Cơn ác mộng của cổ phiếu công nghệ Trung Quốc: Chỉ số lao dốc hơn 40%, nhà đầu tư bắt đầu vỡ mộng AI

Chỉ số STAR 50 đã lao dốc hơn 40% so với mức đỉnh thiết lập hồi tháng 7, trong bối cảnh những lo ngại về hiệu quả sinh lời từ các khoản đầu tư vào AI ngày càng gia tăng.

Chỉ số này theo dõi 50 doanh nghiệp có quy mô lớn nhất và thanh khoản cao nhất trên thị trường STAR của Sở Giao dịch Chứng khoán Thượng Hải, nơi tập trung các công ty bán dẫn, AI và nhiều doanh nghiệp công nghệ cao khác.

Ngay cả CATL, gã khổng lồ sản xuất pin vốn được xem là một trong những câu chuyện thành công của ngành công nghệ Trung Quốc, cũng chịu áp lực bán tháo khi cổ phiếu giảm 37% kể từ đầu năm.

Điều gì đang thúc đẩy làn sóng bán tháo?

Khởi đầu là hoạt động chốt lời sau một đợt tăng giá mạnh, làn sóng bán tháo trên thị trường cổ phiếu công nghệ Trung Quốc hiện đã chuyển thành cuộc đánh giá lại trên diện rộng về khả năng lợi nhuận doanh nghiệp có thể đáp ứng được mức định giá hiện tại hay không.

"Tôi cho rằng làn sóng bán tháo ban đầu chủ yếu xuất phát từ việc điều chỉnh định giá và hoạt động chốt lời. Tuy nhiên, hiện nay, các nhà đầu tư đang xem xét kỹ lưỡng hơn liệu lợi nhuận doanh nghiệp có thực sự đủ sức biện minh cho sự hưng phấn xoay quanh AI hay không", ông Benjamin Cavender, đại diện China Market Research Group, nhận định.

Đà tăng của nhóm cổ phiếu công nghệ Trung Quốc tăng tốc sau khi DeepSeek xuất hiện vào đầu năm 2025, thổi bùng kỳ vọng rằng các doanh nghiệp nội địa có thể cạnh tranh với những đối thủ Mỹ trong lĩnh vực AI.

Tuy nhiên, sự lạc quan này dần suy yếu khi giới đầu tư bắt đầu đặt câu hỏi về tốc độ chuyển hóa những khoản chi tiêu khổng lồ cho AI thành lợi nhuận thực tế.

"Công nghệ vẫn là một điểm sáng của nền kinh tế, nhưng kỳ vọng và định giá đã tăng quá xa so với các yếu tố nền tảng. Vì vậy, một đợt điều chỉnh có lẽ là điều khó tránh khỏi", ông Cavender nhận định.

Ông Tai Hui, Giám đốc chiến lược thị trường khu vực châu Á - Thái Bình Dương tại JPMorgan Asset Management, cho biết các nhà đầu tư muốn nhìn thấy cách những tập đoàn công nghệ lớn của Trung Quốc chuyển hóa chi tiêu cho AI thành lợi nhuận.

Ông lưu ý rằng một số đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) của các doanh nghiệp AI đã thu hút nhu cầu rất lớn trong giai đoạn đầu, nhưng sự hào hứng của nhà đầu tư nhanh chóng suy giảm sau đó.

Tuy nhiên, những thách thức không chỉ giới hạn trong lĩnh vực công nghệ.

Cuộc khủng hoảng kéo dài trên thị trường bất động sản Trung Quốc đã giáng đòn mạnh vào niềm tin của các hộ gia đình, trong khi tiêu dùng yếu tiếp tục gây sức ép lên hoạt động quảng cáo và thương mại điện tử của các nền tảng Internet lớn.

Ông Vey-Sern Ling, cố vấn cổ phiếu cấp cao tại Union Bancaire Privée, cảnh báo rằng việc gia tăng đầu tư vào AI có thể tiếp tục gây áp lực lên lợi nhuận doanh nghiệp trong ngắn hạn, trong khi triển vọng kiếm tiền từ công nghệ này về dài hạn vẫn chưa rõ ràng.

"Định giá cổ phiếu công nghệ Trung Quốc đã giảm xuống mức thấp nhất trong nhiều năm, điều có thể giúp hạn chế dư địa giảm giá. Tuy nhiên, thị trường vẫn thiếu những động lực rõ ràng để phục hồi", ông Ling nhận định.

Bài toán lợi nhuận của CATL

Áp lực cũng đang hiện hữu tại những doanh nghiệp sản xuất pin hàng đầu Trung Quốc.

CATL, một trong những doanh nghiệp hưởng lợi lớn từ sự bùng nổ của thị trường xe điện và hệ thống lưu trữ năng lượng toàn cầu, ghi nhận doanh thu quý III tăng khoảng 59%, trong khi lợi nhuận ròng chỉ tăng khoảng 15%.

Cạnh tranh gay gắt, sự thay đổi trong cơ cấu sản phẩm cùng những điều chỉnh về thuế và chính sách hoàn thuế đang bào mòn khả năng sinh lời của doanh nghiệp, bất chấp vị thế thống lĩnh trên thị trường toàn cầu.

"Vấn đề của CATL nằm ở khoảng cách giữa tăng trưởng và khả năng sinh lời", ông Cavender nhận định.

Ông Ling cũng cảnh báo rằng lợi nhuận trên mỗi đơn vị sản phẩm suy giảm có thể tiếp tục gây sức ép lên kết quả kinh doanh ngắn hạn của CATL, ngay cả khi doanh nghiệp vẫn duy trì vị thế dẫn đầu thế giới.

Khoảng cách giữa tốc độ tăng trưởng doanh thu nhanh chóng và mức tăng lợi nhuận chậm hơn cho thấy một thách thức lớn hơn đối với các nhà sản xuất công nghệ Trung Quốc: Mở rộng quy mô mạnh mẽ không đồng nghĩa với việc biên lợi nhuận sẽ được cải thiện.

Cổ phiếu công nghệ Trung Quốc có thể phục hồi?

Không phải tất cả cổ phiếu công nghệ Trung Quốc đều đang đối mặt với những áp lực giống nhau.

Ông Brendan Ahern, Giám đốc đầu tư của KraneShares, cho biết các doanh nghiệp niêm yết trên thị trường STAR tại Thượng Hải đang hưởng lợi từ làn sóng chi tiêu cho lĩnh vực bán dẫn của các tập đoàn công nghệ lớn tại Trung Quốc và Mỹ.

Trong khi đó, nhóm cổ phiếu niêm yết tại Hong Kong chịu tác động lớn hơn từ tình trạng tiêu dùng nội địa trì trệ, do thị trường này có tỷ trọng cao hơn ở các nền tảng Internet phục vụ người tiêu dùng.

Ông Hui của JPMorgan cho rằng cuộc khủng hoảng bất động sản Trung Quốc vẫn là một trở ngại mang tính nền tảng, khi các hộ gia đình ngày càng có xu hướng giữ tiền tiết kiệm dưới dạng tiền mặt thay vì đầu tư vào cổ phiếu.

Dù vậy, ông đánh giá dư địa giảm điểm của các chỉ số chứng khoán lớn tại Trung Quốc tương đối hạn chế, nhờ mức định giá không quá đắt đỏ và tỷ trọng nắm giữ cổ phiếu Trung Quốc của các nhà đầu tư quốc tế vẫn ở mức thấp.

Một số chiến lược gia thậm chí cho rằng làn sóng bán tháo hiện nay có thể đang tạo ra những cơ hội đầu tư mới.

"Yếu tố lớn nhất thúc đẩy đà suy giảm của thị trường chứng khoán Trung Quốc là làn sóng bán tháo trên thị trường Mỹ", ông Jason Hsu, Chủ tịch kiêm Giám đốc đầu tư của Rayliant Global Advisors, nhận định.

Theo ông Hsu, đà lao dốc của cổ phiếu công nghệ Trung Quốc ngày càng nghiêm trọng trong bối cảnh chứng khoán Mỹ suy yếu, khi giới đầu tư trở nên hoài nghi hơn về khả năng sinh lời từ những khoản chi tiêu khổng lồ dành cho AI.

Do đó, sự phục hồi của nhóm cổ phiếu công nghệ Mỹ có thể tạo lực đỡ cho thị trường chứng khoán Trung Quốc.

Tuy nhiên, theo ông Cavender, chỉ riêng mức định giá rẻ hơn có thể chưa đủ để thúc đẩy thị trường đi lên.

Ông cho rằng một đợt phục hồi bền vững đòi hỏi lợi nhuận doanh nghiệp phải ổn định trở lại, hiệu quả sinh lời từ các khoản đầu tư vào AI trở nên rõ ràng hơn và nhu cầu tiêu dùng trong nước được cải thiện.

Đối với giới đầu tư, câu chuyện của ngành công nghệ Trung Quốc giờ đây không còn đơn thuần xoay quanh việc các doanh nghiệp có thể tăng trưởng nhanh đến đâu, mà là liệu tốc độ tăng trưởng đó có thể chuyển hóa thành lợi nhuận bền vững hay không.