Ưu tiên hỗ trợ doanh nghiệp Việt làm chủ công nghệ lõi, giảm phụ thuộc nhập khẩu

Văn phòng Chính phủ vừa ban hành Thông báo số 481/TB-VPCP ngày 14/9/2026, kết luận của Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc tại buổi làm việc với Hiệp hội Doanh nghiệp điện tử Việt Nam và một số doanh nghiệp xuất nhập khẩu lớn trong ngành điện tử, bán dẫn.

Theo Thông báo, sản xuất và xuất khẩu tiếp tục là những động lực quan trọng của tăng trưởng. Tuy nhiên, ngành điện tử vẫn phụ thuộc lớn vào nguồn cung linh kiện, nguyên vật liệu và công nghệ từ nước ngoài, trong khi giá trị gia tăng nội địa còn hạn chế.

Đáng chú ý, số liệu do Bộ Công Thương báo cáo cho thấy giá trị nhập khẩu linh kiện, nguyên vật liệu, thiết bị đầu vào lớn hơn nhiều so với giá trị xuất khẩu trong cùng kỳ, dẫn tới nhập siêu cục bộ ở nhóm máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện và tại một số doanh nghiệp.

Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ Công Thương làm việc với các doanh nghiệp có chênh lệch lớn giữa kim ngạch nhập khẩu và xuất khẩu, nhất là doanh nghiệp nhập siêu lớn, để làm rõ cơ cấu, mục đích nhập khẩu và mức độ phục vụ sản xuất, xuất khẩu. Các nội dung này phải hoàn thành trong tháng 9/2026.

Bên cạnh đó, Bộ Công Thương được giao rà soát danh mục sản phẩm công nghiệp hỗ trợ ưu tiên cho ngành điện tử, tập trung vào linh kiện, vật liệu có nhu cầu lớn và khả năng nội địa hóa; nghiên cứu cơ chế hỗ trợ theo chuỗi, theo sản phẩm thay vì hỗ trợ dàn trải.

Một nhiệm vụ khác là xây dựng chương trình kết nối, phát triển nhà cung cấp Việt Nam cho các tập đoàn điện tử, bán dẫn và công nghệ trong và ngoài nước, theo từng chuỗi sản phẩm, tiêu chuẩn kỹ thuật và nhu cầu thực tế của doanh nghiệp.

Làm chủ công nghệ lõi

Bộ Khoa học và Công nghệ được yêu cầu rà soát, hoàn thiện chính sách khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, ưu tiên hỗ trợ doanh nghiệp trong nước nghiên cứu, làm chủ công nghệ lõi, công nghệ nền trong các lĩnh vực bán dẫn, vi mạch, vật liệu điện tử và tự động hóa.

Cơ quan này cũng phải đánh giá thực chất mức độ tham gia và giá trị Việt Nam tạo ra trong chuỗi cung ứng điện tử toàn cầu, từ đó đề xuất giải pháp nâng cao vị thế, giá trị gia tăng và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt.

Các nhiệm vụ phát triển công nghệ lõi ngành điện tử, bán dẫn cũng được yêu cầu triển khai khẩn trương, tập trung vào thiết kế vi mạch, vật liệu bán dẫn, đóng gói - kiểm thử và các sản phẩm, linh kiện có khả năng nội địa hóa.

Đồng thời, Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp với các cơ quan liên quan nghiên cứu cơ chế ưu đãi đối với doanh nghiệp đầu tư R&D, sản xuất linh kiện, vật liệu điện tử trong nước; đẩy mạnh bảo hộ sở hữu trí tuệ, đăng ký sáng chế và hoàn thiện tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật phù hợp thông lệ quốc tế.

Chính sách thuế, tín dụng phải hỗ trợ đúng đối tượng

Bộ Tài chính được giao phối hợp với Bộ Công Thương rà soát, đề xuất chính sách thuế theo hướng khuyến khích sản xuất trong nước đối với những linh kiện, sản phẩm đã có khả năng sản xuất, đồng thời tạo thuận lợi cho nhập khẩu máy móc, thiết bị và nguyên vật liệu mà trong nước chưa đáp ứng được. Nhiệm vụ phải hoàn thành trong tháng 10/2026.

Ngân hàng Nhà nước được yêu cầu nghiên cứu chính sách tín dụng phù hợp cho doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ điện tử, doanh nghiệp đầu tư đổi mới công nghệ, tự động hóa và chuyển đổi số; tạo điều kiện để doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia chuỗi cung ứng điện tử, bán dẫn tiếp cận vốn.

Phó Thủ tướng cũng yêu cầu tăng cường kết nối giữa nhà trường, viện nghiên cứu và doanh nghiệp trong đào tạo, nghiên cứu, chuyển giao và thương mại hóa kết quả nghiên cứu; ưu tiên phát triển các sản phẩm, linh kiện có khả năng thay thế nhập khẩu và tham gia chuỗi cung ứng của các tập đoàn FDI.

FDI phải mở rộng hệ sinh thái nhà cung cấp Việt Nam

Theo yêu cầu tại Thông báo, doanh nghiệp FDI phải chủ động tham gia phát triển hệ sinh thái điện tử tại Việt Nam, mở rộng danh sách nhà cung cấp Việt Nam, chia sẻ tiêu chuẩn, quy trình quản lý chất lượng và đào tạo nhân lực, tạo điều kiện để doanh nghiệp trong nước từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng.

Ở chiều ngược lại, doanh nghiệp Việt Nam phải nâng cấp năng lực công nghệ, quản trị chất lượng, tự động hóa, chuyển đổi số, R&D và nhân lực; từng bước chuyển từ những công đoạn có giá trị gia tăng thấp sang sản xuất linh kiện, vật liệu và các khâu có hàm lượng công nghệ cao hơn.

Phó Thủ tướng yêu cầu doanh nghiệp gắn chặt nhập khẩu với sản xuất và xuất khẩu, sử dụng hiệu quả nguyên liệu, máy móc, thiết bị nhập khẩu, bảo đảm nhập khẩu thực sự tạo ra năng lực sản xuất, giá trị gia tăng và kim ngạch xuất khẩu tại Việt Nam.

Các lĩnh vực được ưu tiên đẩy mạnh R&D và làm chủ công nghệ gồm thiết kế vi mạch, đóng gói - kiểm thử, linh kiện và vật liệu điện tử, thiết bị điện tử, tự động hóa, AI, máy chủ và thiết bị phục vụ trung tâm dữ liệu.

Đối với doanh nghiệp có kim ngạch nhập khẩu, nhập siêu lớn, Phó Thủ tướng yêu cầu chủ động làm việc với Bộ Công Thương, địa phương và hiệp hội để làm rõ cơ cấu, mục đích nhập khẩu và mức độ đóng góp cho sản xuất, xuất khẩu; đồng thời xây dựng kế hoạch nâng cao giá trị gia tăng và phát triển nhà cung cấp trong nước.

Mục tiêu là từng bước giảm sự phụ thuộc vào nguồn cung bên ngoài, nâng tỷ lệ giá trị gia tăng trong nước và tăng khả năng chống chịu của ngành điện tử trước biến động thương mại quốc tế.