Chi hơn 100 triệu đồng cho trại hè AI, cha mẹ sợ con thua ngay từ vạch xuất phát

Từ Bắc Kinh, Thượng Hải đến Hàng Châu hay Thâm Quyến, hàng loạt chương trình mang tên “AI Camp”, “AI Study Tour” hay “AI Startup Bootcamp” liên tục xuất hiện. Học phí không hề rẻ, nhiều khóa kéo dài chưa đầy một tuần nhưng có giá từ vài nghìn đến hàng chục nghìn nhân dân tệ, tương đương hàng chục triệu đồng Việt Nam. Thậm chí, một số chương trình quốc tế được quảng bá với mức phí lên tới hơn 100 triệu đồng.

Sự bùng nổ này diễn ra trong bối cảnh Trung Quốc đang đẩy mạnh chiến lược AI + Giáo dục. Theo kế hoạch do Bộ Giáo dục Trung Quốc công bố, nước này đặt mục tiêu đến năm 2030 xây dựng hệ thống giáo dục AI toàn diện, bao phủ mọi cấp học và mở rộng tới toàn xã hội. AI sẽ được tích hợp vào chương trình học từ sớm, đồng thời hình thành hệ sinh thái giáo dục số và các chuẩn mực về đạo đức, an toàn AI.

Thông điệp chính sách mạnh mẽ nhanh chóng được thị trường giáo dục tư nhân chuyển hóa thành cơ hội kinh doanh. Nhiều doanh nghiệp quảng bá rằng chỉ sau vài ngày, trẻ có thể học cách sử dụng AI để lập kế hoạch kinh doanh, xây dựng cửa hàng trực tuyến hoặc thậm chí “khởi nghiệp AI”. Một khóa nội trú sáu ngày tại Bắc Kinh được giới thiệu với lời hứa giúp học viên nắm kiến thức nền tảng về AI, tư duy tài chính và kỹ năng thuyết trình trước nhà đầu tư.

Tâm lý của phụ huynh là động lực lớn nhất phía sau cơn sốt này. Trong môi trường cạnh tranh giáo dục khốc liệt của Trung Quốc, nhiều gia đình lo ngại rằng việc thiếu kỹ năng AI hôm nay có thể trở thành bất lợi nghề nghiệp ngày mai. Một chuyên gia trong lĩnh vực tour học tập nhận định các chương trình STEM và AI hiện đã vượt xa các hoạt động dã ngoại truyền thống về mức độ quan tâm của phụ huynh.

Tuy nhiên, cùng với nhu cầu tăng vọt là những dấu hỏi về chất lượng. Theo phản ánh của China Newsweek, không ít trại hè AI thực chất chỉ tổ chức tham quan doanh nghiệp công nghệ hoặc trải nghiệm ngắn, trong khi học phí bị đẩy lên rất cao. Một số đơn vị vận hành chương trình chỉ là công ty truyền thông hoặc doanh nghiệp quy mô nhỏ, chưa có nhiều năng lực đào tạo chuyên sâu.

“Chỉ cần các em chụp được ảnh tại một trường đại học danh tiếng hay phòng thí nghiệm công nghệ, nhiều phụ huynh đã cảm thấy chuyến đi xứng đáng”, một người có kinh nghiệm tổ chức tour học tập hơn 10 năm cho biết. Nhận xét này phản ánh phần nào xu hướng coi AI như biểu tượng của cơ hội tương lai, hơn là đánh giá thực chất nội dung học tập.

Thị trường phát triển quá nhanh cũng làm lộ rõ tình trạng thiếu giáo viên AI có chuyên môn. Một số trung tâm được cho là tuyển người từ nhiều ngành nghề khác nhau rồi đào tạo cấp tốc trước khi đứng lớp. Điều này khiến giới chuyên môn lo ngại về tính bền vững của phong trào giáo dục AI hiện nay.

Ông Phúc Lâm, đồng sáng lập một công ty công nghệ giáo dục tại Thâm Quyến, cho rằng Trung Quốc vẫn thiếu bộ tiêu chuẩn thống nhất cho giáo dục AI. Theo ông, mục tiêu quan trọng không phải là dạy trẻ những kỹ năng mang tính phong trào, mà là giúp AI trở thành một “ngôn ngữ” quen thuộc trong quá trình học tập và sáng tạo.

Dù vậy, không phải phụ huynh nào cũng chạy theo các khóa học đắt đỏ. Chị Đổng Linh, mẹ của một bé gái 5 tuổi ở Thượng Hải, cho rằng AI chỉ là công cụ hỗ trợ. Chị nói với Sixth Tone: “Thế hệ của các con lớn lên cùng AI như một phần môi trường sống tự nhiên”. Theo chị, điều quan trọng là trẻ biết sử dụng AI có trách nhiệm và sáng tạo trong học tập hằng ngày, thay vì chạy theo các xu hướng ngắn hạn.

Một phụ huynh khác tại Quảng Châu cho biết vẫn cân nhắc cho con tham gia trại hè AI khi lên cấp hai, nhưng ưu tiên những chương trình có nhiều hoạt động thực hành, quy mô lớp nhỏ và tạo cơ hội giao lưu, hợp tác với bạn bè.

Ở góc nhìn của học sinh, sức hấp dẫn của AI là có thật. Một em 11 tuổi vừa tham gia trại hè tại trụ sở Alibaba ở Hàng Châu kể rằng em được học cách sử dụng mô hình ngôn ngữ Qwen để xây dựng kế hoạch kinh doanh cho cửa hàng trực tuyến và viết nội dung giới thiệu sản phẩm trên nền tảng Taobao. “Em học được nhiều điều mà sách giáo khoa không có”, em chia sẻ.

Câu chuyện trại hè AI tại Trung Quốc cho thấy khi AI dần trở thành kỹ năng nền tảng của thế kỷ XXI, giáo dục đang bước vào cuộc đua mới về năng lực số. Nhưng giữa cơn sốt thị trường, câu hỏi quan trọng nhất vẫn còn nguyên giá trị, đó là trẻ em cần học về AI, hay cần học cách học cùng AI?

Có lẽ, như lời một phụ huynh Trung Quốc nhận xét, điều đáng lo nhất không phải là con chưa biết dùng AI, mà là người lớn quá vội vàng tin rằng mọi vấn đề giáo dục đều có thể giải quyết bằng một khóa học vài ngày.