Tín dụng chạy nhanh hơn huy động, khoảng cách vốn tăng lên 2 triệu tỷ đồng

Tín dụng tiếp tục tăng nhanh hơn huy động

Sáng 13/8, Thủ tướng Lê Minh Hưng chủ trì cuộc làm việc với Ngân hàng Nhà nước (NHNN) và hệ thống các tổ chức tín dụng về tình hình điều hành chính sách tiền tệ, hoạt động ngân hàng 7 tháng đầu năm và nhiệm vụ, giải pháp thời gian tới.

Theo báo cáo của NHNN tại cuộc làm việc, tín dụng đã tăng nhanh hơn huy động vốn trong nhiều năm. Giai đoạn 2021-2025, tốc độ tăng trưởng tín dụng cao hơn huy động bình quân khoảng 3,8 điểm %/năm, đưa khoảng cách giữa tín dụng và huy động vốn lên khoảng 2 triệu tỷ đồng.

Năm 2025, tín dụng tăng 19,07%, trong khi huy động vốn tăng 15,42%. Trước đó, chênh lệch giữa hai tốc độ tăng trưởng cũng xuất hiện trong các năm 2021, 2022 và 2024. Riêng năm 2023, tín dụng tăng 13,78%, gần tương đương mức tăng 13,51% của huy động.

Bước sang năm 2026, chênh lệch tốc độ tăng trưởng đã thu hẹp còn khoảng 2 điểm %, nhưng NHNN cho biết áp lực cân đối nguồn vốn của các tổ chức tín dụng vẫn còn.

Đến ngày 31/7/2026, dư nợ tín dụng toàn hệ thống đạt 20,26 triệu tỷ đồng, tăng 8,98% so với cuối năm 2025. Trong khi đó, huy động tiền gửi từ tổ chức kinh tế và dân cư đến ngày 27/7 đạt 18.677,9 nghìn tỷ đồng, tăng 5,75%. Khoảng 77,3% dư nợ nền kinh tế phục vụ lĩnh vực sản xuất kinh doanh.

NHNN cho biết tốc độ tăng vốn huy động không theo kịp dư nợ tín dụng khiến tỷ lệ tín dụng trên huy động của hệ thống ở mức cao. Riêng tỷ lệ tín dụng trên huy động bằng VND ở mức 110,6%.

Nguồn vốn trung, dài hạn còn hạn chế

Áp lực nguồn vốn không chỉ nằm ở quy mô mà còn ở kỳ hạn. Theo NHNN, nguồn vốn trung, dài hạn chỉ chiếm 16% tổng nguồn vốn, trong khi dư nợ tín dụng trung, dài hạn chiếm 48,5%. Tỷ lệ nguồn vốn ngắn hạn sử dụng cho vay trung, dài hạn cuối tháng 6/2026 là 29,2%, tăng từ 28,6% cuối năm 2025.

Các chỉ tiêu an toàn vẫn nằm trong giới hạn. LDR ở mức 77,1%, thấp hơn giới hạn 85%, trong khi tỷ lệ dự trữ thanh khoản đạt 17,7%, cao hơn mức quy định 10%.

NHNN đánh giá nguồn vốn cho vay của các tổ chức tín dụng vẫn chủ yếu là tiền gửi có kỳ hạn ngắn, trong khi thị trường trái phiếu doanh nghiệp và chứng khoán chưa phát huy đầy đủ vai trò cung ứng vốn trung, dài hạn cho nền kinh tế.

Theo NHNN, khoảng 35 dự án quy mô lớn, trọng điểm có tổng nhu cầu vốn vay khoảng 1,7 triệu tỷ đồng. Với các dự án lớn, công trình trọng điểm khác, gồm các dự án đầu tư trực tiếp, PPP và 5 dự án đường sắt đô thị Hà Nội, nhu cầu vốn tín dụng giai đoạn 2026-2030 được rà soát sơ bộ khoảng 2,49 triệu tỷ đồng.

Trong khi đó, tỷ lệ tín dụng trên GDP đã ở mức khoảng 145% cuối năm 2025. NHNN cho rằng việc các kênh vốn ngoài ngân hàng chưa phát huy đầy đủ vai trò khiến hệ thống ngân hàng tiếp tục chịu sức ép cung ứng vốn cho nền kinh tế.

Chính phủ yêu cầu phát triển thị trường vốn

Tại cuộc làm việc ngày 13/8, Thủ tướng yêu cầu tiếp tục phát triển thị trường vốn, khơi thông nguồn lực trung và dài hạn, qua đó giảm sự phụ thuộc vào tín dụng từ hệ thống ngân hàng.

Thủ tướng đồng thời yêu cầu NHNN và hệ thống các tổ chức tín dụng tiếp tục huy động nguồn lực cho tăng trưởng, điều hành tín dụng linh hoạt, đưa vốn đến đúng lĩnh vực, đúng thời điểm, đúng đối tượng và đúng mục đích.

Để tạo thêm dư địa cung ứng vốn, NHNN đã nâng tỷ lệ tối đa nguồn vốn ngắn hạn được sử dụng để cho vay trung, dài hạn từ 30% lên 40%. NHNN cũng cho phép các ngân hàng tham gia cấp tín dụng cho một số dự án lớn được loại trừ hoặc cấp bổ sung hạn mức tăng trưởng tín dụng.

Trong bối cảnh tín dụng tăng nhanh hơn huy động, NHNN tăng cường các công cụ điều hành thanh khoản, trong đó có nghiệp vụ thị trường mở. Khi nhu cầu thanh khoản tăng cao, NHNN bổ sung thanh khoản VND thông qua hoán đổi ngoại tệ.

Quy mô hoán đổi ngoại tệ cao nhất vào tháng 2/2026 đạt trên 143.100 tỷ đồng, tương đương khoảng 6 tỷ USD.

NHNN đồng thời yêu cầu các tổ chức tín dụng kiểm soát tăng trưởng tín dụng phù hợp với khả năng huy động vốn, chủ động kiểm soát chênh lệch về quy mô và kỳ hạn giữa nguồn vốn huy động với sử dụng vốn, bảo đảm khả năng thanh khoản và các tỷ lệ an toàn.

Trong những tháng cuối năm, bài toán đặt ra với hệ thống ngân hàng là vừa đáp ứng nhu cầu tín dụng phục vụ tăng trưởng, vừa bảo đảm cân đối nguồn vốn và thanh khoản. Cùng với đó, việc phát triển thị trường vốn được đặt ra nhằm bổ sung nguồn lực trung, dài hạn và giảm áp lực lên tín dụng ngân hàng.