Cứ 1 đồng đầu tư công thu hút gần 3 đồng vốn tư nhân: 'Vốn mồi' cho mục tiêu tiến tới quốc gia thu nhập cao vào năm 2045

Báo cáo mới đây của Công ty Cổ phần Chứng khoán Mirae Asset (Việt Nam) đã nhận định đầu tư công chính là động lực then chốt để Việt Nam hiện thực hóa mục tiêu trở thành quốc gia thu nhập cao vào năm 2045.

Trong bối cảnh kinh tế thế giới biến động khó lường, Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức lớn, nổi bật là tốc độ già hóa dân số nhanh và áp lực duy trì tăng trưởng cao để tránh rơi vào bẫy thu nhập trung bình. Theo Cơ quan Thống kê quốc gia, Việt Nam đã chính thức bước vào giai đoạn già hóa dân số từ năm 2011 khi số lượng người cao tuổi chiếm 10% dân số, dự kiến trở thành quốc gia dân số già vào năm 2038 (khi người trên 60 tuổi có tỷ lệ 20% dân số)

Trước thực tế này, đầu tư công được xem là “đòn bẩy” quan trọng để khơi thông các nguồn lực xã hội, tạo nền tảng cho tăng trưởng nhanh và bền vững trong giai đoạn tới.

Theo báo cáo của Mirae Asset, cứ 1 đồng vốn đầu tư công bỏ ra đã thu hút được gần 3 đồng vốn từ khu vực tư nhân tham gia vào nền kinh tế.

Đây là minh chứng rõ nét cho vai trò “vốn mồi” và dẫn dắt của khu vực kinh tế nhà nước. Cụ thể, trong năm 2025, những nỗ lực đẩy mạnh hạ tầng đã kích hoạt được tới 3,84 triệu tỷ đồng vốn tư nhân, chiếm tới 74,6% tổng vốn đầu tư toàn xã hội.

Vai trò này đặc biệt quan trọng bởi trong khi vốn nhà nước thiết lập nền tảng kỹ thuật và hệ sinh thái kinh tế đồng bộ, thì chính vốn tư nhân là thực thể chuyển hóa các công trình đó thành giá trị tăng trưởng thực tế thông qua các hoạt động sản xuất và kinh doanh trực tiếp.

Phân tích sâu hơn về cơ chế này, các chuyên gia tại Mirae Asset cho rằng năng lực hội nhập và hiệu quả hoạt động của khu vực tư nhân phụ thuộc mật thiết vào chất lượng hạ tầng quốc gia.

Khi Chính phủ mạnh tay đầu tư vào các trục cao tốc, sân bay hay hệ thống năng lượng, chi phí logistics vốn đang ở mức cao (chiếm 16-20% GDP) sẽ được kéo giảm, từ đó nâng cao sức cạnh tranh cho doanh nghiệp nội địa.

Những ví dụ điển hình về sự hưởng ứng của khối tư nhân có thể kể đến các siêu dự án năng lượng tái tạo của VinEnergo. Cụ thể, 3 dự án VinEnergo đang triển khai có tổng mức đầu tư hơn 217.000 tỷ đồng, tổng công suất dự lên đến 5.700 MW, tương đương tổng công suất của 3 siêu thủy điện lớn nhất Việt Nam là Sơn La (2.400 MW), Hòa Bình (1.920 MW) và Lai Châu (1.200 MW).

Bên cạnh các siêu dự án của VinEnergo, còn phải kể đến tổ hợp APEC Phú Quốc của Sun Group hoàn thành thần tốc để phục vụ ngoại giao cấp cao với tổng vốn đầu tư 21.860 tỷ đồng.

Điều này cho thấy khi đầu tư công đi trước mở đường, các dòng vốn tư nhân sẽ tự tin đổ vào để lấp đầy và khai thác các không gian kinh tế mới.

Báo cáo của Mirae Asset nhấn mạnh rằng các quốc gia vượt bẫy thu nhập trung bình thành công như Ba Lan hay Chi-lê đều duy trì sự kết hợp hoàn hảo giữa quy mô đầu tư và chất lượng hạ tầng bền vững.

Việt Nam hiện đang đi đúng lộ trình này khi tỷ trọng đầu tư công trong vốn kinh tế nhà nước thường xuyên duy trì ở mức 50% đến 65%, đặc biệt dòng vốn này có tốc độ tăng trưởng kép (CAGR) lên tới 10,32% trong một thập kỷ qua.

Để hiện thực hóa mục tiêu bứt phá năm 2026 với mục tiêu tăng trưởng GDP 10%, Mirae Asset dự báo quy mô vốn đầu tư công cần đạt khoảng 1,5 triệu tỷ đồng.

Đây là một con số khổng lồ nhưng hoàn toàn có cơ sở nhờ dư địa tài khóa đang ở trạng thái vững chắc với nợ công được kiểm soát chặt chẽ dưới ngưỡng 35-36% GDP.

Đặc biệt, nỗ lực tinh gọn bộ máy hành chính trung ương từ đầu năm 2025 dự kiến sẽ giúp tiết kiệm ngân sách đáng kể, từ đó đẩy mạnh tỷ trọng chi đầu tư phát triển lên mức 40,7% trong giai đoạn 2026-2030.

Về mặt thực thi các dự án trọng điểm, trong năm 2025, 28 dự án trọng điểm ngành giao thông được khánh thành, nổi bật là trục cao tốc Bắc - Nam thông suốt từ Cao Bằng đến Cà Mau. Dự án này đưa tổng chiều dài cao tốc toàn quốc lên 3,803 km (gồm 3,345 km tuyến chính, 458 km nút giao, đường dẫn), đồng thời hoàn thiện 1,586 km quốc lộ và 1,701 km đường ven biển để tăng cường kết nối vùng.

Sân bay quốc tế Long Thành - "siêu dự án" với vốn đầu tư 16 tỷ USD đã chính thức đón chuyến bay kỹ thuật đầu tiên vào tháng 12/2025, hứa hẹn trở thành trung tâm trung chuyển hàng không lớn nhất khu vực và là đòn bẩy kinh tế cho cả nước.

Bên cạnh đó, các dự án đường sắt như tuyến Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng đang được đẩy mạnh để giảm 20-30% chi phí vận tải, mở ra hành lang giao thương quan trọng với quốc tế.

Không chỉ dừng lại ở giao thông, an ninh năng lượng cũng được chú trọng đầu tư để phục vụ nền kinh tế số và ngành công nghiệp bán dẫn.

Việc triển khai cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA) và định hướng tái khởi động điện hạt nhân giai đoạn 2030-2035 cho thấy tầm nhìn dài hạn của Chính phủ trong việc cung cấp nguồn năng lượng sạch, ổn định.

Những siêu dự án nhiệt điện khí LNG như Nhơn Trạch 3 & 4 vận hành vào đầu năm 2026 sẽ đóng vai trò là "nguồn điện đệm" quan trọng trong quá trình chuyển dịch năng lượng quốc gia.

Sự đồng bộ giữa hạ tầng cứng (giao thông, năng lượng) và hạ tầng mềm (thể chế, công nghệ) chính là nền tảng vững chắc nhất để Việt Nam tự tin hiện thực hóa mục tiêu trở thành quốc gia thu nhập cao vào năm 2045.