Trung Quốc bơm thêm vốn cho siêu dự án kênh đào của Campuchia, Mỹ cũng muốn chen chân

Hội đồng Phát triển Campuchia (CDC) cho biết Trung Quốc đã phê duyệt khoản vay 200 triệu USD để hỗ trợ xây dựng kênh đào Funan Techo, dự án hạ tầng trị giá 1,2 tỷ USD của Campuchia. Động thái này chấm dứt gần 2 năm chưa rõ ràng về mức độ hỗ trợ tài chính của Bắc Kinh đối với công trình được Phnom Penh xác định là dự án chiến lược.

Theo CamboJA News, thông tin được công bố sau các chuyến thăm Trung Quốc của Thủ tướng Campuchia Hun Manet hồi đầu tháng 7 và Chủ tịch Thượng viện Hun Sen hồi tháng 6.

Ông Sun Chanthol, Phó Chủ tịch thứ nhất CDC, cho biết khoản vay 200 triệu USD sẽ được sử dụng để xây dựng các âu tàu và hệ thống thủy lợi dọc tuyến kênh. Khoản vay có lãi suất 1,25% và thời hạn 20 năm.

Bên cạnh khoản vay, Trung Quốc dự kiến cung cấp thêm 200 triệu USD viện trợ để xây dựng 6 đến 7 cây cầu bắc qua kênh đào. Một nhóm tổ chức tài chính Trung Quốc cũng sẽ cung cấp khoảng 1 tỷ USD cho nhà thầu nhượng quyền nhằm trang trải chi phí xây dựng tuyến kênh.

Đây là lần đầu tiên Bắc Kinh công bố cụ thể các khoản hỗ trợ tài chính dành cho dự án kể từ khi công trình khởi công vào tháng 8/2024.

Trước đó, trong chuyến thăm cấp nhà nước của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tới Campuchia vào tháng 4/2025, hai bên đã ký 5 thỏa thuận liên quan đến kênh đào Funan Techo. Tuy nhiên, các thỏa thuận này chưa xác định rõ Trung Quốc sẽ cung cấp bao nhiêu nguồn lực tài chính cho dự án.

Phnom Penh sau đó cũng điều chỉnh thông tin về vai trò của Trung Quốc trong việc tài trợ công trình. Theo phương án mới, Bắc Kinh sẽ chi trả 49% chi phí xây dựng, thay vì tài trợ toàn bộ dự án như tuyên bố trước đây của Campuchia.

Trung Quốc hiện là một trong những nguồn vốn đầu tư lớn nhất tại Campuchia, đặc biệt trong lĩnh vực cơ sở hạ tầng quy mô lớn. Trong 6 tháng đầu năm 2026, các nhà đầu tư Trung Quốc đứng thứ 2 về tổng vốn trong số 276 dự án được CDC phê duyệt, chỉ sau các nhà đầu tư trong nước. Tổng vốn đầu tư của nhóm này đạt 4,7 tỷ USD.

Tính đến cuối quý I/2026, nợ công của Campuchia ở mức khoảng 13,3 tỷ USD, trong đó khoảng 4 tỷ USD là khoản vay từ Trung Quốc.

Ông Sun Chanthol đánh giá kênh đào Funan Techo sẽ tạo động lực cho tăng trưởng kinh tế và trở thành một bước ngoặt đối với hệ thống vận tải đường thủy nội địa của Campuchia.

Khoản vay 200 triệu USD và bài toán “bẫy nợ”

Theo ông Seng Vanly, một nhà phân tích địa chính trị khu vực châu Á Thái Bình Dương người Campuchia, việc Trung Quốc công bố khoản vay có thể là kết quả của quá trình thẩm định kéo dài, bao gồm hoàn thiện thiết kế, tính toán chi phí và đàm phán giữa Bộ Kinh tế và Tài chính Campuchia với các tổ chức tài chính Trung Quốc.

Ông cho rằng diễn biến này cũng cho thấy Campuchia có thể đang thay đổi cách tiếp cận đối với việc huy động vốn cho các dự án hạ tầng chiến lược. Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn vốn bên ngoài, chính phủ có thể tham gia trực tiếp hơn vào việc tài trợ các hạng mục công cộng, qua đó duy trì quyền chủ động đối với cơ sở hạ tầng và giảm chi phí vận tải đường thủy trong dài hạn.

Theo ông Vanly, khoản vay có những điều kiện tương đối thuận lợi nhờ lãi suất thấp và thời hạn trả nợ dài. Kênh đào được triển khai theo mô hình hợp tác công tư (PPP), trong đó khu vực tư nhân chịu phần lớn rủi ro đầu tư và thương mại, còn nguồn vốn vay được sử dụng cho các hạng mục cơ sở hạ tầng công cộng liên quan.

“Với lãi suất và khoản vay 200 triệu USD, Campuchia không cần quá lo lắng về bẫy nợ, vì khoản tiền này tương đối nhỏ so với GDP và tổng nợ công của đất nước”, ông nói.

Tuy nhiên, ông cũng lưu ý chính phủ cần xử lý các vấn đề xã hội trước khi đẩy nhanh xây dựng, đặc biệt là đất đai, bồi thường và quyền lợi của các cộng đồng bị ảnh hưởng. Một cơ chế khiếu nại và hòa giải rõ ràng cũng cần được thiết lập để giải quyết tranh chấp một cách công bằng.

Một nghiên cứu gần đây của Diễn đàn các Tổ chức phi chính phủ về Campuchia (NGOF) ước tính dự án có thể ảnh hưởng tới 2.305 hộ gia đình, tương đương khoảng 11.525 người. Trong số này, khoảng 400 hộ được xác định là chịu tác động trực tiếp.

Nghiên cứu cho biết nhiều cộng đồng địa phương vẫn chưa được cung cấp đầy đủ thông tin về dự án, đặc biệt là các chính sách liên quan đến bồi thường.

Mỹ cũng để mắt tới hạ tầng cảng gắn với tuyến kênh

Trong khi Trung Quốc xác nhận khoản vay cho Funan Techo, Mỹ cũng đang xem xét khả năng tham gia vào các dự án hạ tầng liên quan đến tuyến kênh này.

Theo Kiripost, Caroline Vik, Giám đốc Chính sách tại Tập đoàn Tài chính Phát triển Quốc tế Mỹ (DFC), cho biết cơ quan này đã xác định một số cơ hội đầu tư tại Campuchia, bao gồm nâng cấp các cảng hiện hữu và xây dựng cảng mới dọc tuyến kênh đào đang được triển khai.

“Chúng tôi đã xác định được một số cơ hội, cả về mở rộng các cảng hiện có và xây dựng một số cảng mới, đặc biệt là trên tuyến kênh đào đang được xây dựng”, bà Vik nói.

DFC sẽ phối hợp với Chính phủ Campuchia và khu vực tư nhân để đánh giá cụ thể từng dự án, đồng thời xác định những lĩnh vực mà nguồn vốn của Mỹ có thể phát huy hiệu quả.

Bà Vik cho biết các cơ hội đầu tư này đang nhận được sự quan tâm đáng kể, trong bối cảnh Washington tìm cách mở rộng hợp tác kinh tế với Phnom Penh.

Ngoài hệ thống cảng, DFC cũng đang quan tâm đến các lĩnh vực như giao thông, hạ tầng số, năng lượng, dịch vụ tài chính, chăm sóc sức khỏe, nông nghiệp và khoáng sản quan trọng.

Bà Vik khẳng định DFC muốn trở thành một đối tác dài hạn trong quá trình phát triển kinh tế của Campuchia và sẵn sàng tham gia vào nhiều cơ hội đầu tư tại nước này.

“Chúng tôi muốn trở thành lựa chọn đầu tiên, đối tác tốt nhất của các bạn”, bà nói, đồng thời cho rằng nguồn vốn của DFC có thể góp phần mở ra một giai đoạn tăng trưởng mới cho Campuchia.

Việc Trung Quốc đồng thời xác nhận khoản vay cho Funan Techo trong khi Mỹ xem xét đầu tư vào các cảng liên quan cho thấy dự án không chỉ có ý nghĩa đối với mạng lưới giao thông và logistics của Campuchia, mà còn ngày càng thu hút sự quan tâm của các cường quốc bên ngoài khu vực.