Chuyển động đáng chú ý về dự án cao tốc hơn 50.000 tỷ có yêu cầu kỹ thuật phức tạp nhất vùng Tây Bắc

Bộ Tài chính vừa có báo cáo gửi Bộ Xây dựng về nguồn vốn, khả năng cân đối và phương án bố trí vốn cho Dự án đầu tư xây dựng đường bộ cao tốc Bảo Hà - Lai Châu (CT.13), đoạn Bảo Hà - trung tâm hành chính tỉnh Lai Châu, theo báo Tài chính Đầu tư.

Đây là một trong những nội dung quan trọng trong quá trình thẩm định chủ trương đầu tư dự án theo quy định của Luật Đầu tư công, đặc biệt khi dự án có quy mô vốn lên tới khoảng 50.000 tỷ đồng và dự kiến sử dụng phần lớn nguồn lực từ ngân sách Trung ương.

Gần 48.000 tỷ đồng dự kiến từ ngân sách Trung ương

Theo Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi, tổng mức đầu tư sơ bộ của dự án khoảng 50.000 tỷ đồng. Trong đó, ngân sách Trung ương dự kiến bố trí khoảng 47.997 tỷ đồng, còn ngân sách địa phương khoảng 2.003 tỷ đồng.

Về tiến độ sử dụng vốn, dự án dự kiến cần khoảng 20 tỷ đồng trong năm 2026, khoảng 46.180 tỷ đồng trong giai đoạn 2027-2030 và khoảng 3.800 tỷ đồng vào năm 2031. Như vậy, phần lớn nguồn vốn của dự án sẽ phải được huy động và giải ngân trong giai đoạn 2027-2030. Đây cũng là giai đoạn cần được tính toán kỹ về khả năng hấp thụ vốn, tiến độ giải phóng mặt bằng, xây dựng và giải ngân thực tế.

Bộ Tài chính cho biết đã trình Chính phủ phương án dành khoảng 119.398 tỷ đồng ngân sách Trung ương cho 3 dự án cao tốc gồm Mộc Châu - Sơn La - Điện Biên đoạn qua Sơn La, Quảng Ngãi - Kon Tum và Bảo Hà - Lai Châu.

Chính phủ đã thống nhất phương án này, đồng thời giao Bộ Xây dựng phối hợp với các địa phương tiếp tục rà soát hình thức đầu tư, quy mô, nhu cầu vốn, tiêu chuẩn, định mức kinh tế - kỹ thuật, hiệu quả đầu tư và khả năng hấp thụ vốn của từng dự án.

Do đó, số vốn ngân sách Trung ương dành riêng cho cao tốc Bảo Hà - Lai Châu vẫn cần được xác định trên cơ sở kết quả rà soát, đánh giá của Bộ Xây dựng. Bộ Tài chính cũng yêu cầu tính toán khả năng thực hiện và giải ngân vốn theo từng năm để bảo đảm phương án bố trí vốn có tính khả thi.

2.003 tỷ đồng vốn địa phương chưa phải toàn bộ bài toán giải phóng mặt bằng

Một vấn đề khác được Bộ Tài chính lưu ý là nguồn vốn dành cho công tác giải phóng mặt bằng.

Theo phương án nghiên cứu, chi phí bồi thường, hỗ trợ và tái định cư của toàn dự án khoảng 6.373 tỷ đồng. Trong khi đó, hồ sơ hiện xác định UBND tỉnh Lai Châu đề xuất bố trí khoảng 2.003 tỷ đồng, tương đương 50% chi phí bồi thường, hỗ trợ, tái định cư trên địa bàn tỉnh. Phần ngân sách địa phương của tỉnh Lào Cai đối với đoạn tuyến đi qua địa bàn tỉnh hiện chưa được thể hiện rõ trong hồ sơ.

Điểm này cần được làm rõ bởi theo chỉ đạo của Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc, địa phương phải bố trí tối thiểu 50% chi phí giải phóng mặt bằng đối với phần tuyến thuộc địa bàn.

Trong khi đó, UBND tỉnh Lào Cai đề nghị xem xét bố trí ngân sách Trung ương để thực hiện Dự án thành phần 1 về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư trên địa bàn tỉnh.

Trước sự khác biệt trong phương án bố trí vốn, Bộ Tài chính đề nghị Bộ Xây dựng phối hợp với Lào Cai và Lai Châu tiếp tục rà soát, xác định cụ thể cơ cấu nguồn vốn ngân sách địa phương. Việc này phải bảo đảm vừa phù hợp với chỉ đạo của Chính phủ, vừa sát khả năng cân đối ngân sách thực tế của từng địa phương.

3.800 tỷ đồng sau năm 2030 chưa có cơ sở bố trí

Một phần vốn khác của dự án cũng chưa thể xác định chắc chắn là 3.800 tỷ đồng dự kiến bố trí trong năm 2031.
Theo Bộ Tài chính, hiện chưa có chủ trương của cấp có thẩm quyền về kế hoạch đầu tư công giai đoạn sau năm 2030. Vì vậy, chưa có cơ sở để đánh giá nguồn vốn cũng như khả năng cân đối đối với khoản kinh phí này.

Trường hợp dự án được Quốc hội thông qua chủ trương đầu tư và được bố trí vốn trong kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030, phần vốn cần thiết sau đó có thể được xem xét đưa vào kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2031-2035 theo quy định.

Điều này đồng nghĩa bài toán vốn của dự án hiện không chỉ nằm ở việc xác định nguồn tiền cho giai đoạn 2026-2030, mà còn phải tính đến khả năng bố trí vốn cho năm 2031 và các bước triển khai tiếp theo.

Cao tốc 120km, tổng vốn 50.000 tỷ đồng, phức tạp nhất vùng Tây Bắc

Dự án cao tốc Bảo Hà - Lai Châu có chiều dài nghiên cứu khoảng 120km, điểm đầu kết nối với cao tốc Nội Bài - Lào Cai tại xã Bảo Hà, tỉnh Lào Cai và điểm cuối tại trung tâm hành chính tỉnh Lai Châu, đây là một phần của tuyến kết nối từ cao tốc Hà Nội - Lào Cai tới cửa khẩu quốc tế Ma Lù Thàng và dự án cũng có điều kiện thi công phức tạp do phần lớn tuyến đi qua khu vực đồi núi. Theo phương án của đơn vị tư vấn, toàn tuyến dự kiến có tới 122 cầu và 7 hầm xuyên núi, trong đó có hầm vượt đèo Khau Co, tạo kết nối giữa Lào Cai và Lai Châu.

Dự án được đề xuất đầu tư công, quy mô 4 làn xe hoàn chỉnh, tốc độ thiết kế 100km/h, nền đường rộng 24,75m. Trong tổng mức đầu tư khoảng 50.000 tỷ đồng, chi phí xây dựng và thiết bị chiếm khoảng 36.577 tỷ đồng; giải phóng mặt bằng khoảng 6.373 tỷ đồng; quản lý dự án, tư vấn đầu tư và các chi phí khác khoảng 2.560 tỷ đồng; dự phòng khoảng 4.490 tỷ đồng.

Dự án dự kiến chia thành 4 dự án thành phần. Hai dự án thành phần về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư trên địa bàn Lào Cai và Lai Châu có tổng mức đầu tư lần lượt khoảng 2.366 tỷ đồng và 4.007 tỷ đồng.

Dự án thành phần 3 xây dựng trên địa bàn Lào Cai, không bao gồm hầm Khau Co, có vốn khoảng 17.579 tỷ đồng. Dự án thành phần 4 triển khai trên địa bàn Lai Châu, bao gồm hầm Khau Co trên địa bàn Lào Cai, với tổng mức đầu tư khoảng 26.048 tỷ đồng. Theo kế hoạch, công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, thiết kế kỹ thuật, lựa chọn nhà thầu và khởi công dự kiến được triển khai từ quý IV/2027. Dự án đặt mục tiêu hoàn thành, đưa vào khai thác trong năm 2031.

Trước đó, theo nguồn tin trên báo Đầu Tư, ngày 18/9/2026, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc đã ký Quyết định 1808/QĐ-TTg thành lập Hội đồng thẩm định Nhà nước Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi dự án. Hội đồng do Bộ trưởng Bộ Xây dựng làm Chủ tịch, có nhiệm vụ thẩm định sự cần thiết, hiệu quả kinh tế - xã hội, tổng mức đầu tư và đặc biệt là khả năng cân đối nguồn vốn, làm cơ sở xác định dự án đủ hay chưa đủ điều kiện để Chính phủ trình Quốc hội quyết định chủ trương đầu tư.