Bác sĩ cảnh báo căn bệnh 8,7 triệu người Việt mắc phải, là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu
Bệnh thận mạn đang nằm trong nhóm những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong và tạo gánh nặng bệnh tật trên toàn thế giới.
Ngày nay, bệnh thận mạn đang trở thành một trong những thách thức lớn đối với hệ thống y tế khi số người mắc bệnh ngày càng tăng và nhiều trường hợp chỉ được phát hiện khi đã ở giai đoạn nặng. Theo các chuyên gia, tại Việt Nam hiện có khoảng 8,7 triệu người trưởng thành sống chung với căn bệnh này, tương đương gần 12,8% dân số trưởng thành.
Gánh nặng bệnh tật ngày càng lớn
Tại hội nghị khoa học nhân Ngày Thận Thế giới 2026 do Hội Lọc máu Việt Nam phối hợp với Bệnh viện Đa khoa Long An (tỉnh Tây Ninh) tổ chức ngày 12/3, TS.BS Nguyễn Minh Tuấn, Phó Chủ tịch Hội Lọc máu Việt Nam, Trưởng Khoa Thận nhân tạo Bệnh viện Chợ Rẫy cho biết bệnh thận mạn đang âm thầm gia tăng và trở thành gánh nặng lớn đối với hệ thống y tế.
Điều đáng lo ngại là phần lớn người bệnh không phát hiện sớm do các triệu chứng ban đầu thường không rõ ràng. Khi bệnh tiến triển đến giai đoạn muộn, nhiều bệnh nhân buộc phải điều trị thay thế thận bằng các phương pháp như lọc máu hoặc ghép thận.
Theo TS.BS Đỗ Văn Tùng, Ủy viên Ban Chấp hành Hội Lọc máu Việt Nam, Trưởng Khoa Nội Thận - Tiết niệu và Lọc máu, Bệnh viện Trung ương Thái Nguyên, bệnh thận mạn đang gia tăng nhanh trên toàn cầu. Dữ liệu từ nghiên cứu Gánh nặng bệnh tật toàn cầu (GBD 2023) cho thấy hiện có khoảng 788 triệu người trên thế giới mắc bệnh thận mạn. Tỷ lệ hiện mắc chuẩn hóa theo tuổi ở người từ 20 tuổi trở lên khoảng 14,2%.
Tại Việt Nam, con số ước tính khoảng 8,7 triệu người trưởng thành đang sống chung với bệnh thận mạn, tương đương gần 12,8% dân số trưởng thành. Căn bệnh này hiện nằm trong nhóm những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong và tạo gánh nặng bệnh tật trên toàn thế giới.
Tại Đại hội đồng Y tế Thế giới lần thứ 78, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cũng đã đưa bệnh thận mạn vào nhóm các bệnh không lây nhiễm ưu tiên cần được kiểm soát, cùng với bệnh tim mạch, ung thư, đái tháo đường và bệnh hô hấp mạn tính.
Các chuyên gia cho rằng với xu hướng gia tăng của các bệnh nền như tăng huyết áp, đái tháo đường, béo phì và lối sống ít vận động, số lượng bệnh nhân thận mạn trong những năm tới có thể tiếp tục tăng nếu không có các biện pháp phòng ngừa và phát hiện sớm hiệu quả.
Cảnh báo biến chứng nguy hiểm và vai trò của sàng lọc sớm
Một trong những vấn đề được các chuyên gia đặc biệt lưu ý là mối liên quan chặt chẽ giữa bệnh thận mạn và các biến chứng tim mạch.
Theo TS.BS Nguyễn Hữu Dũng, nguyên Chủ tịch Hội Lọc máu Việt Nam, ở bệnh nhân suy thận giai đoạn cuối, tình trạng xơ vữa và vôi hóa mạch máu thường tiến triển nhanh. Bên cạnh đó, những thay đổi huyết động trong quá trình lọc máu cũng có thể dẫn đến thiếu máu cơ tim, suy tim hoặc rối loạn nhịp tim.
Đây chính là những nguyên nhân quan trọng làm gia tăng nguy cơ tử vong ở bệnh nhân suy thận mạn.
Các chuyên gia cũng cập nhật những tiến bộ mới trong điều trị, đặc biệt là các kỹ thuật lọc máu hiện đại. TS.BS Nguyễn Minh Tuấn đã trình bày báo cáo về phương pháp lọc máu thẩm tách siêu lọc trực tuyến (HDF online) - một kỹ thuật đang được ứng dụng rộng rãi trong điều trị bệnh nhân suy thận mạn giai đoạn cuối.
Theo nhiều nghiên cứu quốc tế, phương pháp này có khả năng loại bỏ độc chất hiệu quả hơn so với lọc máu truyền thống, đồng thời giúp cải thiện chất lượng sống và góp phần giảm nguy cơ tử vong ở bệnh nhân phải lọc máu chu kỳ. Tại Bệnh viện Đa khoa Long An hiện có hệ thống 64 máy lọc máu. Phần lớn thiết bị đều là máy thế hệ mới, giúp nâng cao chất lượng điều trị cho bệnh nhân suy thận.
Việc đầu tư hệ thống lọc máu hiện đại tại địa phương không chỉ giúp người bệnh được điều trị kịp thời mà còn giảm đáng kể chi phí, thời gian và gánh nặng khi phải di chuyển đến các bệnh viện tuyến trung ương.
Các chuyên gia của Hội Lọc máu Việt Nam nhấn mạnh rằng sàng lọc và phát hiện sớm bệnh thận mạn trong cộng đồng là yếu tố then chốt giúp làm chậm tiến triển của bệnh. Nếu được phát hiện ở giai đoạn sớm, người bệnh có thể kiểm soát tốt hơn các yếu tố nguy cơ, giảm biến chứng và hạn chế nhu cầu điều trị thay thế thận.
Vì vậy, việc nâng cao nhận thức của cộng đồng, tăng cường tầm soát tại tuyến y tế cơ sở và xây dựng hệ thống quản lý bệnh nhân hiệu quả được xem là những giải pháp quan trọng để giảm gánh nặng của bệnh thận mạn trong tương lai.
