Bộ Nội vụ sẽ hoàn thiện mô hình đơn vị hành chính cấp xã mang tính hạt nhân

Mô hình chính quyền địa phương 2 cấp sau một năm đi vào vận hành cơ bản ổn định, thông suốt, không gián đoạn việc phục vụ người dân và doanh nghiệp. Trong 4 tháng cuối năm 2026, Bộ Nội vụ sẽ tiếp tục hoàn thiện mô hình này, trong đó đáng chú ý là xây dựng mô hình đơn vị hành chính cấp xã mang tính hạt nhân và tiếp tục rà soát việc phân cấp, phân quyền cho chính quyền cơ sở.

Hoàn thiện mô hình cấp xã hạt nhân

Tại họp báo diễn ra vào chiều 11/9, Chánh Văn phòng Bộ Nội vụ Bùi Huy Tùng cho biết, nâng cao chất lượng và hiệu quả vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, nhất là tại cơ sở được xem là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của Bộ trong những tháng cuối năm.

Theo đó, Bộ Nội vụ sẽ hoàn thiện mô hình đơn vị hành chính cấp xã mang tính hạt nhân. Sau khi Nghị quyết về mô hình này được ban hành, Bộ sẽ hướng dẫn hồ sơ đối với các địa phương cần thiết tiếp tục sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã.

Đây cũng là nội dung được Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà yêu cầu Bộ Nội vụ tập trung nghiên cứu tại buổi làm việc ngày 9/9 trước đó. Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ theo sát thực tiễn vận hành chính quyền địa phương 2 cấp để kịp thời điều chỉnh, hoàn thiện; nghiên cứu hình thành các đơn vị hành chính cấp xã mang tính hạt nhân tiêu biểu và hoàn thiện mô hình tự quản cộng đồng dân cư.

Song song với đó, Bộ Nội vụ sẽ hoàn thiện tờ trình sửa đổi, bổ sung Nghị quyết 112/2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về tiêu chuẩn đơn vị hành chính và Nghị định 307/2025 của Chính phủ về phân loại đơn vị hành chính.

Bộ cũng sẽ trình Chính phủ và hoàn thiện hồ sơ trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội về đơn vị hành chính đô thị cấp xã; xây dựng Đề án mô hình tự quản cộng đồng dân cư thôn, tổ dân phố để báo cáo Bộ Chính trị, Ban Bí thư trong tháng 9/2026.

Tiếp tục phân cấp, phân quyền cho chính quyền cơ sở

Cùng với việc hoàn thiện mô hình tổ chức, Bộ Nội vụ xác định tiếp tục rà soát việc phân cấp, phân quyền và phân định thẩm quyền cho chính quyền địa phương, đặc biệt là cấp xã. Theo định hướng của Bộ, phân cấp, phân quyền phải đi cùng nguồn lực thực hiện, thủ tục hành chính, dữ liệu và kiểm soát quyền lực.

Trong 4 tháng cuối năm, Bộ cũng sẽ tham mưu đề xuất biên chế giai đoạn 2027-2030 và phối hợp với Ban Tổ chức Trung ương để giao biên chế năm 2026. Một nhiệm vụ khác là xây dựng Đề án và Nghị định khung về tổ chức các cơ quan, đơn vị trong hệ thống hành chính nhà nước từ Trung ương đến cơ sở. Phạm vi gồm tổ chức bên trong các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp tỉnh và cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp xã.

Việc rà soát tổ chức bộ máy được thực hiện cùng với các nhiệm vụ về công vụ, công chức. Bộ Nội vụ sẽ rà soát các nghị quyết, kết luận, quy định của Bộ Chính trị để xây dựng Nghị định về khuyến khích, bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung. Bộ đồng thời chuẩn bị hoàn thiện hồ sơ Đề án Chiến lược quốc gia về thu hút, trọng dụng nhân tài cùng các nghị định, văn bản liên quan; rà soát Luật Cán bộ, công chức và Luật Viên chức để đề xuất điều chỉnh, bổ sung theo các nghị quyết của Trung ương và Bộ Chính trị.

Giảm hơn 41.500 thôn, tổ dân phố

Một trong những kết quả đáng chú ý trong quá trình sắp xếp tổ chức ở cơ sở là việc hoàn thành sắp xếp thôn, tổ dân phố trên phạm vi cả nước. Trong 8 tháng đầu năm, Bộ Nội vụ đã tham mưu Đảng ủy Chính phủ trình Bộ Chính trị ban hành Kết luận 34 về sắp xếp thôn, tổ dân phố và bố trí, sử dụng, thực hiện chế độ, chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã, thôn, tổ dân phố.

Trên cơ sở đó, Bộ trình Thủ tướng ban hành Chỉ thị 21 và trình Chính phủ ban hành Nghị định 185/2026 quy định về tổ chức, hoạt động của thôn, tổ dân phố và chế độ, chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố. Đến nay, 34/34 tỉnh, thành phố đã hoàn thành việc sắp xếp thôn, tổ dân phố. Sau sắp xếp, cả nước còn 48.078 thôn, tổ dân phố, giảm 41.511 đơn vị so với 89.589 đơn vị trước đó, tương đương giảm 46,33%. Các số liệu này cũng được Báo Điện tử Chính phủ xác nhận.

Bộ Nội vụ đồng thời đã tham mưu sơ kết một năm thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính và hoạt động của chính quyền địa phương 2 cấp. Qua tổng hợp báo cáo của 17 bộ, cơ quan ngang bộ và 34 tỉnh, thành phố, Bộ tập trung tham mưu tháo gỡ những vấn đề liên quan đến biên chế, chất lượng nhân lực cấp xã, hạ tầng số, trụ sở và tài sản công.

Mô hình 2 cấp cơ bản ổn định sau một năm

Theo Bộ Nội vụ, qua sơ kết một năm, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp cơ bản ổn định, thông suốt, không gián đoạn trong phục vụ người dân và doanh nghiệp. Tỷ lệ hồ sơ thủ tục hành chính được giải quyết đúng và trước hạn đạt trên 98%.

Kết quả này được đặt trong bối cảnh bộ máy chính quyền địa phương vừa trải qua quá trình sắp xếp lớn, kéo theo yêu cầu tiếp tục điều chỉnh về tổ chức, nhân lực, cơ sở vật chất và phương thức vận hành. Trong thời gian tới, Bộ Nội vụ sẽ tiếp tục rà soát các vấn đề phát sinh từ thực tiễn, đồng thời hoàn thiện các quy định liên quan đến tổ chức bộ máy và hoạt động của chính quyền địa phương.

Về hoàn thiện thể chế, Bộ Nội vụ sẽ tham mưu Hội nghị Trung ương 4 và Trung ương 5 hai nội dung lớn gồm Kết luận về Chiến lược thu hút, trọng dụng, phát triển nhân tài trong các ngành, lĩnh vực mũi nhọn phục vụ phát triển nhanh, bền vững và Đề án cải cách chính sách tiền lương, bảo hiểm xã hội.