ĐBQH Phan Đức Hiếu: Nghị quyết 10 là giải pháp ‘một mũi tên trúng nhiều đích’ cho nền kinh tế
Theo ông Hiếu, Việt Nam không thể mãi cạnh tranh bằng ưu đãi, bởi dòng vốn FDI chất lượng sẽ không tự tạo ra hiệu ứng lan tỏa nếu nền kinh tế và doanh nghiệp trong nước không đủ năng lực hấp thụ.
Tại tọa đàm "Nghị quyết 10: Phát triển hệ sinh thái FDI chất lượng cao",theo ông Phan Đức Hiếu, Ủy viên Thường trực Ủy ban Kinh tế của Quốc hội, để hiểu đầy đủ giá trị của Nghị quyết 10-NQ/TW về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài cần nhìn lại hành trình thay đổi tư duy của Việt Nam trong nhiều năm qua.
Ông nhắc lại, năm 2019, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết 50-NQ/TW, đánh dấu bước chuyển quan trọng khi lần đầu tiên nhấn mạnh mục tiêu thu hút FDI có chất lượng cao và tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp FDI với khu vực kinh tế trong nước.
Tuy nhiên, sau 6-7 năm, Nghị quyết 10-NQ/TW đã tạo ra một bước tiến mới mạnh mẽ hơn.
"Điều quan trọng nhất theo tôi chính là sự thay đổi hoàn toàn về cách tiếp cận", ông Hiếu nhấn mạnh.
Theo ông, nếu Nghị quyết 50 chủ yếu đặt nền móng cho tư duy thu hút FDI chất lượng thì Nghị quyết 10 đã nâng cách tiếp cận lên một cấp độ mới, bài bản, hệ thống và thực chất hơn.
Không còn chỉ "trải thảm" bằng ưu đãi
Ông Phan Đức Hiếu cho rằng điểm khác biệt lớn nhất của Nghị quyết 10 là chuyển từ tư duy ưu đãi sang xây dựng hệ sinh thái cho nhà đầu tư.
Nếu trước đây, chính sách thu hút FDI chủ yếu tập trung vào giai đoạn gia nhập thị trường thông qua các ưu đãi về thuế, đất đai hay thủ tục đầu tư thì nay, Việt Nam hướng tới xây dựng một hệ sinh thái đồng bộ cho toàn bộ vòng đời của dự án.
Điều đó đồng nghĩa với việc môi trường đầu tư không chỉ được đánh giá ở khâu cấp phép, mà còn bao gồm môi trường sống, điều kiện làm việc, nguồn nhân lực, hạ tầng cứng, hạ tầng số, dịch vụ hỗ trợ và khả năng đồng hành với doanh nghiệp trong suốt quá trình hoạt động.
"Lần này chúng ta nhìn nhận toàn bộ vòng đời của hoạt động đầu tư nước ngoài, từ xúc tiến, thu hút cho đến quá trình vận hành sau này đều phải dựa trên một hệ sinh thái đồng bộ", ông nói.
Đồng thời, Việt Nam cũng mở rộng góc nhìn khi xác định thu hút cả đầu tư trực tiếp (FDI) lẫn đầu tư gián tiếp (FII), thay vì chỉ tập trung vào dòng vốn FDI như trước.
FDI tốt cũng không tự lan tỏa
Theo ông Phan Đức Hiếu, thay đổi lớn nhất của Nghị quyết 10 không chỉ là cách thu hút đầu tư mà còn là cách nhìn về hiệu quả của dòng vốn FDI.
"Chúng ta không thể thu hút đầu tư mãi mãi chỉ bằng một công cụ duy nhất là ưu đãi. Muốn nâng cao chất lượng của dòng vốn FDI thì mấu chốt quan trọng nhất là phải nâng cao năng lực hấp thụ của nền kinh tế. Dòng vốn FDI tốt sẽ không tự động lan tỏa nếu chúng ta thiếu năng lực hấp thụ", ông nhấn mạnh.
Theo ông, nhiều năm qua, Việt Nam luôn kỳ vọng khu vực FDI tạo hiệu ứng lan tỏa về công nghệ, quản trị và năng suất lao động. Tuy nhiên, sự lan tỏa đó sẽ rất hạn chế nếu doanh nghiệp trong nước không đủ năng lực tham gia chuỗi cung ứng hoặc thiếu khả năng tiếp nhận công nghệ.
Chính vì vậy, Nghị quyết 10 đặt trọng tâm vào việc nâng cao năng lực hấp thụ của nền kinh tế thông qua phát triển doanh nghiệp trong nước, hoàn thiện kết cấu hạ tầng, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và tăng cường khả năng kết nối với khu vực đầu tư nước ngoài.
Theo ông Hiếu, đây là một tư duy "rất sâu sắc và thực tế". Bởi ngay cả trong trường hợp dòng vốn FDI suy giảm, việc nâng cao năng lực của doanh nghiệp trong nước vẫn giúp nền kinh tế tăng sức chống chịu, nâng cao tính tự chủ và năng lực cạnh tranh.
"Đây là giải pháp 'một mũi tên trúng nhiều mục tiêu'", ông nhận định.
Không chỉ thu hút vốn mà còn tăng nội lực quốc gia
Theo ông Phan Đức Hiếu, nếu thực hiện thành công Nghị quyết 10, Việt Nam không chỉ thu hút được dòng vốn FDI có chất lượng cao mà còn có thể hấp thụ tri thức, công nghệ, kỹ năng quản trị và năng lực sản xuất từ khu vực đầu tư nước ngoài.
Quan trọng hơn, quá trình đó sẽ góp phần nâng cao nội lực của nền kinh tế và thúc đẩy sự phát triển của khu vực doanh nghiệp trong nước.
Đây cũng chính là nền tảng để hiện thực hóa mục tiêu xây dựng mô hình kinh tế mới theo tinh thần Nghị quyết 19-NQ/TW - một nền kinh tế hiệu quả, sáng tạo, xanh, tự chủ, bao trùm và hội nhập.
"Nâng cao chất lượng dòng vốn FDI, tăng cường liên kết và thúc đẩy nội lực của nền kinh tế sẽ đóng góp trực tiếp vào chiến lược phát triển dài hạn của đất nước", ông Hiếu nhấn mạnh.
Theo vị đại biểu Quốc hội, Nghị quyết 10-NQ/TW tuy kế thừa nhiều mục tiêu và giải pháp từ Nghị quyết 50 nhưng đã tạo ra sự thay đổi lớn cả về tư duy lẫn phương pháp tiếp cận.
Thay vì cạnh tranh bằng ưu đãi, Việt Nam đang hướng tới cạnh tranh bằng chất lượng môi trường đầu tư, sức mạnh của doanh nghiệp nội địa và năng lực hấp thụ của toàn bộ nền kinh tế - nền tảng để xây dựng một hệ sinh thái FDI chất lượng cao trong giai đoạn phát triển mới.
