Vĩ mô

Điện sạch không còn là lựa chọn: Doanh nghiệp chậm chân sẽ trả giá

Khúc Văn • 22/11/2026 13:23

Nhu cầu sử dụng năng lượng sạch đang trở thành yêu cầu ngày càng khắt khe từ các thị trường xuất khẩu và tập đoàn đa quốc gia. Theo ông Huỳnh Anh Tuyên, nếu chậm chuyển dịch, doanh nghiệp không chỉ đối mặt với nguy cơ suy giảm sức cạnh tranh mà còn có thể đánh mất lợi thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Tại Diễn đàn “Năng lượng cho phát triển bền vững” do Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) chỉ đạo, Tạp chí Diễn đàn Doanh nghiệp tổ chức ngày 19/11 tại TP.HCM, ông Huỳnh Anh Tuyên, Phó Trưởng đại diện Văn phòng Bộ Công Thương tại khu vực miền Trung – miền Nam, cho rằng năng lượng đang trở thành một trong những yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh của nền kinh tế, nhất là trong bối cảnh chuyển dịch xanh ngày càng diễn ra mạnh mẽ.

Theo ông Tuyên, bài toán năng lượng hiện nay không chỉ là bảo đảm nguồn cung ổn định mà còn phải đáp ứng yêu cầu về năng lượng sạch, qua đó duy trì sức cạnh tranh của doanh nghiệp và nền kinh tế trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Việt Nam cần 136,3 tỷ USD phát triển điện đến năm 2030, vốn sẽ đến từ đâu?.
Điện sạch không còn là lựa chọn: Doanh nghiệp chậm chân sẽ trả giá.

Nhu cầu điện tăng nhanh, áp lực chuyển dịch xanh ngày càng lớn

Bức tranh kinh tế Việt Nam năm 2026 ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực. Trong 9 tháng đầu năm, GDP tăng 9,01% so với cùng kỳ. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu sau 10 tháng lần đầu tiên vượt mốc 1.010 tỷ USD, trong đó riêng tháng 10 đạt mức xuất siêu 7,31 tỷ USD. Đóng góp vào kết quả này có vai trò quan trọng của các tỉnh, thành phố phía Nam, nơi tập trung nhiều trung tâm công nghiệp và logistics lớn của cả nước.

Tuy nhiên, đà tăng trưởng cao cũng kéo theo nhu cầu năng lượng ngày càng lớn. Ông Huỳnh Anh Tuyên cho biết, trong giai đoạn 2021–2025, điện thương phẩm tăng bình quân 8–9% mỗi năm, cao hơn tốc độ tăng trưởng GDP, tạo áp lực đáng kể lên hệ thống năng lượng quốc gia.

Tại các trung tâm công nghiệp ở Đông Nam Bộ và những vùng chế biến nông, thủy sản tại Đồng bằng sông Cửu Long, nhu cầu điện luôn ở mức cao. Nếu nguồn cung không được bảo đảm liên tục, hoạt động sản xuất và chuỗi cung ứng có thể bị ảnh hưởng, đồng thời làm suy giảm lợi thế thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) của khu vực.

Không chỉ đối mặt với áp lực bảo đảm nguồn cung, doanh nghiệp còn phải đáp ứng yêu cầu ngày càng khắt khe về sử dụng năng lượng sạch. Theo ông Tuyên, chuyển dịch xanh đã vượt ra ngoài phạm vi khuyến khích và trở thành điều kiện quan trọng để doanh nghiệp duy trì khả năng cạnh tranh.

Các thị trường lớn đang tăng cường áp dụng những tiêu chuẩn về phát thải, trong đó có Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) của Liên minh châu Âu. Cùng với đó, nhiều tập đoàn đa quốc gia yêu cầu nhà cung cấp trong chuỗi sản xuất phải gia tăng tỷ trọng sử dụng năng lượng tái tạo. Điều này đặt doanh nghiệp phía Nam trước yêu cầu phải đẩy nhanh chuyển đổi công nghệ và cơ cấu sử dụng năng lượng nếu không muốn đánh mất lợi thế trên thị trường quốc tế.

Tháo gỡ điểm nghẽn hạ tầng, hoàn thiện cơ chế cho năng lượng sạch

Đánh giá về định hướng phát triển năng lượng, ông Huỳnh Anh Tuyên cho rằng Đảng và Nhà nước đã xác lập tầm nhìn chiến lược thông qua Quy hoạch điện VIII, Quy hoạch tổng thể năng lượng quốc gia, hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050. Đặc biệt, Nghị quyết 70-NQ/TW của Bộ Chính trị ban hành tháng 8/2025 xác định năng lượng là bộ phận trọng yếu của an ninh quốc gia, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu đa dạng hóa nguồn cung và mở rộng không gian tham gia cho kinh tế tư nhân.

Tháo gỡ vướng mắc mua bán điện, mở rộng cơ hội tiếp cận điện sạch.
Tháo gỡ điểm nghẽn hạ tầng, hoàn thiện cơ chế cho năng lượng sạch.

Khu vực phía Nam có nhiều lợi thế để phát triển năng lượng tái tạo, từ tiềm năng điện mặt trời tại Đông Nam Bộ đến nguồn tài nguyên gió dọc bờ biển Đồng bằng sông Cửu Long. Tuy nhiên, quá trình phát triển các dự án thời gian qua cũng bộc lộ không ít điểm nghẽn.

Một trong những vấn đề đáng chú ý là hạ tầng lưới điện truyền tải chưa theo kịp tốc độ phát triển của các nguồn điện. Tình trạng này gây khó khăn cho việc giải tỏa công suất, ảnh hưởng đến hiệu quả khai thác các dự án năng lượng tái tạo và làm gia tăng rủi ro đối với nhà đầu tư.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp sản xuất vẫn còn tâm lý thận trọng khi tham gia thị trường năng lượng sạch do một số quy định thực thi liên quan đến cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA), hệ thống lưu trữ năng lượng và điện mặt trời mái nhà tự sản, tự tiêu chưa thực sự linh hoạt, sát với nhu cầu thực tế.

Trước những thách thức này, ông Tuyên cho biết ngành Công Thương sẽ tập trung vào bốn định hướng trọng tâm nhằm hình thành hệ sinh thái năng lượng bền vững.

Thứ nhất, ưu tiên phát triển hạ tầng truyền tải và hệ sinh thái năng lượng thông minh. Trên cơ sở quy hoạch đã được phê duyệt, các dự án lưới điện trọng điểm cần được đẩy nhanh tiến độ, đặc biệt là công tác giải phóng mặt bằng để sớm đưa công trình vào vận hành. Cùng với đó, cơ quan quản lý khuyến khích nhà đầu tư ứng dụng công nghệ quản trị lưới điện hiện đại và hệ thống lưu trữ năng lượng (BESS) tại miền Nam, góp phần khắc phục tính bất ổn định của nguồn điện tái tạo.

Thứ hai, hoàn thiện cơ chế để hình thành các khu công nghiệp xanh. Ngành Công Thương tại các địa phương phía Nam sẽ phối hợp với các bộ, ngành Trung ương thúc đẩy triển khai thực chất cơ chế DPPA, qua đó tạo điều kiện để các khu công nghiệp tại TP.HCM, Đồng Nai, Tây Ninh khai thác hiệu quả nguồn điện mặt trời mái nhà, điện gió và các nguồn năng lượng sạch khác. Việc này cũng nhằm bảo đảm môi trường cạnh tranh bình đẳng, tạo thêm cơ hội cho doanh nghiệp tư nhân tham gia thị trường năng lượng theo tinh thần Nghị quyết 70-NQ/TW.

Thứ ba, phát triển năng lượng mới gắn với kinh tế biển và nông nghiệp tại Đồng bằng sông Cửu Long. Theo ông Tuyên, khu vực này không chỉ có vai trò là vùng sản xuất nông nghiệp trọng điểm mà còn sở hữu tiềm năng phát triển năng lượng sinh khối, điện gió ngoài khơi và hydro xanh. Quá trình phát triển các dự án cần hài hòa với sinh kế của người dân, thậm chí tạo ra những sinh kế mới thông qua các mô hình kết hợp điện gió với nuôi trồng thủy sản hoặc sản xuất điện sinh khối từ phụ phẩm nông nghiệp.

Thứ tư, thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả. Đại diện Bộ Công Thương cho rằng doanh nghiệp cần chủ động đổi mới công nghệ, cải tiến quy trình sản xuất để giảm tiêu hao năng lượng. Đầu tư vào các giải pháp tiết kiệm năng lượng không chỉ đem lại hiệu quả kinh tế mà còn tạo ra giá trị môi trường, góp phần giảm áp lực phải liên tục mở rộng nguồn cung điện.

Ông Tuyên nhấn mạnh quá trình chuyển dịch năng lượng cần nguồn vốn lớn, công nghệ tiên tiến và năng lực quản trị phù hợp, vượt quá khả năng của riêng Nhà nước hay một ngành kinh tế đơn lẻ. Vì vậy, cơ quan quản lý sẽ tiếp tục đồng hành với doanh nghiệp, lắng nghe các kiến nghị từ thực tiễn, đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính và bảo vệ quyền lợi chính đáng của nhà đầu tư.

Thông qua diễn đàn, ông kỳ vọng các doanh nghiệp và chuyên gia sẽ chỉ rõ những vướng mắc cụ thể về pháp lý, chính sách giá và thủ tục đầu tư, giúp cơ quan quản lý có thêm cơ sở thực tiễn để tham mưu, đề xuất giải pháp với Chính phủ.

Theo ông Tuyên, đã đến lúc cần thay đổi cách tiếp cận, không chỉ xem năng lượng là nguồn đầu vào phục vụ sản xuất mà cần định vị đây là một ngành công nghiệp mũi nhọn, có khả năng tạo động lực cho tăng trưởng và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Theo Kiến thức Đầu tư | 2026-11-22 10:07
https://dautu.kinhtechungkhoan.vn/dien-sach-khong-con-la-lua-chon-doanh-nghiep-cham-chan-se-tra-gia-1475914.html
Đừng bỏ lỡ
    Đặc sắc
    Nổi bật Người quan sát
    Đọc tiếp
    Điện sạch không còn là lựa chọn: Doanh nghiệp chậm chân sẽ trả giá
    POWERED BY ONECMS & INTECH