Tăng hơn 31%/năm, Việt Nam đang đứng số 1 châu Á về tốc độ xuất khẩu ngành này

Việt Nam đang ghi nhận tốc độ tăng trưởng xuất khẩu bán dẫn nhanh nhất trong nhóm 8 nền kinh tế châu Á được so sánh, với mức bình quân 31,8% mỗi năm. Tuy nhiên, xét về quy mô, kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam vẫn còn khiêm tốn so với các trung tâm bán dẫn lớn trong khu vực.

Theo báo cáo do công ty tư vấn Frost & Sullivan phối hợp với FedEx công bố, tốc độ tăng trưởng xuất khẩu bán dẫn của Việt Nam vượt các nền kinh tế được khảo sát, gồm Hàn Quốc, Đài Loan, Malaysia, Singapore, Thái Lan, Philippines và Nhật Bản.

Phạm vi thống kê bao gồm diode, transistor, linh kiện bán dẫn tương tự, thiết bị bán dẫn quang điện, trong đó có tế bào quang điện, đèn LED, tinh thể áp điện đã lắp ráp và các mạch tích hợp điện tử (IC).

Trong đó, kim ngạch xuất khẩu IC của Việt Nam đạt 32,4 tỷ USD vào năm 2023. Báo cáo đánh giá Việt Nam là một thị trường xuất khẩu bán dẫn mới nổi, đang mở rộng nhanh chóng nhờ 4 lợi thế chính: vị thế ngày càng tăng trong lĩnh vực lắp ráp và kiểm thử bán dẫn (OSAT), nền tảng sản xuất điện tử phát triển, khả năng thu hút đầu tư từ các tập đoàn quốc tế, cùng lợi thế về chi phí và nguồn lao động có kỹ năng.

Bà Ee-Hui Tan, Giám đốc Khai thác FedEx Việt Nam và Campuchia, nhận định Việt Nam ngày càng giữ vai trò quan trọng trong hệ sinh thái bán dẫn châu Á - Thái Bình Dương khi nhiều doanh nghiệp bán dẫn và công nghệ cao mở rộng hoạt động tại đây.

Dù vậy, tốc độ tăng trưởng cao một phần xuất phát từ nền kim ngạch ban đầu thấp hơn đáng kể so với các trung tâm lớn trong khu vực. Đến năm 2025, Việt Nam đứng thứ 7 về giá trị xuất khẩu bán dẫn trong nhóm được so sánh, chỉ cao hơn Thái Lan. Đài Loan dẫn đầu với kim ngạch 170 tỷ USD.

Ở chiều nhập khẩu, Việt Nam cũng có tốc độ tăng trưởng cao nhất nhóm, đạt bình quân 30% trong thập niên qua. Xét về giá trị, Việt Nam đứng thứ tư, sau Singapore, Đài Loan và Hàn Quốc.

Động lực phát triển ngành bán dẫn đến từ nhu cầu ngày càng tăng đối với trí tuệ nhân tạo (AI), điện toán hiệu năng cao, xe điện và các công nghệ truyền thông tiên tiến. Trong bối cảnh đó, châu Á - Thái Bình Dương (APAC) đã trở thành trung tâm của hệ sinh thái bán dẫn toàn cầu, chiếm 58% tổng doanh thu toàn ngành.

Chuỗi cung ứng bán dẫn tại khu vực được phân chia theo các công đoạn chuyên biệt. Trung Quốc đại lục cung cấp vật liệu, Đài Loan tập trung vào sản xuất bán dẫn tiên tiến, Hàn Quốc giữ vai trò chủ lực trong lĩnh vực chip nhớ, còn Nhật Bản có thế mạnh về thiết bị và các đầu vào chuyên dụng.

Trong khi đó, Việt Nam cùng Malaysia, Philippines, Thái Lan và Indonesia được xếp vào nhóm đảm nhiệm các công đoạn phía sau của chuỗi giá trị (back-end). Những hoạt động chính gồm đóng gói và kiểm thử chip, lắp ráp mô-đun, tích hợp hệ thống con, cùng một số quy trình chuyên biệt như đóng gói tiên tiến và tích hợp hệ thống vi cơ điện tử (MEMS).

Theo Frost & Sullivan, việc hình thành các cơ sở chế tạo chip trong nước, trong đó có nhà máy của Viettel dự kiến triển khai trong tương lai, có thể tạo động lực phát triển mạng lưới nhà cung cấp và doanh nghiệp khởi nghiệp nội địa.

Để tận dụng cơ hội, báo cáo gợi ý các startup tập trung vào những phân khúc chuyên sâu như đóng gói tiên tiến, bao gồm công nghệ đóng gói chip ở cấp độ wafer dạng fan-out và xếp chồng chip ba chiều (3D). Ngoài ra, doanh nghiệp có thể phát triển dịch vụ kiểm thử, lắp ráp theo yêu cầu cho các ngành đòi hỏi độ tin cậy cao như y tế, hàng không vũ trụ, hoặc cung cấp các giải pháp hiệu chuẩn, đầu nối và đầu dò chính xác.

Triển vọng của ngành còn được củng cố bởi đà tăng trưởng của thị trường bán dẫn toàn cầu. Theo Tổ chức Thống kê Thương mại Bán dẫn Thế giới (WSTS), doanh thu thị trường bán dẫn toàn cầu trong nửa đầu năm đạt 702 tỷ USD, tăng 102% so với cùng kỳ năm 2025. Doanh thu cả năm 2026 được dự báo đạt 1.655 tỷ USD và tiếp tục tăng lên 2.100 tỷ USD vào năm 2027.

Tại châu Á - Thái Bình Dương, triển vọng mở rộng chuỗi cung ứng đang thúc đẩy các doanh nghiệp cân nhắc đầu tư sang nhiều thị trường hơn. Khảo sát của FedEx tại Triển lãm Bán dẫn Quốc tế SEMICON Taiwan mới đây cho thấy 35% người tham gia kỳ vọng doanh nghiệp của họ sẽ mở rộng hoạt động sản xuất sang thêm nhiều thị trường trong 3 năm tới. Trong khi đó, 25% muốn cải thiện hoặc đa dạng hóa nguồn cung.