Tập đoàn Nhật Bản mở rộng 'bản đồ sở hữu' tại Việt Nam trước chu kỳ M&A mới

Thị trường mua bán – sáp nhập (M&A) tại Việt Nam đang ghi nhận sự hiện diện ngày càng rõ nét của các tập đoàn Nhật Bản, với loạt thương vụ mua cổ phần, thâu tóm doanh nghiệp nội địa trong nhiều lĩnh vực từ hàng tiêu dùng, thực phẩm, bán lẻ đến tài chính – bảo hiểm. Động thái này không chỉ phản ánh sức hấp dẫn của thị trường Việt Nam, mà còn cho thấy chiến lược mở rộng dài hạn của doanh nghiệp Nhật tại Đông Nam Á.

Doanh nghiệp Nhật gia tăng hiện diện thông qua các thương vụ thâu tóm quy mô lớn

Một trong những thương vụ đáng chú ý nhất thời gian gần đây là Tập đoàn Kokuyo (Nhật Bản) thông báo sẽ thực hiện 2 giao dịch để mua CTCP Tập đoàn Thiên Long (mã chứng khoán: TLG) và biến doanh nghiệp này thành công ty con.

Giao dịch đầu tiên là đầu tư tiền để mua lại cổ phần của CTCP Đầu tư Thiên Long An Thịnh - đơn vị đang nắm giữ 46,82% cổ phần của TLG. Giao dịch thứ hai là một đợt chào mua công khai 18,19% cổ phần Thiên Long trên thị trường chứng khoán.

Nếu thành công, Kokuyo sẽ nắm tổng cộng hơn 57 triệu cổ phiếu TLG, tương đương 65,01% vốn điều lệ TLG và biến Thiên Long thành công ty con. Giá trị ước tính của thương vụ lên đến 27,6 tỷ Yên, tương đương 4.700 tỷ đồng. Mức giá tương ứng khoảng 82.000 đồng/cổ phiếu, cao hơn khoảng 28% so với thị giá TLG trên sàn chứng khoán là 67.400 đồng/cổ phiếu.

Thiên Long hiện chiếm thị phần lớn trong mảng văn phòng phẩm tại Việt Nam, sản phẩm đã có mặt tại hơn 60 quốc gia và vùng lãnh thổ. Việc Kokuyo – một “ông lớn” trong ngành văn phòng phẩm Nhật Bản – chọn Thiên Long làm đối tác chiến lược cho thấy sức hút của các thương hiệu Việt đã xây dựng được nền tảng sản xuất, phân phối và nhận diện vững chắc.

Không chỉ Kokuyo, nhiều tập đoàn lớn khác của Nhật Bản cũng đang đẩy mạnh M&A tại Việt Nam.

Vào tháng 10/2025, Tập đoàn Sumitomo (Nhật Bản) đã công bố hoàn tất thương vụ mua lại 49% cổ phần của CTCP Tư vấn và Phát triển Điện Cửu Long (MEE JSC) – đơn vị sở hữu cụm thủy điện Đắk Di tại Nam Trà My (Quảng Nam) từ GreenSpark Group (công ty có trụ sở tại Lào Cai).

Cụm thủy điện Đắk Di 1 & 2 là dự án thủy điện kiểu dòng chảy, tổng công suất 48MW, chính thức vận hành từ năm 2022 và đã ký hợp đồng mua bán điện dài hạn 20 năm với Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN). Đây là khoản đầu tư đầu tiên của Sumitomo vào mảng thủy điện tại Việt Nam, đánh dấu bước mở rộng sang năng lượng tái tạo.

Theo kế hoạch, Sumitomo sẽ tiếp tục tìm kiếm cơ hội đầu tư các dự án thủy điện chất lượng cao, đồng thời xem xét cơ chế Hợp đồng mua bán điện trực tiếp (DPPA) để cung cấp nguồn điện xanh cho các khu công nghiệp và đô thị thông minh do tập đoàn phát triển tại Việt Nam.

Trước khi mở rộng sang thủy điện, Sumitomo đã có vị thế vững chắc trong các lĩnh vực khu công nghiệp, bất động sản và hạ tầng.

Một thương vụ M&A đáng chú ý khác là ông lớn Sony Music mua 49% cổ phần công ty giải trí YeaH1. Theo đó, CTCP Tập đoàn YeaH1 (mã chứng khoán: YEG) đã thông qua nghị quyết hợp tác chiến lược với Sony Music Entertainment Hong Kong Limited, qua đó cho phép tập đoàn giải trí Nhật Bản này mua 49% cổ phần có quyền biểu quyết tại CTCP 1Label thông qua hình thức phát hành riêng lẻ. Sau khi hoàn tất giao dịch, 1Label – đơn vị hoạt động trong lĩnh vực sản xuất, phát hành âm nhạc – cùng công ty thành viên 1Talents sẽ không còn là công ty con của YeaH1.

Thương vụ đánh dấu bước đi quan trọng của Sony Music, một trong ba “ông lớn” thống trị ngành công nghiệp ghi âm toàn cầu, trong việc gia tăng hiện diện và sở hữu cổ phần tại doanh nghiệp giải trí Việt Nam. Không chỉ mang lại nguồn vốn ngoại, sự tham gia của Sony Music còn mở ra cơ hội tiếp cận hệ thống quản lý nghệ sĩ, sản xuất nội dung và mạng lưới phân phối quốc tế cho thị trường trong nước.

Động thái này tiếp tục nối dài làn sóng các tập đoàn Nhật Bản mua cổ phần và đầu tư chiến lược vào doanh nghiệp Việt Nam trong lĩnh vực giải trí. Trước đó, AEON Entertainment (Nhật Bản) cũng gây chú ý khi công bố kế hoạch đầu tư khoảng 5.000 tỷ đồng vào Beta Cinema thông qua liên doanh với Beta Group, với mục tiêu phát triển chuỗi 50 cụm rạp và mở rộng sang sản xuất, phân phối nội dung tại Việt Nam đến năm 2035.

Trước đó, vào tháng 11/2023, CTCP Đại Tân Việt (New Viet Dairy) hoàn tất việc chuyển nhượng toàn bộ cổ phần cho Tập đoàn Sojitz và các đơn vị thành viên, theo công bố trên website của hai bên. Giá trị thương vụ không được tiết lộ. Sojitz cho biết đã mua lại 100% quyền sở hữu New Viet Dairy – doanh nghiệp bán buôn thực phẩm thương mại lớn, chiếm khoảng 40% thị phần tại Việt Nam.

Thành lập năm 1997, New Viet Dairy hiện là nhà nhập khẩu và phân phối nguyên liệu sữa, sản phẩm từ sữa hàng đầu Việt Nam, sở hữu danh mục nhiều thương hiệu quốc tế như Heinz, Paysan Breton, Tatua, Fromagio, Daisy… đồng thời phát triển nhãn hàng riêng phô mai Bottega Zelachi.

Song song đó, Sojitz còn hợp tác với Vinamilk và Vilico triển khai các dự án nông nghiệp – thực phẩm quy mô lớn, cho thấy xu hướng doanh nghiệp Nhật không chỉ mua cổ phần tài chính, mà còn tham gia sâu vào chuỗi sản xuất – chế biến – phân phối tại Việt Nam.

Kỳ vọng chu kỳ M&A mới khi điều kiện vĩ mô dần ổn định

Bước sang năm 2026, thị trường M&A được kỳ vọng sẽ sôi động trở lại khi các điều kiện vĩ mô dần ổn định. Theo ông Khanh Vũ, Tổng Giám đốc điều hành VinaCapital Vietnam Opportunity Fund, phần lớn các giao dịch M&A trong năm 2025 diễn ra vào nửa cuối năm, cho thấy thị trường đã qua giai đoạn trầm lắng và đang bước vào chu kỳ ổn định hơn.

KPMG cũng dự báo nhiều thương vụ quy mô lớn, trị giá từ 1–1,5 tỷ USD, đang trong quá trình hoàn tất và có thể tạo lực đẩy mới cho thị trường trong hai năm tới. Với các nhà đầu tư Nhật Bản, ông Tamotsu Majima nhận định Việt Nam là điểm đến tăng trưởng nổi bật trong khu vực nhờ mạng lưới hiệp định thương mại tự do rộng và quan hệ hợp tác chiến lược với nhiều quốc gia. Hiện mới có khoảng 2.000 doanh nghiệp Nhật hoạt động tại Việt Nam, chỉ bằng khoảng một phần ba so với Thái Lan, cho thấy dư địa mở rộng còn rất lớn.

Một trong những thương vụ nổi bật dự kiến bùng nổ vào năm 2026 là Asahi Mutual Life Insurance cho biết sẽ mua lại toàn bộ cổ phần của MVI Life (tiền thân là Aviva Việt Nam) từ Manulife. Thương vụ dự kiến hoàn tất vào năm 2026 sau khi được cơ quan chức năng của Nhật Bản và Việt Nam chấp thuận. MVI Life hiện cung cấp các sản phẩm bảo hiểm trọn đời và hưu trí, đạt doanh thu phí bảo hiểm khoảng 93 triệu USD trong năm tài chính 2024 và xếp thứ 13 trên thị trường Việt Nam về số lượng hợp đồng.

Đây là thương vụ M&A đầu tiên ở nước ngoài của Asahi Life, mở đường cho tập đoàn này thâm nhập thị trường bảo hiểm Việt Nam trong bối cảnh lợi nhuận đầu tư đang cải thiện nhờ lãi suất trong nước tăng. Xu hướng mở rộng ra nước ngoài cũng đang lan sang các tổ chức tài chính Nhật quy mô vừa, khi thị trường nội địa chịu áp lực từ già hóa dân số và tỷ lệ sinh giảm, qua đó thúc đẩy các tập đoàn đẩy mạnh mua cổ phần, thâu tóm doanh nghiệp bảo hiểm tại các thị trường tăng trưởng như Việt Nam.