Tỷ phú công nghệ ồ ạt bán tài sản, tháo chạy khỏi California: Chuyện gì xảy ra?

Theo đề xuất của nghiệp đoàn Service Employees International Union-United Healthcare Workers West (SEIU-UHW), bất kỳ cư dân California nào có tài sản trên 1 tỷ USD phải nộp thuế một lần bằng 5% giá trị tài sản, hiệu lực hồi tố từ 1/1/2026 và chia ra 5 năm để thanh toán.

Điều khoản hồi tố khiến giới tỷ phú vội vã rời bang, nhiều người thậm chí tranh thủ “cắt dây” liên quan cư trú trước thời điểm chốt.

Theo các nguồn tin môi giới tại Miami, những người sáng lập các công ty công nghệ hàng đầu, từ Google, Netflix, WhatsApp đến Stripe, đã bí mật tìm nhà, đặt văn phòng và mua bất động sản tại Florida chỉ trong vài tháng gần đây.

Larry Page được cho là đã chi 173 triệu USD mua 2 dinh thự ven biển ở Coconut Grove tháng 12 vừa qua. Sergey Brin thăm dò thị trường. WhatsApp founder Jan Koum và Reed Hastings (Netflix) xem xét dịch chuyển. Các văn phòng và pháp nhân liên quan đến Page, Brin và cả Peter Thiel đã âm thầm chuyển đăng ký sang Florida hoặc Nevada.

“Trong vòng 1, 2 tháng, tôi đã gặp nhiều tỷ phú từ California đến xem nhà”, môi giới Devin Kay chia sẻ, cho biết đây là làn sóng mới, không còn giống dòng người đổ về Florida thời COVID. Theo ông, động lực rất đơn giản: đối với tài sản vài chục, thậm chí vài trăm tỷ USD, mức thuế phải nộp có thể nhảy lên chín con số mỗi năm, khiến việc rời đi trở thành quyết định tài chính hiển nhiên.

Hệ quả là thị trường bất động sản Miami bị tác động mạnh. Một căn biệt thự từng giao dịch 40 triệu USD vài năm trước giờ bán 70 triệu USD. Những giao dịch trăm triệu đang tái định nghĩa mặt bằng giá, đẩy mọi nhóm thu nhập thấp hơn ra rìa. “Nếu không nằm trong lớp tỷ phú, bạn gần như bị loại khỏi thị trường”, Kay nói.

Không chỉ Florida, Texas cũng trở thành điểm đến quen thuộc. Sự việc được đặt trong bối cảnh dài hơn: Elon Musk đã chuyển đến Texas từ 2020, đưa SpaceX và nhiều hoạt động công ty rời California. Joe Lonsdale, Larry Ellison, Michael Dell và nhiều nhân vật công nghệ khác đã định cư tại Austin và Houston.

David Sacks, người được xem là “ông trùm AI & tiền điện tử” của Donald Trump, cũng thông báo rời California vào ngày 31/12, tuyên bố Texas sẽ thay thế San Francisco trong vai trò trung tâm công nghệ.

Brin đã âm thầm chuyển hoặc đóng hơn 12 LLC khỏi California trong tháng 12, nhiều công ty chuyển sang Nevada. Thiel Capital mở văn phòng tại Miami vào cuối năm. Page đã nộp hồ sơ thành lập công ty ở Florida.

Trong khi nhiều tỉ phú bỏ phiếu bằng đôi chân, California đang bước vào cuộc tranh luận chính trị tận gốc.

Đề xuất thuế do công đoàn SEIU-UHW dẫn dắt, nhằm huy động ngân sách cho giáo dục, y tế và an sinh. Công đoàn lập luận rằng người lao động bình thường đang chịu mức thuế thực cao hơn giới giàu nhất và đây là bước đi “hợp lý và công bằng”, nhất là khi hệ thống dịch vụ công chịu áp lực ngày càng lớn.

Giới công nghệ chia rẽ

Từ phía chính quyền, thống đốc Gavin Newsom tuyên bố phản đối thuế tài sản và khẳng định sẽ “chiến đấu” nếu đề xuất tiếp tục, cho rằng thuế tài sản cấp bang đơn lẻ có thể dẫn tới “cuộc đua xuống đáy”. Ngược lại, nghị sĩ Ro Khanna, người đại diện Thung lũng Silicon, ủng hộ đánh thuế, lập luận rằng các tỷ phú sẽ không rời đi vì họ vẫn cần hệ sinh thái công nghệ và nhân tài của California.

Chính giới công nghệ cũng chia phe rõ rệt. Jensen Huang, CEO Nvidia với tài sản khoảng 159 tỷ USD, tuyên bố “không có vấn đề gì” với việc nộp thuế. Ông cho rằng mình ở lại Thung lũng Silicon vì nhân lực và năng lực sáng tạo, không chạy theo ưu đãi thuế. Trong khi đó, nhiều nhà đầu tư mạo hiểm và sáng lập startup chỉ trích dự luật, dự báo hệ quả thâm hụt ngân sách nghiêm trọng khi nguồn thu lớn nhất rời khỏi bang.

Trong khi đó, Chamath Palihapitiya cảnh báo bang sẽ mất nhóm đóng góp ngân sách quan trọng nhất; Vinod Khosla cho rằng đề xuất này khiến California “mất đi những người nộp thuế quan trọng nhất”.

Một số nhà đầu tư thậm chí kêu gọi lật đổ Hạ nghị sĩ Ro Khanna vì ủng hộ thuế tài sản.

Ít nhất 6 tỷ phú đã cắt đứt quan hệ cư trú với California, hàng chục người khác đang cân nhắc. Sự phân hóa trong giới công nghệ, chia thành nhóm “ở lại và nộp thuế” và nhóm “rời đi để bảo vệ tài sản”, phản ánh mức độ rủi ro của đề xuất thuế khi California phải cạnh tranh với 49 bang còn lại trong năng lực duy trì nguồn thu và giữ chân nhân tài.

Trong khi đó, Miami đang tái thiết mô hình đô thị để đón nhận dòng tiền và doanh nhân công nghệ, với lợi thế thuế thấp và tư duy phát triển linh hoạt.

Nếu được thông qua, California sẽ trở thành bang đầu tiên áp thuế tài sản đánh 1 lần ở quy mô này. Nhưng ngay cả trước khi lá phiếu được quyết định, thị trường bất động sản siêu sang ở Florida và Texas đã phản ứng, còn giới công nghệ vẫn bị chia rẽ sâu sắc trong bài toán: ở lại và đóng góp hay rời đi để bảo toàn tài sản.