'Bong bóng' AI Trung Quốc bắt đầu vỡ: Cổ phiếu công nghệ lao dốc 40%, 480 tỷ USD vốn hóa bị xóa sổ

Chỉ số STAR50, tập nhiều doanh nghiệp AI và bán dẫn hàng đầu tại đại lục, đã giảm khoảng 40% chỉ trong chưa đầy 4 tháng, khiến khoảng 480 tỷ USD vốn hóa thị trường bị xóa sổ.

Đợt bán tháo không chỉ chấm dứt chuỗi tăng kéo dài gần 2 năm của nhóm công nghệ Trung Quốc mà còn gây sức ép lên nỗ lực của Bắc Kinh trong việc thu hút lượng tiền tiết kiệm khổng lồ của người dân vào thị trường chứng khoán, từ đó hỗ trợ quá trình phát triển AI và công nghệ cao.

Chỉ số CSI 300, đại diện cho nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn trên thị trường Trung Quốc, cũng đã giảm khoảng 20% so với đỉnh thiết lập hồi tháng 6.

“Thị trường chứng khoán sau đó biến thành một cơn sốt đầu cơ điên cuồng. Và giờ chúng ta đang chứng kiến bong bóng vỡ”, ông Dong Baozhen, một nhà quản lý quỹ tại Bắc Kinh, nhận định.

Cổ phiếu AI từ “con cưng” thành tâm điểm bán tháo

Đà tăng trước đó của cổ phiếu công nghệ Trung Quốc mạnh đến mức vượt xa nhiều thị trường phương Tây và châu Á.

Nasdaq, nơi tập trung nhiều cổ phiếu công nghệ và AI lớn của Mỹ, mới chỉ giảm khoảng 6% so với mức cao kỷ lục thiết lập ba tuần trước, trong khi nhiều cổ phiếu AI và bán dẫn Trung Quốc đã mất một nửa giá trị chỉ trong vài tháng.

Không có một nguyên nhân duy nhất kích hoạt đợt bán tháo.

Tuy nhiên, giới giao dịch cho rằng định giá quá cao, áp lực thuế và nguy cơ Mỹ cùng một số quốc gia khác hạn chế thiết bị Trung Quốc trong các trung tâm dữ liệu đều góp phần khiến tâm lý thị trường đảo chiều.

Theo Goldman Sachs, nhóm cổ phiếu liên quan AI hiện chiếm tới 42% tổng vốn hóa thị trường và khoảng 57% giá trị giao dịch của cổ phiếu A tại đại lục cùng cổ phiếu H niêm yết tại Hồng Kông.

Điều này khiến tác động từ đợt điều chỉnh lan rộng, đặc biệt trong một thị trường mà nhà đầu tư cá nhân vẫn chiếm tỷ trọng lớn.

Unitree, hãng robot từng gây sốt khi lượng đăng ký mua cổ phiếu lúc IPO cao gấp khoảng 8.000 lần lượng chào bán dành cho nhà đầu tư cá nhân, đã mất khoảng một nửa giá trị kể từ khi niêm yết hồi tháng 8.

Cổ phiếu nhà sản xuất chip CXMT cũng giảm hơn 25% chỉ trong một tháng.

MetaX Integrated Circuits và Moore Threads Technology, hai doanh nghiệp bán dẫn từng tăng lần lượt khoảng 700% và 400% trong ngày đầu giao dịch năm ngoái, hiện cũng đã mất khoảng một nửa giá trị so với tháng 7.

Zhongji Innolight và Eoptolink Technology, hai nhà sản xuất linh kiện quang học từng là những cái tên được săn đón, giảm khoảng 60% so với các mức đỉnh thiết lập hồi tháng 6 và tháng 7.

Một phần áp lực xuất phát từ việc Washington đang tiến gần hơn tới khả năng cấm các doanh nghiệp này cung cấp sản phẩm cho trung tâm dữ liệu tại Mỹ.

Nhà đầu tư cá nhân chịu thiệt nặng

Nhiều nhà đầu tư từng tham gia đợt tăng giá với kỳ vọng các doanh nghiệp AI và robot nhận được hậu thuẫn chính sách từ Bắc Kinh giờ phải gánh khoản lỗ đáng kể.

Chen Wensheng, một chủ doanh nghiệp nhỏ kiêm nhà đầu tư tại Hải Nam, cho biết ông mua cổ phiếu trong thời kỳ thị trường tăng mạnh vì tin rằng những doanh nghiệp như Unitree đang được khuyến khích phát triển, đặc biệt khi một số quỹ có vốn nhà nước cũng tham gia đầu tư.

Tuy nhiên, khi giá cổ phiếu lao dốc, Chen và nhiều người bạn của ông đều rơi vào cảnh thua lỗ.

Sự thất vọng với một chủ đề đầu tư từng được coi là phù hợp với định hướng phát triển chiến lược của Bắc Kinh đang khiến một bộ phận nhà đầu tư chuyển sang các tài sản phòng thủ.

Đà giảm cũng có thể làm chậm hoạt động huy động vốn của các công ty công nghệ Trung Quốc.

Ông Hong Hao, Giám đốc đầu tư của Lotus Asset Management tại Hong Kong, cho rằng diễn biến hiện tại có thể khiến nhiều doanh nghiệp đang có kế hoạch niêm yết phải chùn bước.

Định giá vẫn cao gấp nhiều lần Nasdaq

Một trong những nguyên nhân khiến giới đầu tư chưa tin rằng đợt bán tháo đã kết thúc nằm ở định giá.

Ngay cả sau cú giảm mạnh, STAR50 vẫn đang được giao dịch ở mức khoảng 100 lần lợi nhuận 12 tháng gần nhất.

Con số này thấp hơn đáng kể so với mức gần 250 lần ở thời kỳ đỉnh cao, nhưng vẫn cao hơn nhiều so với Nasdaq 100 của Mỹ, hiện có mức định giá khoảng 30 lần lợi nhuận.

Khoảng cách này khiến nhiều nhà đầu tư lo ngại cổ phiếu công nghệ Trung Quốc vẫn còn dư địa giảm thêm trước khi trở nên hấp dẫn.

Đợt điều chỉnh cũng đi ngược với mục tiêu mà giới chức Trung Quốc theo đuổi trong thời gian gần đây, đó là xây dựng một thị trường tăng trưởng ổn định thay vì lặp lại chu kỳ tăng nóng rồi sụp đổ.

Nhà chức trách đã siết hoạt động sử dụng đòn bẩy và giao dịch tần suất cao, trong khi các quỹ có vốn nhà nước từng bán cổ phiếu khi thị trường tăng mạnh nhằm hạn chế tình trạng đầu cơ quá mức.

Tuy nhiên, sự bùng nổ của nhóm công nghệ vẫn khiến cấu trúc thị trường trở nên mất cân đối.

Ông Leo Wang, đối tác tại Qianchuang Capital ở Bắc Kinh, cho rằng việc quá chú trọng “hàm lượng công nghệ” trong các chỉ số đã khiến dòng vốn bị lệch về một số ngành nhất định.

Theo ông, điều này tạo ra bong bóng nghiêm trọng ở một số nhóm cổ phiếu, đồng thời hút vốn khỏi các lĩnh vực khác.

“Mọi bong bóng cuối cùng đều vỡ”

Không phải tất cả nhà đầu tư đều bi quan.

Một số tổ chức cho rằng đợt điều chỉnh hiện nay đang tạo ra cơ hội mua vào, đặc biệt với những doanh nghiệp có nền tảng kinh doanh tốt.

Theo nghiên cứu của HSBC, dù các quỹ châu Á đã bán ròng cổ phiếu Trung Quốc trong ba tháng gần đây, nhìn chung họ vẫn duy trì tỷ trọng đầu tư cao hơn mức chuẩn đối với thị trường này.

Goldman Sachs gần đây cũng đưa Zhongji Innolight và CXMT vào danh sách hàng chục cổ phiếu AI Trung Quốc được khuyến nghị sau khi điều chỉnh lại danh mục.

Chiến lược gia William Bratton của BNP Paribas Securities cũng cho rằng thị trường đang xuất hiện cơ hội cho những nhà đầu tư lựa chọn kỹ.

Dù vậy, nhiều nhà quản lý quỹ tại đại lục vẫn muốn chờ định giá giảm sâu hơn hoặc chuyển vốn sang các ngành khác.

Ông Wang Zhuo, đối tác tại Shanghai Zhuozhu Investment Management, cho rằng các hãng bán dẫn và nhà cung cấp thiết bị AI của Trung Quốc cuối cùng cũng có thể rơi vào cuộc chiến giá tương tự nhiều ngành sản xuất khác trong nước.

“Không có ngoại lệ”, ông nói. “Mọi bong bóng cuối cùng đều sẽ vỡ”.