Bộ Xây dựng đề xuất phương án mới cho tuyến cao tốc hơn 63.000 tỷ đi qua 2 tỉnh miền Bắc

Bộ Xây dựng mới có văn bản gửi Bộ Tài chính về kết quả rà soát một số nội dung liên quan đến hình thức, quy mô đầu tư và đánh giá chi tiết về hiệu quả, khả năng hấp thụ vốn của dự án cao tốc Mộc Châu - Sơn La - Điện Biên.

Qua kết quả nghiên cứu lựa chọn hình thức đầu tư, Bộ Xây dựng cho biết, nếu triển khai toàn bộ dự án theo phương thức PPP, loại hợp đồng BOT, với ngân sách Nhà nước hỗ trợ khoảng 50% chi phí đầu tư thì thời gian thu phí hoàn vốn sẽ kéo dài trên 40 năm.

Theo kết quả dự báo nhu cầu vận tải, đoạn Mộc Châu - Sơn La có lưu lượng phương tiện cao hơn khoảng 1,3 lần so với đoạn Sơn La đến ranh giới tỉnh Điện Biên.

Vì vậy, Bộ Xây dựng đề nghị nghiên cứu bổ sung phương án đầu tư đoạn Mộc Châu - Sơn La dài khoảng 102km theo phương thức PPP, loại hợp đồng BOT, với ngân sách Nhà nước hỗ trợ khoảng 50% chi phí đầu tư.

Theo phương án này, thời gian thu phí hoàn vốn vẫn kéo dài trên 40 năm. Đoạn Sơn La đến ranh giới tỉnh Điện Biên dài khoảng 80km được đề xuất đầu tư theo hình thức đầu tư công.

Tuy nhiên, do nhu cầu vận tải trong giai đoạn đầu khai thác chưa cao, trong khi tổng mức đầu tư dự án lớn nên thời gian thu phí hoàn vốn kéo dài, chưa đủ sức hấp dẫn các nhà đầu tư tham gia thực hiện dự án.

Trong bối cảnh dự án được triển khai trên địa bàn còn nhiều khó khăn và giữ vai trò quan trọng trong bảo đảm quốc phòng - an ninh, đồng thời góp phần giảm chi phí đầu vào, thúc đẩy phát triển sản xuất tại các tỉnh Sơn La và Điện Biên, Bộ Xây dựng thống nhất với kiến nghị của UBND tỉnh Sơn La về việc lựa chọn hình thức đầu tư công.

Sau khi hoàn thành, sẽ nghiên cứu phương án tổ chức thu phí để thu hồi vốn Nhà nước theo quy định.

Bộ Xây dựng cũng cho rằng quy mô đầu tư được kiến nghị là xây dựng tuyến đường theo tiêu chuẩn đường cao tốc, tốc độ thiết kế 80km/h, quy mô 4 làn xe và có làn dừng khẩn cấp liên tục, bảo đảm phù hợp với quy hoạch được duyệt và các yêu cầu của tiêu chuẩn thiết kế.

Đáng chú ý, Bộ Xây dựng đánh giá suất chi phí xây dựng và thiết bị bình quân của dự án đạt khoảng 233,1 tỷ đồng/km, cao hơn mức khoảng 175 tỷ đồng/km của các đoạn cao tốc xây dựng mới.

Vì vậy, Bộ yêu cầu trong bước thiết kế tiếp theo, trên cơ sở kết quả khảo sát chi tiết, chủ đầu tư tiếp tục xác định chính xác khối lượng, đơn giá và định mức để làm cơ sở xác định tổng mức đầu tư cũng như suất đầu tư của dự án.

Qua rà soát kết quả tính toán hiệu quả kinh tế - xã hội, Bộ Xây dựng nhận thấy hiệu quả định lượng của dự án còn thấp, chủ yếu do nhu cầu vận tải dự báo trong giai đoạn đầu khai thác chưa cao, trong khi tổng mức đầu tư lớn.

Do đó, các lợi ích trực tiếp của dự án chưa đủ bù đắp chi phí đầu tư, vận hành và bảo trì trong suốt vòng đời tính toán; chỉ khi tính đến các lợi ích gián tiếp thì kết quả mới có thể bảo đảm cân bằng giữa chi phí và lợi ích.

Đối với các lợi ích gián tiếp rất lớn nhưng chưa thể lượng hóa thành nguồn thu, Bộ Xây dựng cho rằng tuyến cao tốc là điều kiện quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.

Tuy nhiên, việc tính toán các lợi ích này trong hồ sơ vẫn phụ thuộc vào nhiều giả định đầu vào và các thông số dự báo trong tương lai, do đó cần tiếp tục nghiên cứu, tính toán và làm rõ ở các bước tiếp theo.

Bộ Xây dựng đề nghị Bộ Tài chính xem xét toàn diện hiệu quả đầu tư tổng thể của dự án, bao gồm các yếu tố về sự cần thiết đầu tư, vai trò kết nối vùng, phát triển khu vực miền núi, biên giới, bảo đảm quốc phòng - an ninh, nâng cao năng lực ứng phó thiên tai và tạo điều kiện phát triển kinh tế - xã hội trong dài hạn.

Đây được xác định là một trong những đột phá chiến lược để các tỉnh Sơn La và Điện Biên phát triển kinh tế, thúc đẩy hình thành hành lang kinh tế Hà Nội - Sơn La - Điện Biên.

Trước đó, UBND tỉnh Sơn La đã đề xuất đầu tư dự án cao tốc Mộc Châu - Sơn La - Điện Biên với chiều dài 180km, quy mô 4 làn xe, tốc độ thiết kế 8km/h và tổng mức đầu tư 63.120 tỷ đồng theo hình thức đầu tư công.

Dự án có điểm đầu khớp nối với tuyến cao tốc Hòa Bình - Mộc Châu tại nút giao Quốc lộ 43 (khoảng Km85+300), thuộc địa phận phường Vân Sơn, tỉnh Sơn La. Điểm cuối khớp nối với tuyến cao tốc Sơn La - Điện Biên - Cửa khẩu Tây Trang tại khoảng Km265+300, thuộc ranh giới giữa xã Mường Bám (tỉnh Sơn La) và xã Mường Lạn (tỉnh Điện Biên).

Nếu được cơ quan có thẩm quyền thông qua, dự án dự kiến được triển khai trong giai đoạn 2026-2030.