Từ 1/7, viên chức được trực tiếp quản lý, điều hành doanh nghiệp

Luật Viên chức năm 2025 chính thức có hiệu lực từ ngày 1/7 với nhiều điểm mới liên quan đến tuyển dụng, sử dụng và quản lý viên chức. Một trong những thay đổi đáng chú ý là mở rộng quyền tham gia hoạt động kinh doanh của viên chức.

Theo khoản 1 Điều 13 của Luật, viên chức được ký hợp đồng lao động hoặc hợp đồng dịch vụ với cơ quan, tổ chức, đơn vị khác nếu pháp luật chuyên ngành không cấm. Tuy nhiên, việc ký kết phải bảo đảm không phát sinh xung đột lợi ích theo quy định của pháp luật về phòng, chống tham nhũng, không trái với hợp đồng làm việc đã ký và không vi phạm đạo đức nghề nghiệp.

Đáng chú ý, khoản 3 Điều 13 quy định viên chức được góp vốn, đồng thời được tham gia quản lý, điều hành doanh nghiệp, hợp tác xã, bệnh viện, cơ sở giáo dục và tổ chức nghiên cứu khoa học ngoài công lập, trừ trường hợp pháp luật về phòng, chống tham nhũng, pháp luật về doanh nghiệp hoặc pháp luật chuyên ngành có quy định khác.

Đây là điểm mới so với quy định hiện hành, khi viên chức trước đây chỉ được góp vốn nhưng không được trực tiếp tham gia quản lý, điều hành doanh nghiệp.

Ngoài việc mở rộng quyền kinh doanh, Luật Viên chức năm 2025 cũng bổ sung nhiều quy định mới về tuyển dụng và sử dụng viên chức.

Theo Điều 17, ngoài hình thức thi tuyển và xét tuyển như hiện nay, Luật bổ sung cơ chế tiếp nhận vào làm viên chức không qua thi tuyển đối với một số trường hợp như chuyên gia, nhà khoa học, người có tài năng hoặc năng khiếu đặc biệt, người có nhiều kinh nghiệm phù hợp với vị trí việc làm và người đang làm việc theo hợp đồng tại đơn vị sự nghiệp công lập.

Luật cũng sửa đổi khái niệm viên chức. Theo Điều 1, viên chức là công dân Việt Nam được tuyển dụng theo vị trí việc làm, làm việc tại đơn vị sự nghiệp công lập theo chế độ hợp đồng làm việc và hưởng lương từ quỹ lương của đơn vị cùng các nguồn thu hợp pháp khác theo quy định của pháp luật.

Việc bổ sung nguồn thu hợp pháp khác để chi trả tiền lương được đánh giá là cơ sở pháp lý cho việc thực hiện cơ chế trả lương theo hiệu quả công việc, thu nhập tăng thêm và mức độ tự chủ tài chính của đơn vị sự nghiệp công lập.

Một điểm mới khác là phương thức quản lý viên chức được chuyển sang quản lý theo vị trí việc làm. Theo khoản 2 Điều 3, việc tuyển dụng, sử dụng và quản lý viên chức sẽ căn cứ vào vị trí việc làm và hợp đồng làm việc, tạo điều kiện để các bộ, ngành và địa phương chủ động, linh hoạt hơn trong việc điều động, bố trí nhân sự phù hợp với nhu cầu thực tế mà không làm tăng tổng biên chế.