trở thành một đơn vị gia công.

Với đặc thù của mô hình kinh doanh này, giá vốn vàng nguyên liệu mua vào của SJC cực kỳ lớn. Năm 2013, giá vốn hàng bán lên tới 27.464 tỷ đồng trên tổng doanh thu thuần 27.645 tỷ đồng. Tương tự, năm 2015, doanh thu đạt 18.036 tỷ đồng thì giá vốn đã chiếm tới 17.933 tỷ đồng.

Bên cạnh đó, việc trích lập dự phòng và đánh giá lại hàng tồn kho theo biến động giá vàng đã gây thiệt hại trực tiếp đến lợi nhuận. Kiểm toán viên độc lập A&C đã nhấn mạnh trong báo cáo năm 2015 rằng việc đánh giá lại giá trị vàng tồn kho theo giá vàng trong nước (năm trước công ty đánh giá lại theo giá vàng thế giới) đã làm cho giá vốn hàng bán năm 2014 tăng 22 tỷ đồng và đẩy giá vốn hàng bán năm 2015 tăng thêm hơn 5,37 tỷ đồng.

Giai đoạn này, SJC phải ghi nhận nhiều tổn thất từ các khoản đầu tư dàn trải. Báo cáo tài chính cho thấy doanh nghiệp phải trích lập dự phòng tổn thất đầu tư hàng chục tỷ đồng cho các đơn vị làm ăn yếu kém.

Ngân hàng TMCP Việt Á là một trong những khoản đầu tư gây ra rủi ro tổn thất lớn nhất. SJC đã rót vốn gốc hơn 123 tỷ đồng vào Ngân hàng Việt Á. Tuy nhiên, do giá trị cổ phiếu suy giảm nghiêm trọng, tính đến cuối năm 2015, SJC đã phải trích lập dự phòng rủi ro lên tới gần 73,8 tỷ đồng, mất hơn một nửa giá trị ban đầu.

SJC góp vốn gần 18,5 tỷ đồng cho Công ty Liên doanh Băng từ Sài Gòn Saindes, song cũng phải trích lập dự phòng tổn thất toàn bộ. Đặc biệt, liên doanh này thực chất đã chấm dứt hoạt động từ năm 1997, nhưng bị treo suốt hàng chục năm do chưa hoàn tất được các thủ tục pháp lý để giải thể, khiến nguồn vốn của SJC bị chôn vùi hoàn toàn.

Không chỉ đầu tư ngoài ngành thua lỗ, ngay cả việc mở rộng mạng lưới qua các công ty con chuyên kinh doanh vàng bạc đá quý cũng mang lại rủi ro. Cụ thể, tại CTCP Vàng bạc đá quý SJC Chợ Lớn, khoản đầu tư 10,2 tỷ đồng của SJC phải trích lập dự phòng 100%. Khoản đầu tư vào CTCP Vàng bạc đá quý SJC Bàn Cờ cũng gây tổn thất gần 1,3 tỷ đồng.

Giai đoạn từ 2015 đến 2023

Trong suốt 8 năm từ 2016 đến 2023, doanh thu thuần của SJC luôn duy trì ở mức từ 17.000 tỷ đồng đến hơn 28.000 tỷ đồng mỗi năm, nhưng lợi nhuận sau thuế chỉ dao động trên dưới mức 50 - 80 tỷ đồng. Biên lợi nhuận sau thuế của SJC vẫn duy trì ở mức rất thấp (dưới 1%) do chi phí mua vàng nguyên liệu và sản phẩm đầu vào gần như tương đương với doanh thu.

Dù đã nỗ lực thoái vốn, các khoản đầu tư tài chính kém hiệu quả trong quá khứ vẫn tiếp tục tạo ra gánh nặng trên bảng cân đối kế toán của SJC trong giai đoạn này. Sự trồi sụt lợi nhuận các năm bị ảnh hưởng nhiều bởi nghiệp vụ trích lập hoặc hoàn nhập dự phòng đầu tư.

Điển hình như lợi nhuận năm 2017, doanh nghiệp ghi nhận lợi nhuận 81,3 tỷ đồng (sau hồi tố) nhưng con số này không xuất phát từ việc bán vàng có lãi hơn, mà chủ yếu nhờ công ty được hoàn nhập dự phòng giảm giá đầu tư tài chính dài hạn với số tiền lên tới hơn 75 tỷ đồng.

Ngược lại, trong năm 2020, chi phí tài chính của hệ thống tăng lên 31,4 tỷ đồng, nguyên nhân trực tiếp là do phải trích lập dự phòng giảm giá chứng khoán kinh doanh và tổn thất đầu tư 31,3 tỷ đồng.

Thêm vào đó, giai đoạn này thị trường kinh doanh vàng trang sức chứng kiến sự vươn lên mạnh mẽ của nhiều đối thủ, điều này gây áp lực lên thị phần của SJC. Ban Tổng Giám đốc SJC đã phải thừa nhận trong báo cáo năm 2020 rằng: "Trong năm, công ty đã đóng cửa một số cửa hàng và chi nhánh hoạt động không hiệu quả... Doanh thu và lợi nhuận gộp năm nay giảm so với năm trước do sự cạnh tranh gay gắt của thị trường".

Giai đoạn từ 2024 đến 2025

Năm 2024, SJC ghi nhận doanh thu đạt hơn 32.193 tỷ đồng, đây là con số cao nhất kể từ năm 2013, kéo theo lợi nhuận sau thuế vọt lên mức 388,7 tỷ đồng, tăng gấp 6,4 lần so với năm trước.

Tuy nhiên, sang năm 2025, doanh thu thuần bán hàng và cung cấp dịch vụ của doanh nghiệp lại sụt giảm hơn 56%, chỉ còn đạt 14.030,7 tỷ đồng. Trái ngược với đà lao dốc của doanh thu, lợi nhuận sau thuế năm 2025 lại tăng trưởng xấp xỉ 10%, thiết lập kỷ lục mới ở mức 425,5 tỷ đồng.

Nghịch lý doanh thu giảm nhưng lợi nhuận tăng xuất phát từ việc giá vốn hàng bán giảm với tốc độ mạnh hơn cả doanh thu. Dù doanh thu mất đi hơn 18.162 tỷ đồng, nhưng giá vốn cũng thu hẹp tới 2,4 lần, từ mức 31.494 tỷ đồng (năm 2024) xuống chỉ còn 13.289 tỷ đồng (năm 2025). Chi phí bán hàng cũng giảm nhờ tiết giảm chi phí dịch vụ mua ngoài và chi phí nhân công.

Đáng chú ý, việc doanh thu thu hẹp mạnh trong năm 2025 diễn ra song song với các biến cố pháp lý tại bộ máy lãnh đạo.

Tại phần thuyết minh số 30, báo cáo tài chính ghi nhận ngày 29/9/2025, Tòa án nhân dân TP.HCM đã tuyên án đối với 16 bị cáo trong vụ án "Tham ô tài sản" và "Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ" xảy ra tại SJC, trong đó có cựu Tổng Giám đốc Lê Thúy Hằng. Bà Hằng sau đó đã có đơn kháng cáo.

Do biến cố này, đơn vị kiểm toán độc lập AASC đã phải đưa ra ý kiến kiểm toán ngoại trừ. Cụ thể, kiểm toán viên không thể tham gia chứng kiến kiểm kê hàng tồn kho tại thời điểm 1/1/2024, đồng thời nhấn mạnh rằng do vụ án đang trong giai đoạn phúc thẩm và chưa có kết luận cuối cùng, đơn vị kiểm toán không thể xác định được các ảnh hưởng của vấn đề này đối với số liệu trên báo cáo tài chính năm 2024 và 2025.

Bê bối kim cương lậu

Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Thanh Hóa vừa khởi tố thêm 4 bị can trong Chuyên án 268V, đồng thời thu giữ thêm 354 viên kim cương trị giá khoảng 68,8 tỷ đồng. Trong số đó có bị can Phạm Thị Hồng Duyên (SN 1994), trú tại phường Tân Hưng, TP. HCM, là Trưởng phòng Kinh doanh Công ty TNHH MTV Vàng bạc đá quý Sài Gòn (SJC).

Kết quả điều tra bước đầu cho thấy đường dây này đã đưa hơn 3.400 viên kim cương nhập lậu, trị giá trên 500 tỷ đồng, vào hệ thống bán lẻ của SJC để tiêu thụ.