Ưu đãi thuế 5% tới 37 năm nhưng mới có 1 dự án áp dụng: Bộ Tài chính nói gì?
Theo Bộ Tài chính, dù đã ban hành nhiều chính sách ưu đãi đặc biệt, thậm chí thuế suất chỉ 5% trong tối đa 37 năm để khuyến khích chuyển giao công nghệ, đến nay mới chỉ có một dự án áp dụng.
Chia sẻ tại tọa đàm "Nghị quyết 10: Phát triển hệ sinh thái FDI chất lượng cao", bà Bùi Thu Thủy, Phó Cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Tài chính), cho rằng bước sang giai đoạn phát triển mới, mục tiêu không còn là thu hút nhiều vốn hơn mà phải nâng cao chất lượng, hiệu quả và khả năng kết nối giữa nguồn lực quốc tế với nội lực của nền kinh tế.
Theo bà Thủy, chính yêu cầu đó là cơ sở để Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết 10-NQ/TW về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài, đánh dấu sự chuyển đổi mạnh mẽ trong tư duy phát triển FDI.
Vì sao doanh nghiệp Việt vẫn khó tham gia chuỗi cung ứng FDI?
Dù chủ trương tăng liên kết đã được đặt ra từ nhiều năm trước, đại diện Bộ Tài chính thừa nhận khoảng cách giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước vẫn rất lớn.
Theo bà Thủy, đây không phải vấn đề riêng của Việt Nam mà nhiều quốc gia cũng gặp phải khi tồn tại tình trạng "hai nền kinh tế trong một nền kinh tế".
Ở phía doanh nghiệp FDI, các tập đoàn nước ngoài thường mang theo hệ sinh thái và các nhà cung cấp truyền thống từ quốc gia của họ, đặc biệt là Nhật Bản và Hàn Quốc. Sau nhiều năm hợp tác, họ rất ngại thay đổi đối tác, dù doanh nghiệp Việt có thể giúp giảm chi phí.
Trong khi đó, doanh nghiệp trong nước lại chưa đáp ứng được yêu cầu ngày càng cao về vốn, quản trị, công nghệ và năng lực sản xuất.
"Doanh nghiệp trong nước chủ yếu là doanh nghiệp nhỏ và vừa, số lượng đủ khả năng tham gia chuỗi cung ứng của các tập đoàn FDI chưa nhiều", bà Thủy nhìn nhận.
Một hạn chế khác là quá trình chuyển giao công nghệ vẫn diễn ra chậm. Theo Bộ Tài chính, các tập đoàn đa quốc gia chủ yếu chuyển giao công nghệ trong nội bộ hệ thống doanh nghiệp của mình, còn việc chuyển giao ra khu vực doanh nghiệp Việt Nam vẫn rất hạn chế.
Ưu đãi rất lớn nhưng doanh nghiệp chưa mặn mà
Để thúc đẩy liên kết, thời gian qua Việt Nam đã ban hành nhiều chính sách ưu đãi dành cho các dự án có cam kết chuyển giao công nghệ hoặc sử dụng nhà cung ứng trong nước.
Theo bà Thủy, một trong những chính sách nổi bật là cơ chế ưu đãi đầu tư đặc biệt với thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp thấp nhất 5% trong tối đa 37 năm đối với các dự án công nghệ cao gắn với đào tạo nhân lực hoặc chuyển giao công nghệ.
"Tuy nhiên, đến nay mới có một dự án áp dụng chính sách này", bà cho biết.
Điều đó cho thấy các ưu đãi hiện hành vẫn chưa đủ hấp dẫn để doanh nghiệp FDI chủ động nhận ưu đãi đổi lấy cam kết chuyển giao công nghệ hoặc tăng liên kết với doanh nghiệp trong nước.
Bên cạnh đó, cơ chế hỗ trợ đầu tư theo Nghị định 182/2024/NĐ-CP, được ban hành nhằm ứng phó với Thuế tối thiểu toàn cầu, cũng đang gặp khó khăn trong quá trình triển khai và giải ngân.
Theo đại diện Bộ Tài chính, hệ sinh thái doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ của Việt Nam dù đã được quan tâm phát triển nhưng vẫn còn nhiều hạn chế, khiến năng lực hấp thụ các dòng vốn FDI chất lượng cao chưa đáp ứng yêu cầu.
Bà Bùi Thu Thủy nhấn mạnh Nghị quyết 10 gửi đi thông điệp rõ ràng rằng khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài là một bộ phận quan trọng của nền kinh tế Việt Nam.
Theo đó, thành công của doanh nghiệp FDI không chỉ là lợi nhuận của nhà đầu tư mà còn là kết quả phát triển của nền kinh tế quốc gia.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, Nhà nước sẽ tập trung hoàn thiện thể chế, đầu tư hạ tầng chiến lược, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và nâng cao năng lực của doanh nghiệp trong nước, nhằm tạo điều kiện để các dòng vốn FDI chất lượng cao thực sự lan tỏa và đóng góp nhiều hơn cho nền kinh tế Việt Nam.
