'Thần đồng' Toán học Việt Nam đầu tiên giành Huy chương Vàng Olympic Toán quốc tế: Bố là Thứ trưởng, mẹ là nghệ sĩ, 17 tuổi đã đạt thành tích khủng
Bước ngoặt năm 1970 giúp ông đến với Toán học và dành cả cuộc đời cho niềm đam mê này.
"Cậu bé vàng" đầu tiên của Toán học Việt Nam
Nhắc đến những cái tên nổi tiếng trong làng Toán học Việt Nam, Tiến sĩ Hoàng Lê Minh là người để lại nhiều ấn tượng nhất. Không phải ngẫu nhiên mà ông được mệnh danh là “cậu bé vàng” của Toán học Việt Nam.
Ông sinh năm 1957, tại Hà Nội, trong một gia đình trí thức nổi tiếng. Bố ông là ông Hoàng Xuân Tùy - nguyên Thứ trưởng Bộ Đại học. Với nền tảng kiến thức cùng đam mê học hỏi, nghiên cứu, ông Hoàng Xuân Tùy đã truyền tình yêu đó cho con trai.
Mẹ và chị gái của Hoàng Lê Minh có liên quan đến âm nhạc, từng làm trong đoàn ca nhạc Đài Tiếng nói Việt Nam.
Vốn dĩ, ông được gia đình định hướng vào Nhạc viện, theo nghiệp của mẹ và chị gái. Thế nhưng năm 1970, bố của ông đưa ông đến theo học lớp Toán của thầy Tôn Thân. Từ đó, những con số, phép tính… diệu kỳ khiến ông say mê.
Sau khi tốt nghiệp lớp Toán ở trường Trưng Vương, Hoàng Lê Minh thi vào khối chuyên Toán của Đại học Quốc gia Hà Nội. Năm 1972, do chiến tranh khốc liệt, ông cùng các bạn trong lớp sơ tán lên Đại Từ, Thái Nguyên, điều kiện sống, học tập vô cùng khó khăn. Ông cùng mọi người học nhờ ở nhà dân, trong đình chùa, bữa ăn chỉ có cơm độn và rau rừng nhưng vẫn không ngừng đam mê học hỏi.
Năm 1974, lần đầu tiên Việt Nam cử đoàn tham gia Olympic Toán quốc tế (IMO) lần thứ 16, được tổ chức tại Berlin (Đức). Đoàn Việt Nam có 5 thí sinh gồm Đặng Hoàng Trung, Hoàng Lê Minh, Tạ Hồng Quảng, Nguyễn Quốc Thắng và Vũ Đình Hòa.
Năm ấy, Hoàng Lê Minh 17 tuổi nhưng có màn thể hiện xuất sắc, đạt 38/40 điểm, mang về tấm Huy chương Vàng đầu tiên cho Việt Nam và xếp thứ 9 của cuộc thi.
Bỏ công việc lương cao để về nước cống hiến
Sau khi gây tiếng vang tại IMO, ông sang Liên Xô (nay là Nga) học tại Đại học Tổng hợp Lomonosov. Tại đây, ông làm nghiên cứu sinh và tham gia công tác với nhiều viện nghiên cứu nổi tiếng của Pháp, Anh, Italia… Với những thành tích xuất sắc, ông rất được trọng dụng, có mức lương cao, quy ra tương đương hơn 2.000 USD mỗi tháng.
Mặc dù có công việc ổn định, lương cao ở nước ngoài nhưng năm 1991, ông cùng gia đình quyết định trở về Việt Nam. Ông chọn TP. Hồ Chí Minh là nơi sinh sống, làm việc.
Theo đó, ông làm việc tại khoa Toán, Đại học Tổng hợp TP. Hồ Chí Minh. Năm 1995, Đại học tổng hợp TP. Hồ Chí Minh thành lập khoa Công nghệ thông tin trọng điểm quốc gia; khoa Toán thành lập bộ môn Ứng dụng tin học, nghiên cứu vấn đề giải thuật, xử lý ảnh, tính toán mạng lưới. Hoàng Lê Minh chuyển hướng sang công nghệ thông tin. Ông tham gia dự án Khu Công nghệ phần mềm Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh.
Năm 2001, ông chuyển sang công tác tại Sở Bưu chính Viễn thông. Năm 2003, ông làm việc tại Sở Khoa học và Công nghệ.
Cuối 2007, ông ra Hà Nội nhận chức Viện trưởng Viện Công nghệ phần mềm và nội dung số thuộc Bộ Thông tin và Truyền thông.
Ông cũng từng là Trưởng khoa IT, Trường Đại học Văn Lang, truyền cảm hứng cho hàng nghìn sinh viên.
Không chỉ có sự nghiệp nổi bật, cuộc sống đời tư của Tiến sĩ Hoàng Lê Minh cũng viên mãn. Vợ của ông là Giáo sư, Tiến sĩ Mai Hồng Quỳ - một nhà giáo nổi tiếng. Bà Mai Hồng Quỳ sinh năm 1963, từng được chọn đi học nước ngoài và được phân công học ngành Luật ở Nga.
Sau khi tốt nghiệp Đại học Tổng hợp Lomonosov, chuyên ngành Luật, bà được đặc cách chuyển tiếp làm nghiên cứu sinh, trở thành Tiến sĩ khi vừa tròn 26 tuổi. Năm 2012, bà được Hội đồng chức danh Giáo sư Nhà nước công nhận chức danh Giáo sư.
Bà có 25 năm gắn bó với bộ môn và trường Luật, trong đó có 10 năm làm hiệu phó, 10 năm làm hiệu trưởng Trường ĐH Luật TP. Hồ Chí Minh. Bà cũng từng là hiệu trưởng Trường ĐH Hoa Sen.
