Vượt mốc tỷ đô trong vỏn vẹn một tháng, ngành hàng quen thuộc này đang thay đổi bằng một 'nước cờ' chưa từng có

Bức tranh xuất khẩu nông sản Việt Nam vừa đón nhận một cột mốc chưa từng có trong lịch sử giao thương. Theo dữ liệu từ Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, kim ngạch xuất khẩu rau quả trong tháng 7 đã chính thức chạm ngưỡng 1,12 tỷ USD. Đây không chỉ là mức doanh thu cao nhất từ trước đến nay mà còn đánh dấu lần đầu tiên một ngành hàng nông sản bứt phá qua mốc 1 tỷ USD chỉ trong vỏn vẹn ba mươi ngày. Kết quả này không đến từ sự may mắn cục bộ mà phản ánh một sự chuyển dịch mang tính chiến lược của cả một hệ thống sản xuất.

Những thị trường khó tính bậc nhất

Đà tăng trưởng rực rỡ của ngành rau quả không còn phụ thuộc hoàn toàn vào những chuyến hàng tươi sống mang nhiều rủi ro. Số liệu thống kê chỉ ra sự thay đổi rõ rệt trong cơ cấu mặt hàng, khi nhóm sản phẩm chế biến sâu đang ngày càng vươn lên chiếm lĩnh các thị trường có hàng rào kỹ thuật khắt khe như Liên minh châu Âu. Theo báo cáo của Hiệp hội Rau quả Việt Nam, trong nửa đầu năm nay, kim ngạch xuất khẩu sang thị trường châu Âu đạt khoảng 214,4 triệu USD, tương đương mức tăng 31,8% so với cùng kỳ. Đặc biệt, chỉ tính riêng trong tháng 6, tốc độ tăng trưởng tại khu vực này đã vọt lên mức 37,9%.

Điểm sáng lớn nhất trong bức tranh xuất khẩu nằm ở tỷ trọng hàng chế biến. Nếu trên bình diện toàn ngành, các sản phẩm qua chế biến mới chỉ chiếm khoảng 30,85% tổng kim ngạch xuất khẩu rau quả, thì tại thị trường châu Âu, con số này đã áp đảo lên tới gần 2/3. Thực tế này chứng minh các doanh nghiệp Việt Nam đang dần từ bỏ thói quen bán thô để tập trung vào những sản phẩm mang lại biên lợi nhuận cao hơn. Những chuyến hàng đông lạnh, sấy khô, đóng hộp hay ép nước không chỉ dễ dàng vượt qua các vòng kiểm duyệt gắt gao mà còn được người tiêu dùng phương Tây đặc biệt ưa chuộng.

Sự bứt phá của hàng chế biến được thể hiện qua những con số biết nói ở từng mặt hàng cụ thể. Chanh leo chế biến mang về 123,19 triệu USD với mức tăng 37,5%, trong khi thanh long chế biến cũng ghi nhận mức tăng trưởng 50,1%. Đáng chú ý, tại Đức, một trong những đầu tàu kinh tế của châu Âu, giá trị nhập khẩu rau quả chế biến từ Việt Nam trong 5 tháng đầu năm đã vọt lên 28,24 triệu euro, tương đương tỷ lệ tăng trưởng lên tới 126%. Những tín hiệu này khẳng định dư địa của mảng nông sản chế biến trên thế giới vẫn còn mênh mông nếu chúng ta biết cách khai thác đúng hướng.

Lời giải cho bài toán logistics

Việc chuyển trục sang chế biến sâu không chỉ là câu chuyện nâng cao giá trị thương hiệu mà còn là lời giải mang tính sống còn cho bài toán vận tải. Những mặt hàng được chế biến kỹ lưỡng sở hữu thời hạn bảo quản kéo dài, giúp doanh nghiệp gỡ bỏ áp lực nghẹt thở về chi phí logistics và thời gian giao hàng. Điều này có ý nghĩa cực kỳ quan trọng khi nông sản Việt Nam phải lênh đênh qua những tuyến hàng hải dài ngày để tiếp cận các thị trường ở nửa kia bán cầu.

Hơn thế nữa, công nghiệp chế biến đang trực tiếp chữa lành một vết thương dai dẳng của nền nông nghiệp nước nhà là bài toán tổn thất sau thu hoạch. Hiệp hội Rau quả Việt Nam từng đưa ra một thống kê đáng suy ngẫm, chỉ ra tỷ lệ tổn thất rau quả tươi tại Việt Nam hiện vẫn neo ở mức 30% đến 40%. Con số này chênh lệch quá lớn và gây lãng phí khủng khiếp nếu đặt lên bàn cân so sánh với tỷ lệ chỉ từ 10% đến 15% của quốc gia láng giềng Thái Lan. Việc đưa trái cây vào nhà máy chế biến chính là cách tốt nhất để giữ lại mồ hôi công sức của người nông dân và tối ưu hóa nguồn nguyên liệu dồi dào trong nước.