Bỏ bục giảng để đi nhặt phế liệu, một cựu giáo sư đại học bất ngờ xây dựng nên đế chế tỷ USD

Mỗi năm, hàng trăm nghìn phương tiện năng lượng mới kết thúc vòng đời, để lại cho Trung Quốc một bài toán hóc búa về môi trường. Khối lượng pin xe điện bị đào thải ước tính lên tới 800.000 tấn, đủ trải kín diện tích của 750 sân bóng đá tiêu chuẩn. Trong con mắt của các nhà quản lý đô thị, đây là một quả bom nổ chậm chứa đầy hóa chất độc hại và rủi ro cháy nổ cao. Tuy nhiên, dưới góc nhìn của ông Hứa Khai Hoa, một cựu giáo sư tại Đại học Trung Nam, núi rác khổng lồ này lại là một mỏ khoáng sản lộ thiên đang chờ người đến khai phá.

Mỏ vàng từ rác thải điện tử

Bên trong lớp vỏ bọc kim loại xù xì của những viên pin cũ là một kho báu thực sự bao gồm lithium, cobalt và nickel. Đây đều là những vật liệu cốt lõi định hình tương lai của ngành công nghiệp năng lượng mới trên toàn cầu. Nhìn vào sự bùng nổ của thị trường xe điện, ông Hứa Khai Hoa sớm nhận ra áp lực khủng khiếp lên chuỗi cung ứng khoáng sản truyền thống. Thay vì tiếp tục đào xới lớp vỏ trái đất để tìm kiếm tài nguyên cạn kiệt, con người hoàn toàn có thể thiết lập một vòng tuần hoàn khép kín bằng cách trích xuất kim loại từ chính những viên pin đã qua sử dụng.

Khái niệm về kinh tế tuần hoàn và tái chế tài nguyên bắt đầu nhen nhóm trong tư duy của vị giáo sư này sau một chuyến tu nghiệp tại Nhật Bản vào năm 2000. Những ngày tháng nghiên cứu tại Đại học Tokyo giúp ông nhận thức sâu sắc về viễn cảnh tăm tối của các đại đô thị nếu thiếu đi hệ thống xử lý rác thải điện tử chuyên biệt. Nếu không hành động ngay, những thành phố hiện đại sẽ sớm bị chôn vùi dưới những đống phế liệu công nghệ khổng lồ.

Hành trình gian nan của đế chế tái chế GEM

Trở về quê hương với một tầm nhìn khác biệt, ông đưa ra quyết định gây sốc cho gia đình và đồng nghiệp khi từ bỏ bục giảng đại học danh giá. Năm 2001, ông chính thức thành lập công ty GEM với một sứ mệnh duy nhất là biến rác thải thành tài nguyên quý giá và bơm chúng ngược trở lại dây chuyền sản xuất công nghiệp.

Những bước đi đầu tiên của GEM diễn ra trong vô vàn sóng gió và hoài nghi từ thị trường. Thời điểm đó, công nghệ phân tách và thu hồi kim loại màu gần như bị các nước phương Tây và Nhật Bản thâu tóm hoàn toàn. Doanh nghiệp khởi nghiệp này phải tự mò mẫm nghiên cứu công nghệ lõi trong tình trạng dòng tiền cạn kiệt. Đã có những giai đoạn công ty rơi vào khủng hoảng trầm trọng, không đủ ngân sách để trả lương đúng hạn cho nhân viên hay duy trì hoạt động cơ bản của phòng thí nghiệm. Rất nhiều chuyên gia trong ngành từng mỉa mai rằng ý tưởng thu hồi nguyên liệu sạch từ rác thải là một viễn cảnh hoang đường và phi thực tế.

Bỏ ngoài tai những lời chỉ trích, Hứa Khai Hoa cùng đội ngũ kỹ sư kiên trì bám trụ phòng thí nghiệm suốt nhiều năm liền. Nỗ lực phi thường của họ cuối cùng cũng gặt hái quả ngọt khi công ty phát triển thành công quy trình công nghệ độc quyền để chiết xuất cobalt, nickel và lithium. Sản phẩm thu hồi đạt độ tinh khiết cực cao, đáp ứng trọn vẹn mọi tiêu chuẩn khắt khe nhất để chế tạo ra những khối pin hoàn toàn mới.

Trở thành mắt xích tỷ USD của ngành công nghiệp ô tô

Cánh cửa vươn ra thế giới chính thức mở ra với GEM vào năm 2008 khi họ xuất sắc vượt qua các vòng kiểm định chất lượng gắt gao trên toàn cầu. Sự kiện công ty trở thành đối tác cung ứng nguyên liệu cho tập đoàn khai khoáng khổng lồ Rio Tinto đã tạo nên một tiếng vang lớn trên thương trường. Bản hợp đồng lịch sử này không chỉ mang lại nguồn tài chính dồi dào mà còn đập tan định kiến lâu nay cho rằng kim loại tái chế luôn kém cỏi hơn khoáng sản khai thác tự nhiên.

Khi kỷ nguyên xe điện bùng nổ với tốc độ phi mã, ông Hứa Khai Hoa tiếp tục cho thấy nhãn quan chiến lược vượt trội. Trong khi hàng loạt tập đoàn đổ tiền vào việc xây dựng nhà máy lắp ráp phương tiện, ông lại kiên định cắm rễ sâu vào công đoạn xử lý rác thải cuối vòng đời. Đánh giá về cơ hội thị trường, nhà sáng lập GEM khẳng định chắc nịch rằng mỗi chiếc xe điện đang lưu thông trên đường đều là một "mỏ khoáng sản di động" chứa đầy cơ hội.

Tầm nhìn đi trước thời đại đã giúp doanh nghiệp này thiết lập một mạng lưới thu gom phế liệu rộng lớn, bắt tay với hàng loạt nhà sản xuất thiết bị gốc hàng đầu thế giới. Báo cáo tài chính cho thấy doanh thu của công ty trong năm 2024 đã vượt mốc 33 tỷ nhân dân tệ một cách ngoạn mục. Từ vị thế của một kẻ đi nhặt rác công nghệ, Hứa Khai Hoa đã chứng minh rằng những tài sản giá trị nhất đôi khi không nằm sâu trong lòng đất mà hiện diện ngay tại bãi phế thải bị con người ruồng bỏ.