Việt Nam muốn tự làm chip bán dẫn: Viettel, Geleximco nhập cuộc, Nhà nước tung chính sách mở đường

Bộ Khoa học và Công nghệ vừa ban hành Bộ chỉ số đo lường sự phát triển ngành công nghiệp bán dẫn Việt Nam. Không chỉ theo dõi các chỉ tiêu về doanh thu, vốn đầu tư, bộ chỉ số còn đánh giá năng lực nghiên cứu và phát triển (R&D), thiết kế, sản xuất chip, nguồn nhân lực và mức độ hoàn thiện của hệ sinh thái bán dẫn trong nước.

Bộ chỉ số được xây dựng trên 5 trụ cột gồm: quy mô kinh tế; công nghệ và nghiên cứu, phát triển; năng lực sản xuất; nhân lực; hệ sinh thái và hạ tầng.

Trước đó, tại Hội thảo “Thách thức và giải pháp thúc đẩy phát triển chip bán dẫn chuyên dụng tại Việt Nam”, ông Nguyễn Anh Tuấn, Giám đốc Trung tâm quốc gia hỗ trợ sản xuất thử chip bán dẫn (Bộ Khoa học và Công nghệ), cho biết Bộ đang định hướng xây dựng danh mục khoảng 20 nhóm chip chuyên dụng được Nhà nước ưu tiên đặt hàng, tập trung vào các lĩnh vực như AI, điện toán biên, viễn thông thế hệ mới, cảm biến, IoT, điện tử công suất và bảo mật phần cứng.

Theo ông Tuấn, danh mục này sẽ tạo tín hiệu thị trường rõ ràng, giúp doanh nghiệp có cơ sở định hướng nghiên cứu, đầu tư và phát triển sản phẩm.

Đáng chú ý, chính sách hỗ trợ trong thời gian tới sẽ không chỉ dừng ở hoạt động nghiên cứu, mà hướng tới một chuỗi xuyên suốt từ thiết kế, sản xuất thử, đo kiểm đến thương mại hóa sản phẩm. Nhà nước cũng sẽ tham gia chia sẻ rủi ro với doanh nghiệp trong giai đoạn đầu, đồng thời đánh giá dựa trên các kết quả kỹ thuật cụ thể.

Một giải pháp đột phá khác là sử dụng các dự án đầu tư công, chương trình chuyển đổi số quốc gia và các dự án hạ tầng trọng điểm làm “khách hàng đầu tiên” cho chip Việt Nam. Đây được xem là bước tháo gỡ điểm nghẽn lớn nhất trong quá trình đưa sản phẩm chip từ phòng nghiên cứu ra thị trường.

Việt Nam hiện đang đứng trước bước chuyển mới khi từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị bán dẫn. Đầu tháng 1/2026, Viettel đã khởi công nhà máy chế tạo chip bán dẫn công nghệ cao đầu tiên của Việt Nam tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc (Hà Nội).

Nhà máy được xây dựng trên diện tích 27 ha, định hướng trở thành hạ tầng quốc gia phục vụ nghiên cứu, thiết kế, thử nghiệm và sản xuất chip bán dẫn. Khi đi vào hoạt động, dự án được kỳ vọng đáp ứng nhu cầu của nhiều ngành công nghiệp trọng điểm như hàng không vũ trụ, viễn thông, IoT, ô tô, thiết bị y tế và tự động hóa.

Không chỉ Viettel, Tập đoàn Geleximco mới đây cũng cho biết đang hoàn thiện các thủ tục đầu tư nhà máy sản xuất chip tại Hưng Yên. Dự án dự kiến khởi công vào tháng 11/2026 và đưa sản phẩm thương mại ra thị trường từ đầu năm 2028.

Doanh nghiệp này định hướng ưu tiên thử nghiệm, tích hợp các vi mạch điều khiển, cảm biến và chip công suất do kỹ sư Việt Nam thiết kế vào các dòng xe điện cũng như hệ sinh thái công nghiệp của tập đoàn.

Nếu triển khai đúng kế hoạch, các dự án này không chỉ bổ sung năng lực sản xuất trong nước mà còn góp phần giải quyết bài toán lớn của ngành bán dẫn Việt Nam: tạo ra thị trường đầu ra ban đầu để chip nội địa được kiểm chứng, hoàn thiện và tiến tới thương mại hóa.