Cách chức, điều tra giáo sư đại học tự tạo giải thưởng giả rồi trao cho chính mình

Một giáo sư đại học tại Pháp đang bị điều tra với cáo buộc tự tạo ra một giải thưởng quốc tế được quảng bá như tương đương giải Nobel, sau đó tổ chức lễ trao và nhận chính giải thưởng này. Vụ việc còn gây chú ý khi danh hiệu nói trên tiếp tục được trao cho một số học giả nổi tiếng, trong đó có nhà ngôn ngữ học người Mỹ Noam Chomsky.

Người bị điều tra là Florent Montaclair, giảng viên tại Đại học Marie et Louis Pasteur ở Pháp. Theo cơ quan công tố, ông bị nghi ngờ liên quan đến các hành vi làm giả, sử dụng giấy tờ giả, mạo danh danh hiệu, bằng cấp và lừa đảo. Cuộc điều tra được mở sau khi những bất thường xung quanh “Huy chương Vàng Ngữ văn học” (Médaille d'or de philologie) dần bị phát hiện.

Năm 2016, Florent Montaclair xuất hiện tại một buổi lễ được tổ chức ở Quốc hội Pháp để nhận “Huy chương Vàng Ngữ văn học” từ “Hiệp hội Ngữ văn Quốc tế” (International Society of Philology). Sự kiện có sự tham dự của nhiều nhân vật trong giới chính trị và học thuật, trong đó có Claude Bartolone, khi đó là Chủ tịch Quốc hội Pháp. Những hình ảnh và thông tin về buổi lễ khiến giải thưởng được nhìn nhận như một danh hiệu học thuật quốc tế có uy tín.

Thời điểm đó, “Huy chương Vàng Ngữ văn học” được giới thiệu là một trong những phần thưởng khoa học danh giá nhất trong lĩnh vực ngữ văn, thậm chí được ví như giải Nobel hoặc Huy chương Fields trong toán học. Một số tài liệu được công bố trước đây cũng giới thiệu Florent Montaclair là người nhận huy chương này vào năm 2016.

Tuy nhiên, cuộc điều tra sau đó cho thấy “Hiệp hội Ngữ văn Quốc tế” dường như không tồn tại như một tổ chức học thuật chính thức. Nhiều dấu vết về tổ chức này chỉ được tìm thấy trên internet. Một trường đại học Mỹ được cho là có liên quan cũng bị phát hiện không có cơ sở hoạt động như những gì được giới thiệu; địa chỉ đăng ký tại bang Delaware được xác định gắn với một địa điểm cung cấp dịch vụ doanh nghiệp.

Đáng chú ý, cơ quan điều tra cho rằng chính Florent Montaclair đã đứng sau việc tạo dựng hệ thống tổ chức và các website nhằm củng cố tính xác thực cho giải thưởng. Chiếc huy chương mà ông nhận năm 2016 cũng được xác định là do chính ông đặt làm tại Paris với giá khoảng 250 euro.

Khi những thông tin này được đối chiếu, các công tố viên cho rằng nhiều dấu vết đều dẫn về Florent Montaclair. Công tố viên Paul-Édouard Lallois mô tả vụ việc là một “trò lừa quy mô lớn” với cách thức tổ chức khiến câu chuyện trở nên đặc biệt khó tin.

Sau khi nhận giải, Florent Montaclair không dừng lại ở việc tự trao danh hiệu cho mình. Ông tiếp tục trao “Huy chương Vàng Ngữ văn học” cho một số học giả nổi tiếng, qua đó tạo thêm vẻ uy tín cho phần thưởng. Trong số những người từng được trao có Noam Chomsky, nhà ngôn ngữ học nổi tiếng người Mỹ. Noam Chomsky từng tới Paris để nhận huy chương trong một buổi lễ có đông khách mời tham dự.

Vụ việc bắt đầu được chú ý từ năm 2018, khi các nhà báo Romania điều tra một trường hợp tương tự. Một học giả Romania được giới thiệu là người nhận “Huy chương Vàng Ngữ văn học” vào năm đó. Tuy nhiên, quá trình xác minh cho thấy những tổ chức và trường đại học được nhắc tới trong hệ thống giải thưởng chủ yếu hiện diện thông qua các website được tạo lập tại Pháp. Những bất thường này khiến tính xác thực của giải thưởng bị đặt dấu hỏi.

Dù những nghi vấn đã xuất hiện từ trước, câu chuyện chỉ thực sự dẫn tới cuộc điều tra tại Pháp sau nhiều năm. Theo các nguồn tin điều tra, đến năm 2025, những bất thường xung quanh danh hiệu này được chú ý trở lại trong bối cảnh Florent Montaclair chuẩn bị tham gia một hội nghị về tin giả tại chính trường đại học của mình. Ngày 3/2/2026, công tố viên Montbéliard mở cuộc điều tra sơ bộ đối với ông về các nghi vấn làm giả và sử dụng giấy tờ giả, mạo danh danh hiệu hoặc bằng cấp và lừa đảo.

Cơ quan chức năng cũng nghi ngờ Florent Montaclair đã sử dụng những “học vị” và danh hiệu có được từ hệ thống nói trên để phục vụ quá trình thăng tiến trong ngành giáo dục. Dù các bằng cấp và danh hiệu này không được công nhận chính thức, ông vẫn được cho là đã được nâng ngạch nghề nghiệp. Đây là một trong những nội dung khiến vụ việc được xem xét dưới góc độ gian lận, thay vì đơn thuần là việc tạo ra một danh hiệu không có giá trị pháp lý.

Trong quá trình điều tra, cảnh sát đã khám xét nhà riêng của Florent Montaclair. Theo truyền thông Pháp, khi lực lượng chức năng tiến hành khám xét, ông được cho là đã lập tức hỏi liệu việc này có liên quan đến chiếc huy chương hay không.

Theo cơ quan công tố, vấn đề không chỉ nằm ở việc một cá nhân tạo ra một giải thưởng không chính thức, mà còn ở việc danh hiệu này được sử dụng như một phần của hệ thống nhằm tạo dựng uy tín học thuật và phục vụ những mục đích nghề nghiệp cụ thể. Nếu bị kết tội, Florent Montaclair có thể đối mặt mức án lên tới 5 năm tù.

Đại diện Đại học Marie et Louis Pasteur cũng xác nhận ông “không còn đảm nhiệm bất kỳ công việc nào tại trường”, nơi ông từng giảng dạy hơn 20 năm.

Vụ việc hiện tiếp tục được điều tra tại Pháp.