Đề xuất hàng loạt cơ chế ưu đãi mới cho hộ kinh doanh chuyển lên doanh nghiệp

Chiều 6/10, tại họp báo quý III/2026 của Bộ Tài chính, bà Trịnh Thị Hương, Phó Cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và kinh tế tập thể, cho biết Chính phủ đang đề xuất xây dựng Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, thay thế Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa năm 2017.

Một trong những điểm đáng chú ý của dự thảo là nhóm chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa chuyển đổi từ hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh.

Hộ kinh doanh lên doanh nghiệp: thủ tục có thể được rút ngắn còn 1 ngày

Theo bà Trịnh Thị Hương, dự thảo Luật không chỉ kế thừa các chính sách tư vấn, đào tạo, hướng dẫn thủ tục khi hộ kinh doanh chuyển đổi thành doanh nghiệp mà còn bổ sung nhiều cơ chế hỗ trợ trong giai đoạn đầu sau chuyển đổi.

Đáng chú ý, để giảm chi phí gia nhập thị trường, dự thảo đề xuất rút ngắn thời gian cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp xuống còn 1 ngày làm việc, đồng thời miễn một số phí, lệ phí ban đầu.

Sau khi chuyển đổi, doanh nghiệp còn được áp dụng cơ chế thuế, kế toán, biểu mẫu và báo cáo tối giản trong 36 tháng.

Đây được xem là một trong những điểm hỗ trợ trực tiếp nhằm giảm chi phí và nghĩa vụ tuân thủ cho các hộ kinh doanh khi bước sang mô hình doanh nghiệp.

Không chỉ đơn giản hóa thủ tục, dự thảo còn đề xuất hỗ trợ nền tảng số, phần mềm và dịch vụ kế toán cho doanh nghiệp; đồng thời có cơ chế hướng dẫn, cảnh báo tuân thủ và một số hỗ trợ về bảo hiểm trong giai đoạn đầu.

“Doanh nghiệp một người” có thể không cần Chủ tịch công ty, kế toán trưởng

Một điểm mới đáng chú ý khác là đề xuất về mô hình quản trị tối giản đối với “doanh nghiệp một người”.

Theo đó, hộ kinh doanh chuyển đổi thành công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do một cá nhân làm chủ, nếu đáp ứng quy mô doanh nghiệp siêu nhỏ, sẽ không bắt buộc phải có Chủ tịch công ty, kế toán trưởng.

Doanh nghiệp được tổ chức công tác kế toán phù hợp và áp dụng phương pháp tính thuế đơn giản.

Cách thiết kế này hướng tới giảm những chi phí quản trị và nghĩa vụ tuân thủ mà một hộ kinh doanh có thể gặp phải khi chuyển sang mô hình doanh nghiệp.

Doanh thu đến 10 tỉ đồng có thể được chọn cách tính thuế đơn giản

Không chỉ nhóm hộ kinh doanh chuyển đổi, dự thảo Luật còn đưa ra đề xuất đáng chú ý về phương pháp tính thuế.

Theo nội dung dự thảo được Bộ Tài chính thông tin, ngoài việc tiếp tục các chính sách miễn, giảm thuế cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, trong đó có đề xuất miễn thuế thu nhập doanh nghiệp 3 năm kể từ khi được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, dự thảo bổ sung quy định nâng mức doanh thu đến 10 tỉ đồng để hộ, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp được lựa chọn áp dụng phương pháp tính thuế đơn giản, theo phương thức thuế suất nhân với doanh thu.

Đáng chú ý, chính sách này được xác định có thể thực hiện ngay khi Luật có hiệu lực.

Theo tính toán được đưa ra tại họp báo, khoảng 99,86% hộ, cá nhân kinh doanh và 81% doanh nghiệp có thể được áp dụng thủ tục nộp thuế đơn giản theo chính sách này.

Như vậy, thay vì chỉ tập trung vào miễn, giảm thuế, định hướng mới còn nhắm tới việc giảm chi phí tuân thủ, đơn giản hóa cách thức thực hiện nghĩa vụ thuế cho doanh nghiệp.

Không còn hỗ trợ dàn trải, chuyển sang hỗ trợ đúng nhu cầu

Theo bà Trịnh Thị Hương, những thay đổi trên nằm trong định hướng lớn của dự thảo Luật là chuyển từ hỗ trợ dàn trải sang hỗ trợ có trọng tâm, trọng điểm, theo nhu cầu và quá trình trưởng thành của doanh nghiệp.

Việc hỗ trợ sẽ có thời hạn và gắn với kết quả đầu ra. Chính sách được thiết kế theo lộ trình phát triển của doanh nghiệp, từ hộ kinh doanh chuyển đổi lên doanh nghiệp, doanh nghiệp siêu nhỏ lên doanh nghiệp nhỏ, doanh nghiệp nhỏ lên doanh nghiệp vừa và doanh nghiệp vừa phát triển thành doanh nghiệp lớn.

Theo cách tiếp cận này, thước đo của chính sách không còn đơn thuần là có bao nhiêu doanh nghiệp được hỗ trợ, mà chuyển sang đánh giá doanh nghiệp phát triển như thế nào và khả năng hấp thụ chính sách ra sao sau khi được hỗ trợ.

Dự thảo cũng định hướng chuyển quản lý chính sách từ chú trọng quy trình, thủ tục sang quản lý bằng dữ liệu, kết quả và trách nhiệm giải trình. Các quy trình hỗ trợ sẽ được đẩy mạnh số hóa trên cơ sở khai thác, kết nối và chia sẻ dữ liệu về doanh nghiệp.

Nhà nước không chỉ “cho hỗ trợ”, mà muốn dẫn dắt nguồn lực

Một thay đổi đáng chú ý khác là tư duy hỗ trợ doanh nghiệp. Theo dự thảo, Nhà nước sẽ chuyển từ việc trực tiếp cung cấp hỗ trợ sang kiến tạo hệ sinh thái và dẫn dắt nguồn lực phát triển doanh nghiệp.

Hệ sinh thái này sẽ kết nối các đơn vị hỗ trợ, chuyên gia, cơ sở ươm tạo, cơ sở thí nghiệm dùng chung, trung tâm đổi mới sáng tạo, trường đại học, viện nghiên cứu, tổ chức tài chính, quỹ đầu tư, hiệp hội và doanh nghiệp lớn.

Doanh nghiệp cũng được trao quyền chủ động hơn trong việc lựa chọn nội dung và đơn vị hỗ trợ.

Cách tiếp cận được mô tả là chuyển từ việc “Nhà nước hỗ trợ cái mình có” sang “hỗ trợ thứ doanh nghiệp cần”, thông qua các hình thức như phiếu hỗ trợ doanh nghiệp, đặt hàng, giao nhiệm vụ.

Theo định hướng này, ngân sách nhà nước không chỉ đóng vai trò “chi hỗ trợ” mà trở thành vốn dẫn dắt, chia sẻ rủi ro và huy động thêm nguồn lực xã hội cho phát triển doanh nghiệp.

Ưu tiên những doanh nghiệp có khả năng lớn lên

Dự thảo Luật thiết kế hai nhóm chính sách gồm hỗ trợ chung và hỗ trợ trọng tâm cho một số nhóm doanh nghiệp nhỏ và vừa ưu tiên phát triển.

Nhóm hỗ trợ chung tập trung tháo gỡ những điểm nghẽn lớn của doanh nghiệp nhỏ và vừa như vốn, mặt bằng, công nghệ và thị trường. Doanh nghiệp được mở rộng khả năng tiếp cận các nguồn vốn và phương thức tài chính mới; được hỗ trợ nghiên cứu, đổi mới công nghệ, chuyển đổi số và nâng cao năng lực tham gia chuỗi cung ứng.

Trong khi đó, nhóm hỗ trợ trọng tâm tập trung vào doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia chuỗi giá trị, doanh nghiệp kinh doanh bền vững và doanh nghiệp chuyển đổi từ hộ kinh doanh.

Theo Bộ Tài chính, trong bối cảnh mục tiêu tăng trưởng cao đòi hỏi khu vực kinh tế tư nhân phải mở rộng cả về quy mô và chất lượng, những doanh nghiệp được ưu tiên hỗ trợ sẽ là nhóm có khả năng tạo ra sự chuyển đổi rõ nét, năng suất cao hơn và liên kết tốt hơn.

Mục tiêu cuối cùng của chính sách là hỗ trợ đúng đối tượng, đúng thời điểm và đúng nhu cầu, giúp doanh nghiệp giảm chi phí tiếp cận chính sách, nắm bắt cơ hội kinh doanh và có thêm điều kiện để trưởng thành, mở rộng quy mô.