Xuất hóa đơn cho hộ kinh doanh trên Shopee, Lazada, TikTok Shop: Phí ship thu hộ, tích điểm, giảm giá xử lý thế nào cho đúng?

Việc triển khai hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền đang đặt ra hàng loạt câu hỏi thực tế cho hộ kinh doanh bán hàng trên các sàn thương mại điện tử như Shopee, Lazada, TikTok Shop. Từ phí ship thu hộ, chính sách tích điểm, đổi điểm, cho tới trường hợp khách mua hàng nhưng không trả tiền, nhiều hộ lo ngại nếu xuất hóa đơn không khéo sẽ khiến doanh thu tính thuế bị đội lên, phát sinh rủi ro pháp lý.

Tại talk show “Thực hiện thuế kê khai: Hộ kinh doanh cần lưu ý gì” mới đây, bà Phạm Thị Minh Hiền – Phó Trưởng ban Chính sách thuế quốc tế, Cục Thuế (Bộ Tài chính) đã trực tiếp giải đáp những tình huống “nóng” nhất mà hộ kinh doanh online đang gặp phải.

Thu hộ tiền ship: Không phải doanh thu, không ghi trên hóa đơn bán hàng

Một trong những vướng mắc phổ biến là khách hàng chuyển khoản một lần, bao gồm cả tiền hàng và phí vận chuyển. Số tiền này đi qua tài khoản hộ kinh doanh, sau đó hộ lại thanh toán phần phí ship cho đơn vị giao hàng hoặc app vận chuyển.

Theo bà Hiền, phí ship trong trường hợp này là khoản thu hộ, chi hộ, không phải doanh thu từ hoạt động bán hàng của hộ kinh doanh.

“Hộ kinh doanh chỉ ghi nhận doanh thu đối với hàng hóa, dịch vụ mình trực tiếp cung cấp. Phí vận chuyển thu hộ cho bên thứ ba thì phải loại trừ khỏi doanh thu tính thuế,” bà Hiền nhấn mạnh.

Về cách lập hóa đơn điện tử, đại diện Cục Thuế khẳng định: Hộ kinh doanh chỉ cần thể hiện giá trị hàng hóa bán ra, không cần ghi dòng phí ship trên hóa đơn bán hàng, và khoản thu hộ phí ship được loại trừ khi xác định doanh thu tính thuế.

Đây là nguyên tắc quan trọng giúp hộ kinh doanh tránh bị “đội” doanh thu chỉ vì tiền đi qua tài khoản.

Khách dùng điểm tích lũy để mua hàng: Doanh thu tính thuế được giảm trừ

Nhiều cửa hàng áp dụng chính sách mua 100.000 đồng được 1 điểm, tích đủ điểm sẽ được đổi thành tiền để mua hàng. Khi khách dùng điểm để thanh toán, câu hỏi đặt ra là: Hóa đơn phải thể hiện thế nào, doanh thu tính thuế tính ra sao?

Theo Cục Thuế, bản chất nghiệp vụ này tương đương chiết khấu thương mại.

Ví dụ, khách mua hàng trị giá 200.000 đồng, dùng 100 điểm tương ứng 100.000 đồng, khách thực trả 100.000 đồng.

Trong trường hợp này, hóa đơn thể hiện giá trị hàng hóa 200.000 đồng, thể hiện khoản chiết khấu/giảm trừ 100.000 đồng, doanh thu tính thuế chỉ còn 100.000 đồng.

“Phần chiết khấu thương mại được giảm trừ trực tiếp khi xác định doanh thu tính thuế,” bà Hiền cho biết.

Khách mua hàng '0 đồng': Có phải tính doanh thu chịu thuế?

Tình huống khiến nhiều hộ kinh doanh lo lắng nhất là khi khách dùng điểm tích lũy để thanh toán toàn bộ đơn hàng, ví dụ: Giá trị hàng hóa: 200.000 đồng, khách không trả tiền mặt hay chuyển khoản, không có dòng tiền thực nhận về tài khoản.

Theo Cục Thuế, nếu đây là chính sách chiết khấu, giảm giá đã được xác lập rõ ràng, thì hóa đơn vẫn ghi nhận giá trị hàng hóa và phần chiết khấu tương ứng, doanh thu tính thuế sau giảm trừ bằng 0.

Tuy nhiên, đại diện Cục Thuế lưu ý: Chính sách tích điểm, chiết khấu cần có quy định rõ ràng, nhất quán, tránh việc giảm giá “đột xuất, bất thường, giá trị lớn” nhưng không có căn cứ, dễ bị nghi ngờ là né thuế.

Bán hàng trên Shopee, Lazada, TikTok Shop: Ai xuất hóa đơn?

Một điểm mới đáng chú ý là Nghị định 117/2025 đã quy định: Các sàn TMĐT có chức năng đặt hàng trực tuyến sẽ khai thay, khấu trừ và nộp thuế thay cho hộ kinh doanh trên sàn

Tuy nhiên, về hóa đơn, hiện chưa có quy định miễn trừ nghĩa vụ lập hóa đơn cho hộ kinh doanh.

Theo bà Hiền, nếu không ủy nhiệm, hộ kinh doanh vẫn phải tự lập hóa đơn khi bán hàng trên sàn. Nếu ủy nhiệm, sàn TMĐT có thể lập hóa đơn thay theo quy định tại Nghị định 70 và Thông tư 32.

“Hóa đơn không chỉ phục vụ quản lý thuế, mà còn là căn cứ bảo hành, bảo hiểm và bảo vệ quyền lợi người mua,” bà Hiền nhấn mạnh.

Đối với câu hỏi liệu có thể xuất hóa đơn vào ngày hôm sau, đại diện Cục Thuế cho biết: Theo Nghị định 70, thời điểm lập hóa đơn là thời điểm bán hàng hoá. Trường hợp đặc thù phải thực hiện theo đúng hướng dẫn cụ thể của pháp luật về hóa đơn. Hộ kinh doanh cần đặc biệt lưu ý để tránh bị xử phạt do xuất hóa đơn không đúng thời điểm.