Cục An ninh mạng: Người dân sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu chuyển khoản trong trường hợp sau

Cục An ninh mạng mới đây vừa cảnh báo về nguy cơ lợi dụng ứng dụng ngân hàng giả mạo để tạo thông báo chuyển khoản thành công, qua đó lừa người bán giao hàng khi chưa nhận được tiền.

Qua công tác theo dõi, rà soát thông tin trên không gian mạng, Cục An ninh mạng phát hiện một tài khoản ẩn danh đăng bài trong nhóm Facebook công khai có tên "ATM BANKING NGÂN HÀNG" với nội dung: "Bác nào có app ngân hàng fake kh ạ".

Bài đăng nhận được nhiều bình luận và lượt tương tác. Theo cơ quan chức năng, việc công khai tìm kiếm những ứng dụng giả mạo ngân hàng cho thấy nguy cơ các công cụ phục vụ gian lận thanh toán được trao đổi, mua bán và sử dụng trong thực tế.

Giả thông báo chuyển khoản thành công để lấy hàng

Một trong những thủ đoạn được cơ quan chức năng cảnh báo là sử dụng ứng dụng có giao diện gần giống phần mềm ngân hàng chính thức nhằm tạo bằng chứng thanh toán giả.

Các ứng dụng này có thể sao chép biểu tượng, màu sắc, phông chữ và cách bố trí giao diện của ngân hàng thương mại. Người sử dụng chỉ cần nhập số tiền, tên người thụ hưởng, số tài khoản và thời điểm giao dịch để tạo ra màn hình hiển thị thông báo "Giao dịch thành công", dù không có khoản tiền nào được chuyển đi.

Để thực hiện hành vi gian lận, đối tượng thường tiếp cận các cửa hàng với tư cách khách mua hàng, lựa chọn sản phẩm hoặc sử dụng dịch vụ như thông thường. Đến bước thanh toán, người này đề nghị chuyển khoản và yêu cầu người bán cung cấp mã QR hoặc số tài khoản nhận tiền.

Thay vì thực hiện giao dịch trên ứng dụng ngân hàng chính thức, đối tượng sử dụng phần mềm giả mạo để tạo thông báo chuyển tiền thành công, sau đó đưa màn hình điện thoại cho người bán kiểm tra.

Nếu người bán tin vào thông báo hiển thị mà không kiểm tra số dư hoặc lịch sử giao dịch trên tài khoản của mình, đối tượng có thể nhận hàng và rời đi dù chưa thanh toán.

Theo cảnh báo, các cửa hàng bán lẻ, tiệm tạp hóa, quán ăn và cơ sở kinh doanh có lượng giao dịch lớn dễ gặp rủi ro do nhân viên phải xử lý nhiều đơn hàng trong thời gian ngắn. Đặc biệt, với những sản phẩm có giá trị cao như điện thoại, thiết bị điện tử, vàng bạc và trang sức, thiệt hại từ một giao dịch giả mạo có thể rất lớn.

Không chỉ được sử dụng để tạo bằng chứng thanh toán giả, những ứng dụng ngân hàng không rõ nguồn gốc còn tiềm ẩn nguy cơ chứa mã độc. Người tải và cài đặt có thể bị đánh cắp thông tin cá nhân, lộ dữ liệu tài khoản hoặc bị chiếm quyền kiểm soát ứng dụng ngân hàng chính thức.

Có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự

Cục An ninh mạng cho biết, việc sử dụng ứng dụng ngân hàng giả hoặc chứng từ chuyển khoản không có thật nhằm chiếm đoạt hàng hóa, tiền bạc và tài sản của người khác có thể bị xem xét xử lý về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản theo Điều 174 Bộ luật Hình sự.

Việc xác định trách nhiệm hình sự phụ thuộc vào hành vi, các yếu tố cấu thành tội phạm và tình tiết cụ thể của từng vụ việc.

Không chỉ người trực tiếp thực hiện hành vi lừa đảo, những cá nhân tham gia lập trình, mua bán hoặc phát tán ứng dụng giả mạo cũng có nguy cơ bị xử lý. Trường hợp biết rõ công cụ được sử dụng để chiếm đoạt tài sản nhưng vẫn cố tình cung cấp hoặc hỗ trợ thực hiện hành vi phạm tội, cá nhân liên quan có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự với vai trò đồng phạm.

Để phòng tránh rủi ro, cơ quan chức năng khuyến cáo người dân và các cơ sở kinh doanh cần trực tiếp kiểm tra tài khoản nhận tiền trước khi bàn giao hàng hóa hoặc hoàn tất cung cấp dịch vụ.

Người bán không nên coi ảnh chụp biên lai, thông báo trên điện thoại của khách hoặc lời giải thích về việc ngân hàng nghẽn mạng, giao dịch chậm cập nhật là căn cứ xác nhận đã nhận được tiền. Việc thanh toán chỉ nên được xác nhận khi khoản tiền thực sự được ghi có vào tài khoản người nhận.

Trường hợp nghi ngờ khách hàng sử dụng ứng dụng giả mạo hoặc cung cấp chứng từ chuyển khoản không hợp lệ, người bán cần lưu giữ dữ liệu camera, hình ảnh và thông tin giao dịch liên quan, đồng thời trình báo cơ quan công an gần nhất để được hướng dẫn xử lý.