Tại sao cùng dừng xe ở nơi có biển báo 'Cấm đỗ', có tài xế bị phạt, có người lại không?

Theo quy định hiện hành, câu trả lời không đơn thuần phụ thuộc vào việc tài xế có bước xuống xe hay không, mà nằm ở bản chất của hành vi dừng hay đỗ xe. Theo khoản 1 Điều 18 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ, có hiệu lực từ ngày 1/1/2025, "dừng xe" được hiểu là trạng thái đứng yên tạm thời của phương tiện trong khoảng thời gian cần thiết để người lên, xuống xe, xếp dỡ hàng hóa, kiểm tra kỹ thuật hoặc thực hiện các hoạt động cần thiết khác. Trong thời gian dừng xe, người điều khiển không được tắt máy và không được rời khỏi vị trí lái, ngoại trừ trường hợp cần đóng, mở cửa xe, xếp dỡ hàng hóa hoặc kiểm tra kỹ thuật nhưng phải sử dụng phanh đỗ hoặc thực hiện các biện pháp bảo đảm an toàn khác.

Trong khi đó, khoản 2 Điều 18 quy định "đỗ xe" là trạng thái đứng yên của phương tiện không giới hạn thời gian. Khi đỗ xe, người điều khiển chỉ được rời khỏi xe sau khi đã sử dụng phanh đỗ hoặc thực hiện các biện pháp an toàn cần thiết.

Chia sẻ với báo chí, luật sư Dương Đức Thắng (Đoàn Luật sư Hà Nội) cho rằng, việc tài xế bước xuống xe để mở cốp lấy hành lý hoặc xếp dỡ hàng hóa trong thời gian ngắn chưa mặc nhiên bị coi là hành vi đỗ xe. "Biển báo P.131a chỉ cấm hành vi đỗ xe, không cấm dừng xe. Vì vậy, tại khu vực có biển báo này, tài xế vẫn được phép dừng xe để đón, trả người hoặc xếp dỡ hàng hóa nếu việc dừng xe diễn ra trong thời gian cần thiết và tuân thủ đầy đủ các quy định tại Điều 18 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ", luật sư phân tích.

Như vậy, việc tài xế xuống xe khoảng vài chục giây để mở cốp lấy hàng hoặc hành lý cho khách, trong khi xe vẫn nổ máy, đã sử dụng phanh đỗ và thực hiện các biện pháp bảo đảm an toàn, về nguyên tắc vẫn có thể được xem là hành vi dừng xe hợp pháp chứ không phải đỗ xe. Quy định này cũng phù hợp với mục đích của biển P.131a, vốn chỉ cấm phương tiện đỗ xe kéo dài gây cản trở giao thông, chứ không cấm các hoạt động dừng xe cần thiết.

Tuy nhiên, ranh giới giữa "dừng" và "đỗ" trên thực tế không phải lúc nào cũng rõ ràng. Theo luật sư Dương Đức Thắng, nếu người điều khiển dừng xe quá lâu, rời khỏi phương tiện trong thời gian dài hoặc có dấu hiệu biến việc dừng xe thành đỗ xe thì lực lượng chức năng hoàn toàn có cơ sở xác định đây là hành vi đỗ xe trái quy định và tiến hành xử lý.

Bên cạnh đó, dù là dừng hay đỗ xe, tài xế vẫn phải tuân thủ đầy đủ các yêu cầu của pháp luật như bật tín hiệu để các phương tiện khác nhận biết khi ra vào vị trí dừng, không gây cản trở giao thông, dừng sát lề đường bên phải theo chiều lưu thông, bánh xe gần nhất không cách lề quá 0,25 m và không làm ảnh hưởng đến người đi bộ hoặc các phương tiện khác. Luật cũng quy định nhiều vị trí tuyệt đối không được dừng hoặc đỗ xe như trên cầu, gần nút giao, phần đường dành cho người đi bộ, điểm đón trả khách hay nơi che khuất biển báo giao thông.

Trong trường hợp bị lập biên bản, tài xế có quyền đề nghị lực lượng chức năng giải thích rõ căn cứ pháp lý để xác định hành vi là dừng xe hay đỗ xe, cũng như các tình tiết được sử dụng làm căn cứ xử phạt. Đây là quyền của người tham gia giao thông nhằm bảo đảm việc áp dụng pháp luật khách quan, đúng quy định.