Ưu đãi thuế thu nhập cá nhân tới 6 năm cho chuyên gia, nhà khoa học làm startup

Nghị định số 20/2026/NĐ-CP của Chính phủ, quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Nghị quyết số 198/2025/QH15 của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đặc biệt phát triển kinh tế tư nhân, đã dành riêng Điều 8 để quy định các chính sách miễn, giảm thuế thu nhập cá nhân nhằm thúc đẩy hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo.

Theo Nghị định, có hai nhóm đối tượng chính được hưởng chính sách ưu đãi thuế thu nhập cá nhân:

- Trường hợp thứ nhất là cá nhân có thu nhập từ chuyển nhượng cổ phần, phần vốn góp, quyền góp vốn, quyền mua cổ phần hoặc quyền mua phần vốn góp vào doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo. Toàn bộ khoản thu nhập phát sinh từ hoạt động chuyển nhượng một phần hoặc toàn bộ các quyền và phần vốn nêu trên, bao gồm cả trường hợp bán doanh nghiệp, đều được miễn thuế thu nhập cá nhân.

Tuy nhiên, chính sách này không áp dụng đối với thu nhập từ chuyển nhượng cổ phiếu hoặc quyền mua cổ phiếu của công ty đại chúng, tổ chức niêm yết hoặc đăng ký giao dịch theo quy định của pháp luật về chứng khoán.

Riêng trường hợp cá nhân bán toàn bộ doanh nghiệp do mình làm chủ sở hữu dưới hình thức chuyển nhượng vốn có gắn với bất động sản, nghĩa vụ thuế thu nhập cá nhân vẫn được thực hiện theo quy định về hoạt động chuyển nhượng bất động sản.

- Trường hợp thứ hai được miễn, giảm thuế là các cá nhân là chuyên gia, nhà khoa học theo quy định của Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo cùng các văn bản hướng dẫn thi hành.

Khi có thu nhập từ tiền lương, tiền công nhận được từ doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, trung tâm nghiên cứu và phát triển hoặc tổ chức trung gian hỗ trợ khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, các đối tượng này được miễn thuế thu nhập cá nhân trong thời hạn 2 năm, tương đương 24 tháng liên tục. Sau giai đoạn này, số thuế phải nộp sẽ được giảm 50% trong 4 năm tiếp theo, tương ứng 48 tháng liên tục.

Thời gian miễn, giảm thuế được tính liên tục kể từ tháng đầu tiên phát sinh thu nhập thuộc diện ưu đãi. Trường hợp cá nhân phát sinh thu nhập trong tháng thì thời gian miễn, giảm thuế vẫn được tính trọn tháng.

Trường hợp cá nhân vừa có thu nhập từ tiền lương, tiền công được miễn, giảm thuế theo quy định tại khoản này vừa có thu nhập từ tiền lương, tiền công khác thì số thuế thu nhập cá nhân được miễn, giảm theo quy định tại khoản này được xác định như sau:

Số thuế được miễn trong kỳ tính thuế = Số thuế thu nhập cá nhân tính trên tổng thu nhập từ tiền lương, tiền công trong kỳ tính thuế x (thu nhập được miễn thuế từ tiền lương, tiền công tại khoản này chia cho tổng thu nhập chịu thuế từ tiền lương, tiền công trong kỳ tính thuế).

Số thuế được giảm trong kỳ tính thuế = 50% x số thuế thu nhập cá nhân tính trên tổng thu nhập từ tiền lương, tiền công trong kỳ tính thuế x (thu nhập được giảm thuế từ tiền lương, tiền công tại khoản này chia cho tổng thu nhập chịu thuế từ tiền lương, tiền công trong kỳ tính thuế).

Mặc dù Nghị định số 20/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực từ ngày 15/1/2026, song các quy định về miễn, giảm thuế thu nhập cá nhân nêu trên lại được áp dụng hồi tố kể từ thời điểm Nghị quyết số 198/2025/QH15 có hiệu lực thi hành, tức từ ngày 17/5/2025.

Trước đó, Luật Thuế thu nhập cá nhân năm 2025, có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, cũng đã quy định cụ thể nhiều khoản thu nhập được miễn thuế, trong đó có thu nhập từ tiền lương, tiền công từ việc thực hiện nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; thu nhập từ quyền tác giả của các nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo khi kết quả được thương mại hóa theo quy định của pháp luật; thu nhập của nhà đầu tư cá nhân, chuyên gia từ dự án khởi nghiệp sáng tạo; thu nhập của sáng lập viên doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo và nhà đầu tư cá nhân góp vốn vào quỹ đầu tư mạo hiểm.

Các quy định này cho thấy định hướng nhất quán của Chính phủ và Quốc hội trong việc sử dụng chính sách thuế như một công cụ quan trọng để khuyến khích đổi mới sáng tạo, thu hút nguồn lực chất lượng cao và thúc đẩy khu vực kinh tế tư nhân phát triển bền vững.

Cũng theo Nghị định 20, doanh nghiệp nhỏ và vừa đăng ký lần đầu sẽ được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp 3 năm đầu kể từ ngày được cấp Giấy chứng nhận đăng ký lần đầu. Chính sách này không áp dụng với doanh nghiệp thành lập do chia, tách, sáp nhập, hợp nhất, chuyển đổi chủ sở hữu hoặc loại hình hoạt động.

Tính đến cuối 2025, cả nước có gần 1,1 triệu doanh nghiệp đang hoạt động. Theo Nghị quyết 68, Việt Nam phấn đấu đến 2030 có 2 triệu doanh nghiệp hoạt động. Khu vực kinh tế tư nhân tăng trưởng bình quân 10-12% một năm, cao hơn tốc độ tăng GDP. Đến 2030, Việt Nam có ít nhất 20 doanh nghiệp lớn tham gia chuỗi giá trị toàn cầu.