Tập đoàn 360 triệu USD của Nhật Bản bất ngờ rút sạch một khoản đầu tư khỏi Việt Nam, những nghi ngờ về kế toán lập tức được điều tra

Ngày 4/9/2026, HĐQT Nissha Co., Ltd. đã thông qua quyết định chuyển nhượng toàn bộ số cổ phần đang sở hữu tại CTCP Nhà máy Trang thiết bị Y tế USM Healthcare (USM Healthcare) cho bà Võ Xuân Bội Lâm, thành viên HĐQT kiêm Tổng giám đốc USM, người hiện nắm giữ 40% vốn doanh nghiệp.

Đáng chú ý, quyết định thoái vốn được đưa ra chỉ hơn ba tháng sau khi Nissha hoàn tất thương vụ mua 60% USM vào ngày 20/5/2026.

Tại thời điểm đó, tập đoàn Nhật Bản kỳ vọng củng cố các hoạt động hiện có của USM, đồng thời xem doanh nghiệp Việt Nam như một bàn đạp để mở rộng lĩnh vực sản xuất theo hợp đồng và phát triển thiết bị y tế (CDMO) tại Đông Nam Á.

Theo tài liệu do Nissha công bố, USM được thành lập vào tháng 10/2012, hoạt động trong lĩnh vực sản xuất và kinh doanh thiết bị y tế, với nhà máy đặt tại Khu Công nghệ cao TP. HCM. Doanh nghiệp có vốn điều lệ gần 282,7 tỷ đồng.

Trước khi thực hiện giao dịch thoái vốn, Nissha trực tiếp sở hữu 59,99% cổ phần USM, trong khi Nissha Vietnam nắm thêm 0,01%. Phần vốn còn lại 40% thuộc về bà Võ Xuân Bội Lâm.

Trong quá trình tích hợp sau thương vụ mua lại và chuẩn bị lập bộ báo cáo tài chính hợp nhất đầu tiên có USM, Nissha cho biết đã phát hiện một số cách xử lý kế toán không phù hợp tại công ty Việt Nam. Các vấn đề này chủ yếu liên quan đến “giao dịch vòng”.

Theo Hiệp hội Kế toán công chứng Nhật Bản, "giao dịch vòng" là hình thức nhiều doanh nghiệp phối hợp thực hiện các giao dịch hàng hóa hoặc dịch vụ lặp đi lặp lại, qua đó tạo ra dòng giao dịch có vẻ hợp pháp trên sổ sách nhằm thổi phồng doanh thu hoặc lợi nhuận.

Nissha xác định những hoạt động nói trên đã phát sinh trong giai đoạn trước khi tập đoàn Nhật Bản mua USM.

Mức độ ảnh hưởng của vấn đề khiến Nissha phải thông báo hoãn công bố kết quả kinh doanh quý II/2026 và đồng thời xem xét nộp đơn gia hạn thời hạn nộp báo cáo chứng khoán bán niên. Hiện một cuộc điều tra với sự tham gia của các chuyên gia bên ngoài đang được tiến hành nhằm xác minh đầy đủ sự việc.

Nissha cũng nhấn mạnh rằng các vấn đề này bắt nguồn từ hoạt động của cán bộ và nhân viên USM trước thời điểm tập đoàn thực hiện thương vụ mua lại. Tập đoàn Nhật Bản khẳng định không tham gia vào những hoạt động này.

Sau khi đánh giá lại khả năng hiện thực hóa các lợi ích được kỳ vọng từ thương vụ cũng như những tác động đối với giá trị doanh nghiệp trong tương lai, Nissha kết luận rằng việc tiếp tục sở hữu USM sẽ khó giúp duy trì và nâng cao giá trị của toàn tập đoàn.

Đây cũng là cơ sở để Nissha đưa ra quyết định chuyển nhượng toàn bộ phần vốn đang nắm giữ tại USM.

Nissha là doanh nghiệp y tế được thành lập tại Nhật Bản vào năm 1929, hiện có vốn hóa khoảng 360 triệu USD. Doanh nghiệp đang sở hữu 66 chi nhánh trên toàn cầu, với tổng quy mô nhân sự khoảng 5.305 người.

USM muốn trở lại thế chủ động sau khi Nissha rút vốn

Trong thông cáo báo chí phát đi ngày 8/9, USM cho biết do chưa đạt được sự đồng thuận, các cổ đông sáng lập của USM đã chủ động đề xuất mua lại phần cổ phần mà Nissha đang nắm giữ, với mong muốn sớm khôi phục quyền chủ động trong quản trị, điều hành và định hướng phát triển dài hạn của doanh nghiệp.

USM cũng cho biết đây là một quyết định “khó khăn nhưng dứt khoát”, công ty chủ động đề nghị mua lại cổ phần để tiếp tục tự mình chịu trách nhiệm cho tương lai của doanh nghiệp mà mình đã gây dựng.

Công ty này cũng khẳng định muốn tìm kiếm những nhà đầu tư không chỉ nhìn thấy giá trị tài chính của doanh nghiệp, mà còn thấu hiểu thị trường Việt Nam, tôn trọng năng lực của đội ngũ bản địa và chia sẻ khát vọng xây dựng một doanh nghiệp Việt Nam có khả năng cạnh tranh lâu dài.

“Sau khi việc chuyển nhượng được hoàn tất theo thỏa thuận, các cổ đông sáng lập và đội ngũ quản lý USM sẽ có điều kiện chủ động hơn trong việc hoạch định chiến lược và điều hành doanh nghiệp”, đại diện USM chia sẻ.