Doanh nghiệp tái chế tiết lộ 'đường đi' tín dụng xanh: Gian nan nhiều vòng đàm phán để đổi lấy lãi suất ưu đãi từ BIDV

Chia sẻ tại hội thảo “Chính sách tín dụng và thị trường carbon: Khơi thông dòng vốn xanh” do Báo Tài chính - Đầu tư tổ chức ngày 14/10, ông Nguyễn Hữu Tú, Phó Tổng giám đốc Công ty cổ phần MIZA, cho biết chuyển đổi xanh không phải lựa chọn mang tính xu hướng mà là định hướng xuyên suốt trong hoạt động sản xuất của doanh nghiệp tái chế.

Với mô hình kinh tế tuần hoàn, MIZA tận dụng chất thải làm nguyên liệu đầu vào, tái chế thành sản phẩm cung cấp trở lại thị trường. Để theo đuổi mô hình này, doanh nghiệp xác định đầu tư công nghệ cốt lõi, giảm phát thải và hạn chế tác động đến môi trường là những ưu tiên ngay từ đầu.

Trong lĩnh vực sản xuất giấy tái chế, MIZA đã đầu tư hệ thống xử lý nước thải, chuyển lò hơi từ sử dụng than hoặc dầu sang biomass làm nhiên liệu chính. Doanh nghiệp cũng sử dụng điện mặt trời, áp dụng công nghệ vi sinh trong xử lý nước thải và định hướng phát triển hệ thống lò hơi phát điện nhằm từng bước chủ động nguồn điện phục vụ sản xuất.

Tuy nhiên, theo ông Tú, quyết định đầu tư công nghệ xanh không đơn giản. Suất đầu tư lớn, thời gian thu hồi vốn dài hơn công nghệ truyền thống khiến doanh nghiệp phải cân nhắc giữa áp lực tài chính trước mắt và lợi ích dài hạn.

“Nếu chỉ nhìn vào hiệu quả tài chính trong ngắn hạn, doanh nghiệp có thể lựa chọn công nghệ ít hiện đại hơn, suất đầu tư thấp hơn và thời gian hoàn vốn nhanh hơn”, lãnh đạo MIZA chia sẻ.

Dù vậy, doanh nghiệp vẫn lựa chọn đầu tư công nghệ xanh, với quan điểm hoạt động tái chế phải gắn với trách nhiệm môi trường và xã hội. Bài toán đặt ra là phải tìm được sản phẩm phù hợp với thị trường, có chất lượng cao để tạo hiệu quả kinh tế, bù đắp chi phí đầu tư.

MIZA hướng tới nhóm khách hàng là các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI), vốn ngày càng quan tâm đến tiêu chuẩn môi trường và dấu chân carbon trong chuỗi cung ứng.

Nhiều vòng đàm phán để tiếp cận tín dụng xanh

Đầu tư công nghệ mới chỉ là một nửa chặng đường. Với những dự án có thời gian hoàn vốn dài, khả năng tiếp cận nguồn vốn phù hợp có thể quyết định tính khả thi của kế hoạch chuyển đổi xanh.

Theo ông Tú, trong quá trình chuẩn bị dự án, MIZA đã huy động nguồn lực từ cổ đông, đồng thời làm việc với các tổ chức tín dụng, quỹ đầu tư và đối tác có cùng định hướng phát triển xanh.

“Con đường tiếp cận tín dụng xanh không phải lúc nào cũng thuận lợi. Doanh nghiệp phải trải qua nhiều vòng đàm phán, chứng minh công nghệ, hiệu quả môi trường và khả năng tạo ra giá trị trong tương lai”, ông Tú cho biết.

Sau quá trình này, MIZA đã tiếp cận được nguồn tín dụng xanh từ BIDV với mức lãi suất tốt hơn mặt bằng thị trường. Doanh nghiệp cũng phát hành thành công trái phiếu xanh và nhận được sự quan tâm từ một số quỹ đầu tư, tổ chức tài chính.

Tuy nhiên, trước khi tiếp cận được những nguồn vốn trên, doanh nghiệp vẫn phải sử dụng vốn theo mặt bằng chung của thị trường. Trong giai đoạn này, áp lực lãi suất và chi phí tài chính có thể bào mòn lợi nhuận, trong khi hiệu quả kinh tế từ các dự án xanh chưa thể hiện ngay.

Thực tế này cho thấy, với doanh nghiệp chuyển đổi xanh, bài toán không chỉ là có vay được vốn hay không, mà còn là tiếp cận vốn với chi phí và thời hạn phù hợp với đặc điểm của dự án.

Nếu nguồn vốn không đủ dài hạn, doanh nghiệp có thể phải chịu áp lực trả nợ trong khi khoản đầu tư chưa phát huy hết hiệu quả. Ngược lại, nguồn tín dụng có điều kiện phù hợp sẽ giúp doanh nghiệp có thêm dư địa triển khai công nghệ mới và nâng cao năng lực sản xuất.

Theo lãnh đạo MIZA, sự đồng hành của các tổ chức tài chính và khả năng chia sẻ rủi ro có ý nghĩa lớn đối với những dự án cần nhiều năm để thu hồi vốn.

Giảm phát thải chưa đồng nghĩa có thể bán tín chỉ carbon

Bên cạnh khó khăn về vốn, doanh nghiệp còn phải giải quyết bài toán đo lường, xác minh và thương mại hóa lượng phát thải được cắt giảm.

Tại MIZA, hoạt động sản xuất trải qua nhiều công đoạn, từ xeo giấy, sử dụng lò hơi đến tiêu thụ điện. Mỗi công đoạn có những tiêu chí đo lường phát thải khác nhau. Vì vậy, xác định chính xác lượng CO2 được cắt giảm trong toàn bộ quá trình sản xuất không phải việc đơn giản.

Đáng chú ý, giảm được một tấn CO2 không đồng nghĩa doanh nghiệp ngay lập tức có thể được cấp một tín chỉ carbon để giao dịch.

Theo ông Tú, để lượng phát thải giảm được xác minh và công nhận, doanh nghiệp phải trải qua nhiều bước. Chi phí cho mỗi vòng xác minh có thể lên tới hàng chục nghìn USD.

Điều này buộc doanh nghiệp phải tính toán kỹ giữa chi phí đầu tư công nghệ, chi phí đo lường, xác minh và khả năng thu hồi vốn từ việc bán tín chỉ carbon. Nếu chi phí xác minh quá lớn so với giá trị tín chỉ có thể thu về, hiệu quả tài chính của dự án sẽ chịu thêm áp lực.

Tháng 9/2026, MIZA công bố hợp tác nghiên cứu dự án tín chỉ carbon theo Điều 6.2, gắn với hoạt động chuyển đổi xanh tại MIZA Nghi Sơn. Tuy nhiên, theo ông Tú, quá trình triển khai vẫn còn những nội dung chưa có hướng dẫn thật sự cụ thể, khiến doanh nghiệp phải vừa thực hiện vừa tìm cách hoàn thiện.

Bởi vậy, tín chỉ carbon chưa thể được xem là nguồn thu chắc chắn để doanh nghiệp dựa vào khi quyết định đầu tư công nghệ xanh. Khả năng tạo ra tín chỉ, đáp ứng yêu cầu xác minh và thương mại hóa lượng phát thải giảm được đều cần được tính đến trong phương án tài chính.

Với MIZA, mục tiêu chuyển đổi xanh cũng không chỉ nằm ở số lượng tín chỉ carbon có thể bán. Giá trị dài hạn còn đến từ việc nâng cao năng lực sản xuất, đáp ứng yêu cầu của khách hàng và tạo dựng uy tín trong chuỗi cung ứng.

“Chúng tôi không chỉ nhìn vào việc xác lập tín chỉ carbon để bán được bao nhiêu. Các đối tác cũng đang nhìn vào việc một doanh nghiệp trong ngành giấy đã đầu tư cho chuyển đổi xanh như thế nào”, ông Tú nói.

Theo lãnh đạo MIZA, áp lực lớn nhất là doanh nghiệp phải bỏ ra nguồn vốn đáng kể ngay từ đầu, trong khi hiệu quả kinh tế có thể cần nhiều năm mới thể hiện rõ. Do đó, để chuyển đổi xanh trở thành động lực tăng trưởng, doanh nghiệp cần một hệ sinh thái tài chính đủ dài hơi, kết hợp tín dụng xanh, trái phiếu xanh và nguồn vốn đầu tư có cùng tầm nhìn.