Dịch giả nổi tiếng của Việt Nam qua đời
Sự ra đi của ông để lại khoảng trống trong lòng những độc giả từng gắn bó với các bản dịch văn học nổi tiếng.

Hơn ba thập kỷ gắn bó với nghề dịch thuật
Ngày 20/11, đại diện Công ty Cổ phần Văn hóa và Truyền thông Nhã Nam xác nhận dịch giả Lê Chu Cầu qua đời tại Đức, hưởng thọ 79 tuổi. Ông được biết đến qua nhiều bản dịch văn học nước ngoài, trong đó có những tác phẩm nổi tiếng như “Nhà giả kim”, “Mùi hương”, “Tên của đóa hồng”, “Chuyện dài bất tận” và “Momo”.
Sinh năm 1947, dịch giả Lê Chu Cầu vốn là kỹ sư năng lượng. Sau thời gian du học, ông sinh sống và làm việc tại Đức trong nhiều thập kỷ. Dù công việc chuyên môn không trực tiếp liên quan đến văn chương, ông dành nhiều thời gian đọc sách, đặc biệt là các tác phẩm viết bằng tiếng Đức và tiếng Anh.
Niềm yêu thích văn học dần đưa ông đến với công việc dịch thuật. Ban đầu, dịch giả chủ yếu chuyển ngữ những cuốn sách bản thân tâm đắc, sau đó gửi bản thảo về Việt Nam để bạn bè đọc và giới thiệu với các đơn vị xuất bản. Hoạt động này dần trở thành niềm say mê, giúp ông duy trì sự gắn bó với tiếng Việt trong những năm tháng sống ở nước ngoài.

Bắt đầu dịch sách vào thập niên 1990, ông lựa chọn nhiều tác phẩm thuộc các thể loại khác nhau, chủ yếu là văn học Đức và Anh. Trong quá trình làm nghề, dịch giả chú trọng việc truyền tải đúng tinh thần nguyên tác, đồng thời tìm cách diễn đạt tự nhiên, phù hợp với thói quen tiếp nhận của độc giả trong nước.
Công việc chuyển ngữ cũng đòi hỏi sự kiên trì và cẩn trọng. Khi thực hiện tiểu thuyết “Mùi hương” của nhà văn Patrick Süskind, do không có từ điển Đức - Việt phù hợp, ông phải tra cứu qua hai lớp từ điển Đức - Anh và Anh - Việt. Với những đoạn chưa tìm được cách diễn đạt ưng ý, dịch giả Lê Chu Cầu thường tạm gác bản thảo, sau đó đọc lại nhiều lần để lựa chọn phương án phù hợp nhất.
Những bản dịch ghi dấu trong lòng độc giả
Trong sự nghiệp của dịch giả Lê Chu Cầu, “Nhà giả kim” của nhà văn Brazil Paulo Coelho là một trong những tác phẩm được đông đảo độc giả Việt Nam biết đến. Cuốn tiểu thuyết kể về hành trình chàng chăn cừu Santiago rời quê hương để tìm kiếm kho báu ở Ai Cập. Qua chuyến phiêu lưu, tác giả gửi gắm những suy ngẫm về ước mơ, khát vọng và hành trình khám phá bản thân. Bản chuyển ngữ của ông góp phần đưa câu chuyện đến gần hơn với công chúng trong nước.

Bên cạnh “Nhà giả kim”, dịch giả còn dịch nhiều tác phẩm đáng chú ý như “Mùi hương” của Patrick Süskind, “Tên của đóa hồng” của Umberto Eco, “Chuyện dài bất tận” và “Momo” của Michael Ende, “Siddhartha” của Hermann Hesse. Danh mục bản dịch còn có “Người thầy” của Frank McCourt, “Cuộc chiến khuy cúc” của Louis Pergaud, “Đời tôi”, “Hải trình Kon-Tiki” cùng nhiều vở kịch kinh điển của nhà viết kịch Đức Bertolt Brecht.
Phạm vi tác phẩm phong phú cho thấy sự quan tâm của ông đối với nhiều dòng văn học khác nhau. Không chỉ chuyển ngữ tiểu thuyết, dịch giả còn dành sự chú ý cho kịch và những tác phẩm mang giá trị văn hóa, tư tưởng. Ông từng chia sẻ quan điểm cần tránh lối diễn đạt nửa Tây nửa ta, bởi bản dịch không chỉ phải giữ được nội dung nguyên tác mà còn cần bảo đảm sự trong sáng, tự nhiên của tiếng Việt.
Ngoài công việc dịch sách, ông còn hỗ trợ các đơn vị xuất bản trong nước thẩm định và đề xuất bản quyền tác phẩm nước ngoài. Dịch giả Lê Chu Cầu từng chia sẻ với báo chí rằng không phải cuốn sách nào bản thân đánh giá cao cũng được lựa chọn phát hành, bởi quyết định xuất bản còn phụ thuộc vào khả năng tiếp cận độc giả và hiệu quả kinh doanh.
Thông tin dịch giả Lê Chu Cầu qua đời khiến nhiều độc giả bày tỏ sự tiếc thương, đồng thời nhắc lại những tác phẩm từng đọc qua bản chuyển ngữ của ông. Với danh mục sách đa dạng và cách diễn đạt gần gũi, dịch giả đã góp phần tạo nên cầu nối giữa văn học thế giới với bạn đọc Việt Nam. Những bản dịch được xuất bản qua nhiều năm tiếp tục lưu giữ dấu ấn nghề nghiệp của ông.