Đề xuất 'hộ chiếu số' tích hợp xếp hạng tín nhiệm cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, mở rộng khả năng tiếp cận tín dụng

Tại Hội nghị “Tăng cường khả năng tiếp cận vốn tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa” tổ chức ngày 18/9 phối hợp giữa Ngân hàng Nhà Nước (NHNN) và Hiệp hội doanh nghiệp vừa và nhỏ (VINASME), ông Nguyễn Thanh Nghị - Tổng Giám đốc Thiên Minh Rating (TMR) đã chia sẻ loạt giải pháp nhằm rút ngắn quá trình thẩm định và kết nối doanh nghiệp với các tổ chức tín dụng.

Gỡ nút thắt từ khâu chuẩn bị hồ sơ vay vốn

Theo ông Nguyễn Thanh Nghị, một trong những khó khăn đầu tiên của doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) trong quá trình tiếp cận vốn tín dụng nằm ngay ở khâu xây dựng hồ sơ vay vốn.

Khi phát sinh nhu cầu vốn, doanh nghiệp có thể phải làm việc với nhiều ngân hàng cùng lúc. Trong khi đó, mỗi ngân hàng có quy trình thẩm định, mẫu biểu, tiêu chí và yêu cầu hồ sơ riêng. Điều này khiến doanh nghiệp phải chuẩn bị nhiều bộ hồ sơ với các nội dung tương tự, làm gia tăng thời gian và chi phí nhưng chưa chắc nâng cao hiệu quả tiếp cận vốn.

Ông Nghị cho rằng nguyên nhân sâu xa là tình trạng bất cân xứng thông tin giữa doanh nghiệp và ngân hàng. Đặc biệt với nhóm SME, việc thiếu một hệ thống thông tin được chuẩn hóa, minh bạch và đủ độ tin cậy có thể khiến ngân hàng mất thêm thời gian, chi phí để đánh giá rủi ro tín dụng.

Ở chiều ngược lại, doanh nghiệp phải chờ đợi lâu hơn trong quá trình thẩm định, trong một số trường hợp có thể bỏ lỡ cơ hội kinh doanh do nguồn vốn chưa được giải ngân kịp thời.

Từ thực tế này, Tổng Giám đốc TMR đề xuất số hóa hồ sơ doanh nghiệp theo hướng tập trung, để mỗi doanh nghiệp có một “hộ chiếu số” tích hợp các thông tin cần thiết, trong đó có kết quả xếp hạng tín nhiệm độc lập.

Theo ông, thay vì phải bắt đầu lại quy trình hồ sơ khi làm việc với từng ngân hàng, doanh nghiệp có thể cung cấp bộ hồ sơ số đã được chuẩn hóa cùng mức tín nhiệm do một tổ chức độc lập đánh giá. Cách tiếp cận này được kỳ vọng rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, đồng thời nâng cao hiệu quả hoạt động cấp tín dụng cho cả ngân hàng và doanh nghiệp.

Xếp hạng tín nhiệm có thể trở thành một phần của hạ tầng vốn

Chia sẻ tại hội nghị, ông Nguyễn Thanh Nghị liên hệ với quá trình phát triển của ngành kiểm toán độc lập tại Việt Nam. Theo ông, khi ông bắt đầu công việc kiểm toán tại KPMG năm 1998, việc doanh nghiệp mời một bên thứ ba vào kiểm tra, soát xét sổ sách còn tương đối mới mẻ.

Sau hơn một thập niên, báo cáo tài chính được kiểm toán dần trở thành một chuẩn mực đối với các doanh nghiệp hướng tới minh bạch, đồng thời là một trong những cơ sở phục vụ huy động vốn, niêm yết và hội nhập.

Từ góc nhìn này, ông Nghị cho rằng xếp hạng tín nhiệm độc lập đang ở giai đoạn đầu của một quá trình tương tự, với tiềm năng trở thành một cấu phần hỗ trợ thị trường vốn, đặc biệt khi được áp dụng rộng rãi đối với nhóm doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Theo đại diện TMR, doanh nghiệp xếp hạng tín nhiệm này đã xây dựng hệ thống phân tích và đánh giá rủi ro tự động, kết hợp khoa học dữ liệu và trí tuệ nhân tạo với năng lực phân tích của đội ngũ chuyên gia có kinh nghiệm trong lĩnh vực kiểm toán và tài chính.

Việc kết hợp công nghệ, dữ liệu và chuyên môn được TMR xác định nhằm nâng cao tốc độ xử lý, đồng thời duy trì khả năng đánh giá chuyên sâu và tính đến những đặc thù của doanh nghiệp Việt Nam.

Đề xuất “3 hành động” hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận vốn

Trên cơ sở đó, ông Nguyễn Thanh Nghị đề xuất TMR đồng hành cùng Ngân hàng Nhà nước, Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam (VINASME) và cộng đồng doanh nghiệp thông qua ba nhóm giải pháp.

Thứ nhất, hỗ trợ số hóa hồ sơ doanh nghiệp, hướng tới xây dựng “hộ chiếu số” có thể phục vụ đồng thời nhu cầu phát triển kinh doanh và tiếp cận tín dụng.

Thứ hai, hỗ trợ tư vấn chuẩn hóa hồ sơ tài chính, qua đó góp phần nâng cao năng lực quản trị tài chính của doanh nghiệp.

Thứ ba, hỗ trợ thẩm định rủi ro độc lập, tạo ra một hệ tham chiếu chung về rủi ro để ngân hàng và doanh nghiệp có thêm cơ sở trong quá trình trao đổi, đánh giá tín dụng.

Ông Nghị cho rằng việc thúc đẩy các giải pháp này không chỉ hướng tới hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận vốn, mà còn góp phần nâng cao nhận thức của thị trường về giá trị của tính minh bạch và tín nhiệm.

Đáng chú ý, Tổng Giám đốc TMR kiến nghị Ngân hàng Nhà nước cho phép và khuyến khích các ngân hàng thương mại thí điểm sử dụng bộ hồ sơ số của doanh nghiệp có tích hợp kết quả xếp hạng tín nhiệm độc lập trong quá trình xem xét giải ngân.

Cùng với đó, ông đề xuất các cơ quan quản lý, đặc biệt là Bộ Tài chính, thống nhất cơ chế quản lý và chia sẻ dữ liệu giữa các tổ chức tín dụng và các tổ chức xếp hạng tín nhiệm độc lập được cấp phép.

Theo đề xuất này, việc chia sẻ dữ liệu cần vừa bảo đảm tuân thủ quy định pháp luật, vừa hỗ trợ quá trình thẩm định tín dụng và xếp hạng tín nhiệm được thực hiện nhanh chóng, hiệu quả.

Ông Nguyễn Thanh Nghị nhấn mạnh, trong quá trình phát triển của thị trường, minh bạch không chỉ là yêu cầu đối với doanh nghiệp mà còn có thể trở thành một tài sản có giá trị. Khi doanh nghiệp nhỏ và vừa có hồ sơ được chuẩn hóa cùng thông tin tín nhiệm đáng tin cậy, quá trình kết nối với các nguồn vốn có thể được hỗ trợ theo hướng nhanh hơn và minh bạch hơn.