Chỉ 4 tháng nữa, chính thức vận hành sân bay Long Thành: Nhiều công trình khó lòng về đích cuối năm nay

Dù Cảng hàng không quốc tế Long Thành đang được tăng tốc để đưa vào khai thác thương mại vào cuối năm 2026, nhiều hạng mục dịch vụ thuộc dự án thành phần 4 vẫn chậm tiến độ. Theo đánh giá của cơ quan quản lý, không ít công trình khó có khả năng hoàn thành đúng mốc thời gian theo chỉ đạo của Thủ tướng, làm dấy lên lo ngại về tính đồng bộ khi sân bay đi vào vận hành.

Theo báo cáo của Cục Kinh tế - Quản lý đầu tư xây dựng (Bộ Xây dựng), nhóm công trình thuộc dự án thành phần 4 bao gồm các hạng mục phục vụ hoạt động hàng không và phi hàng không như nhà ga hàng hóa, kho logistics, xưởng bảo dưỡng máy bay (hangar), khu cung cấp suất ăn, hệ thống cấp nhiên liệu và các hạ tầng kỹ thuật liên quan đang là "điểm nghẽn" lớn nhất của dự án.

Trong khi các hạng mục trọng điểm của sân bay được gấp rút hoàn thiện để kịp mục tiêu khai thác thương mại vào tháng 12 năm nay, nhiều công trình phụ trợ vẫn mắc kẹt ở khâu thủ tục đầu tư hoặc chưa hoàn tất quá trình lựa chọn nhà đầu tư.

Đáng chú ý, nhóm hạng mục đợt 2 gồm ga hàng hóa số 2, ga hàng hóa chuyển phát nhanh và hệ thống kho giao nhận hàng hóa do Vietnam Airlines và VAECO làm chủ đầu tư đến nay vẫn chưa thể khởi công, dù hợp đồng đã được ký từ tháng 10/2025.

Theo Cục Kinh tế - Quản lý đầu tư xây dựng, việc các nhà đầu tư cần thêm thời gian chuẩn bị cùng nhiều vướng mắc phát sinh trong quá trình triển khai khiến mục tiêu hoàn thành các công trình này vào tháng 12/2026 theo Quyết định số 692/QĐ-TTg của Thủ tướng gần như không còn khả thi.

Không chỉ nhóm dự án của Vietnam Airlines và VAECO, nhiều hạng mục do Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) và UBND tỉnh Đồng Nai phụ trách cũng đang chậm hơn kế hoạch.

Đến nay, ACV vẫn chưa triển khai thi công 4 kho giao nhận hàng hóa cũng như hệ thống điện năng lượng mặt trời. Trong khi đó, UBND tỉnh Đồng Nai mới hoàn tất việc lựa chọn nhà đầu tư cho dự án hệ thống ống dẫn nhiên liệu tàu bay. Các hạng mục quy mô lớn khác như thành phố cảng hàng không, khu công nghiệp hàng không và trung tâm điều hành của các hãng hàng không vẫn chưa xác định được nhà đầu tư.

Ở nhóm hạng mục đợt 1 của dự án thành phần 4, gồm khu cung cấp suất ăn, khu bảo trì phương tiện mặt đất và các hangar bảo dưỡng máy bay, nhà đầu tư đã được lựa chọn từ cuối năm 2024. Tuy nhiên, tiến độ thực hiện vẫn chậm hơn cam kết trong hợp đồng và đang được các cơ quan chức năng đôn đốc nhằm bảo đảm hoàn thành trước thời điểm sân bay đi vào khai thác.

Riêng hangar số 2 do VAECO đầu tư hiện vẫn chưa thể khởi công do doanh nghiệp đang thực hiện thủ tục điều chỉnh quy mô dự án.

Trước thực trạng này, Cục Kinh tế - Quản lý đầu tư xây dựng kiến nghị lãnh đạo Bộ Xây dựng yêu cầu Vietnam Airlines và ACV khẩn trương báo cáo các bộ, ngành và cấp có thẩm quyền về những khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai, đồng thời đề xuất điều chỉnh lộ trình đầu tư đối với các hạng mục thuộc dự án thành phần 4.

Cơ quan này cũng đề nghị đẩy nhanh tiến độ lựa chọn nhà đầu tư đối với các hạng mục còn lại do UBND tỉnh Đồng Nai phụ trách nhằm bảo đảm sự đồng bộ của hệ thống hạ tầng kỹ thuật trước khi sân bay Long Thành chính thức vận hành.

Trước đó vào tháng 6, Cục Hàng không Việt Nam từng đề xuất Bộ Xây dựng chấp thuận điều chỉnh tiến độ đối với 6 hạng mục thuộc dự án thành phần 4 sau khi các nhà đầu tư đồng loạt đề nghị gia hạn thời gian xây dựng.

Các dự án được đề xuất điều chỉnh đều do hai hãng hàng không đầu tư, gồm hai dự án cung cấp suất ăn hàng không, hai dự án sửa chữa, bảo dưỡng trang thiết bị hàng không và dịch vụ kỹ thuật mặt đất, cùng hai dự án xưởng bảo dưỡng máy bay.

Theo hợp đồng đã ký với Cục Hàng không Việt Nam, các công trình này phải hoàn thành trong khoảng từ đầu tháng 6 đến giữa tháng 7/2026. Tuy nhiên, các nhà đầu tư đề nghị lùi thời hạn hoàn thành xây dựng đến ngày 31/8, đồng thời xin hoàn tất các thủ tục để đưa công trình vào khai thác thương mại trong quý IV.

Lý giải nguyên nhân, Cục Hàng không Việt Nam cho biết việc điều chỉnh tiến độ xuất phát từ thay đổi kế hoạch khai thác tổng thể của sân bay Long Thành giai đoạn 1. Theo kế hoạch ban đầu, sân bay dự kiến vận hành từ tháng 6/2026, nhưng sau đó được điều chỉnh sang vận hành thử trong các tháng 9, 10 và 11 trước khi khai thác thương mại vào cuối năm.

Việc lùi thời điểm đưa sân bay vào khai thác khiến các điều kiện thực hiện hợp đồng với nhà đầu tư thay đổi đáng kể. Nếu các hạng mục phụ trợ hoàn thành từ giữa năm theo kế hoạch cũ, nhiều công trình cũng chưa thể đưa vào khai thác ngay do sân bay chưa hoạt động, làm phát sinh nguy cơ lãng phí nguồn lực đầu tư.

Cảng hàng không quốc tế Long Thành được xây dựng trên diện tích khoảng 5.000 ha tại phường Long Thành với tổng mức đầu tư gần 16 tỷ USD. Sau khi hoàn thành giai đoạn 1, dự án được kỳ vọng trở thành động lực phát triển mới cho vùng Đông Nam Bộ, thúc đẩy các lĩnh vực logistics hàng không, thương mại tự do, tài chính, dịch vụ, khách sạn, hội nghị và hệ thống đô thị thông minh quanh khu vực sân bay.

Tuy nhiên, với thực trạng nhiều công trình phụ trợ vẫn chậm triển khai hoặc chưa thể khởi công, bài toán bảo đảm sự đồng bộ của toàn bộ hệ sinh thái khai thác tại sân bay Long Thành đang trở thành thách thức lớn trong những tháng còn lại trước thời điểm vận hành chính thức.