Chưa từng có sau 89 năm: Hãng ô tô Đức sắp đóng cửa 4 nhà máy, sa thải tới 100.000 nhân viên

Các thành viên Hội đồng Giám sát Volkswagen đã được thông báo về kế hoạch này. Nội dung dự kiến sẽ được đưa ra thảo luận tại cuộc họp ngày 9/7.

Động thái quyết liệt của hãng xe Đức diễn ra trong bối cảnh Volkswagen chịu sức ép ngày càng lớn từ các đối thủ Trung Quốc, mức thuế cao đối với ô tô nhập khẩu vào Mỹ, cùng nhu cầu tiêu dùng tại châu Âu suy yếu. Chính Volkswagen cũng thừa nhận mô hình kinh doanh hiện tại không còn bền vững.

Theo các nguồn tin, 4 cơ sở nằm trong diện có thể đóng cửa gồm Hanover, Zwickau, Emden và nhà máy Neckarsulm của Audi. Nếu kế hoạch được thông qua, hơn 45.000 việc làm sẽ bị ảnh hưởng. Con số này cộng với khoảng 50.000 vị trí đã nằm trong kế hoạch cắt giảm trước đó sẽ nâng tổng số lao động mất việc lên khoảng 100.000 người.

Xét về quy mô tuyệt đối, việc sa thải 100.000 nhân viên và đóng 4 nhà máy lắp ráp sẽ trở thành cuộc tái cấu trúc lớn nhất từng diễn ra trong lịch sử ngành ô tô thế giới.

Quy mô này được đánh giá tương đương những đợt cải tổ mạnh tay của General Motors trước và trong thời kỳ phá sản năm 2009, cũng như giai đoạn đầu thập niên 1990 khi hãng cắt giảm khoảng 74.000 việc làm trong vòng 4 năm và đóng hoặc tạm dừng hoạt động tại 21 nhà máy.

Đầu tuần này, CEO Oliver Blume đã trình bày kế hoạch với các lãnh đạo cấp cao nhằm tạo sự đồng thuận cho chương trình cắt giảm sâu rộng. Tuy nhiên, kế hoạch được dự báo sẽ vấp phải sự phản đối quyết liệt từ các công đoàn cũng như bang Lower Saxony, cổ đông lớn thứ hai của Volkswagen.

Trước đó, tạp chí Manager Magazin đưa tin hãng xe lớn thứ 2 thế giới cũng dự kiến cắt khoảng 15% vốn đầu tư trong 5 năm tới, xuống còn hơn 130 tỷ EUR.

Theo tạp chí này, ông Blume cùng Giám đốc Tài chính Arno Antlitz còn muốn tái cấu trúc toàn diện tập đoàn 89 năm tuổi, bao gồm tách thương hiệu Volkswagen cốt lõi và mảng linh kiện thành các thực thể hoạt động độc lập.

Dù vậy, giới đầu tư vẫn tỏ ra hoài nghi. Cổ phiếu Volkswagen giảm 3,4% trong phiên giao dịch ngày thứ Sáu, xuống mức thấp nhất trong 16 năm.

Ông Ingo Speich, đại diện quỹ Deka, một cổ đông của Volkswagen, nhận định chi phí cao chỉ là phần nổi của vấn đề.

"Chi phí cao chỉ là triệu chứng chứ không phải nguyên nhân gốc rễ. Điều Volkswagen cần là những sản phẩm đủ hấp dẫn để tạo ra nhu cầu lớn trên thị trường. Khi đó, cuộc tranh luận về cắt giảm chi phí sẽ tự chấm dứt", ông nói.

Volkswagen: Cần thay đổi sâu rộng

Người phát ngôn Volkswagen từ chối bình luận về các tài liệu nội bộ bị rò rỉ, nhưng khẳng định toàn bộ tập đoàn, bao gồm các thương hiệu và công ty con, cần trải qua một quá trình thay đổi mang tính toàn diện.

Trong khi đó, Hội đồng lao động Volkswagen và công đoàn IG Metall tuyên bố sẽ chống lại mọi kế hoạch đóng cửa nhà máy hoặc sa thải quy mô lớn.

"Nếu các kế hoạch này được triển khai, chúng tôi sẽ làm mọi cách để ngăn chặn", hai tổ chức nêu trong tuyên bố chung.

Chính quyền bang Lower Saxony cũng khẳng định sẽ không ủng hộ kế hoạch này.

Là cổ đông lớn nhất của Volkswagen, Porsche SE hiện từ chối bình luận. Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng kế hoạch tái cấu trúc sẽ tiếp tục làm nổi bật mô hình quản trị đặc biệt của Volkswagen, nơi các đại diện người lao động và chính quyền bang Lower Saxony nắm ảnh hưởng rất lớn đối với các quyết định chiến lược.

Trong năm tài chính 2025, Volkswagen có tổng cộng 667.164 nhân viên trên toàn cầu, trong đó gần 43% làm việc tại Đức.

Đây không phải lần đầu ông Oliver Blume muốn đóng cửa nhà máy tại Đức. Năm 2024, kế hoạch tương tự đã bị các công đoàn phản đối dữ dội, buộc ban lãnh đạo phải rút lui.

Khi đó, Volkswagen từng đề xuất đóng cửa hoặc bán một số cơ sở sản xuất nhằm cắt giảm chi phí, xử lý tình trạng dư thừa công suất và nhu cầu xe điện suy yếu. Kế hoạch đã châm ngòi cho các cuộc đình công kéo dài và căng thẳng giữa ban lãnh đạo với công đoàn IG Metall.

Bị đối thủ Trung Quốc dồn vào thế khó

Trong bối cảnh điều kiện thị trường tiếp tục xấu đi, ông Blume đang chịu áp lực lớn hơn bao giờ hết trong việc vực dậy Volkswagen, khi hãng đồng thời phải đối mặt với thuế quan tại Mỹ và làn sóng cạnh tranh ngày càng mạnh từ các hãng xe Trung Quốc.

Chuyên gia phân tích ô tô độc lập Matthias Schmidt cho rằng Volkswagen đã trì hoãn việc tinh gọn lực lượng lao động trong nhiều năm vì ảnh hưởng quá lớn của chính quyền địa phương và các công đoàn.

"Thực tế thị trường đang giáng đòn mạnh nhất vào gã khổng lồ nước Đức", ông nhận định.

Các hãng xe quốc tế liên tục mất thị phần tại Trung Quốc trước làn sóng xe điện nội địa. Theo AlixPartners, thị phần của các nhà sản xuất ngoài Trung Quốc đã giảm từ 57% năm 2020 xuống còn 32% năm 2025.

Volkswagen từng nhiều năm giữ vị trí số 1 tại thị trường ô tô Trung Quốc nhưng đã bị BYD vượt qua vào năm 2024 và tiếp tục tụt xuống vị trí thứ 3 trong năm 2025.

Xu hướng này hiện lan sang cả phân khúc xe sang. BMW tuần trước đã bất ngờ đưa ra cảnh báo lợi nhuận, trong đó doanh số yếu tại Trung Quốc là một trong những nguyên nhân chính.

Không chỉ thống lĩnh sân nhà, các hãng xe Trung Quốc còn tăng tốc mở rộng ra các thị trường mới nổi và ngay tại châu Âu, "sân sau" truyền thống của Volkswagen.

Theo Hiệp hội Các nhà sản xuất ô tô châu Âu, thị phần cộng gộp của BYD, Chery, SAIC và Leapmotor tại châu Âu đã tăng gấp đôi tính đến hết tháng 5 so với cùng kỳ năm trước. Hàng chục thương hiệu ô tô Trung Quốc khác cũng đã hoặc đang chuẩn bị gia nhập thị trường châu Âu.

Theo Reuters