20 doanh nghiệp đóng 62% số thuế của Top 200, VCCI cảnh báo rủi ro

Tại tọa đàm về nguồn lực tăng trưởng quốc gia ngày 15/9, ông Đậu Anh Tuấn, Phó tổng thư ký kiêm Trưởng ban Pháp chế VCCI, cho biết theo bảng xếp hạng VNTAX 2026, Top 200 doanh nghiệp lớn nhất đã nộp 989.300 tỷ đồng vào ngân sách năm 2025, tương đương 37,3% tổng thu ngân sách cả nước.

Đáng chú ý, 20 doanh nghiệp đứng đầu nộp khoảng 614.000 tỷ đồng, chiếm 62,1% tổng số nộp của Top 200. Top 100 chiếm tới 92%, trong khi 100 doanh nghiệp còn lại chỉ đóng góp khoảng 8%.

Theo ông Tuấn, đây là tín hiệu tích cực khi Việt Nam đã hình thành những tập đoàn lớn, nhưng cũng tiềm ẩn rủi ro nếu các doanh nghiệp dẫn đầu gặp khó khăn. “Một đỉnh cao mới đã xuất hiện, nhưng cần củng cố nền tháp dày dặn hơn”, ông nói.

Mức độ tập trung còn thể hiện ở phần tăng thêm của nguồn thu. Năm 2025, số nộp của Top 200 tăng khoảng 195.300 tỷ đồng, riêng Vingroup đóng góp gần 47% mức tăng này. Nếu loại doanh nghiệp này, mức tăng của 199 đơn vị còn lại chỉ khoảng 13,9%.

Trong khi đó, 200 doanh nghiệp nói trên chỉ tương đương khoảng 0,02% trong hơn một triệu doanh nghiệp đang hoạt động, cho thấy dư địa mở rộng “nền tháp” doanh nghiệp còn rất lớn.

Đại diện VCCI cũng lưu ý rủi ro từ cơ cấu nguồn thu khi nhóm bất động sản, xây dựng và năng lượng đóng góp tới 45,9% tổng số nộp của Top 200.

Theo ông Tuấn, nguồn thu từ đất đai phụ thuộc lớn vào chu kỳ bất động sản. Khi thị trường thuận lợi, nguồn thu tăng mạnh, nhưng nếu thanh khoản suy giảm, dự án đình trệ hoặc đấu giá đất không thành công, ngân sách có thể chịu tác động đáng kể.

“Nếu thị trường bất động sản trục trặc, ngân sách sẽ chịu những cú sốc lớn. Đây là bài toán cần giải quyết”, ông Tuấn nhận định.

Ông cho rằng nền tảng nguồn thu cần được mở rộng từ sản xuất, kinh doanh, năng suất lao động và giá trị gia tăng trong nước. Đáng chú ý, nhóm công nghệ và viễn thông mới đóng góp 6,6% tổng số nộp của Top 200.

Để giảm phụ thuộc vào một số “ông lớn”, Việt Nam cần mở rộng số lượng doanh nghiệp có quy mô và năng lực đóng góp lớn, đồng thời giảm chi phí tuân thủ, đơn giản hóa thủ tục thuế và bảo đảm chính sách ổn định, dễ dự báo.

Theo đại diện VCCI, đóng góp của doanh nghiệp cũng cần được đánh giá không chỉ qua số thuế nộp ngân sách, mà cả giá trị gia tăng giữ lại trong nước, việc làm tạo ra, hiệu quả hoạt động và mức độ lan tỏa tới chuỗi cung ứng.