Đóng cửa với xe điện Trung Quốc nhưng lại âm thầm mua công nghệ lõi, nghịch lý bất ngờ đến từ một quốc gia châu Á

Kể từ sau những căng thẳng biên giới năm 2020, chính phủ New Delhi đã dựng lên một bức tường thành vững chắc nhằm ngăn chặn dòng vốn và doanh nghiệp từ quốc gia láng giềng. Các thương hiệu ô tô lớn của Bắc Kinh gần như bị hạn chế tiếp cận hoàn toàn tại thị trường đông dân nhất thế giới. Thế nhưng, bức màn sắt chính trị không thể ngăn cản một dòng chảy ngầm mang tên công nghệ xe điện. Thay vì đưa xe thành phẩm sang bán, các ông lớn công nghệ lại chọn cách thâm nhập thông qua những bản hợp đồng cấp phép nền tảng đắt giá.

Lách luật bằng những thỏa thuận cấp phép nghìn tỷ

Tâm điểm của sự chú ý đang đổ dồn vào Tata Motors, gã khổng lồ của nền công nghiệp ô tô Ấn Độ. Thay vì dựa vào nền tảng EMA của thương hiệu con Jaguar Land Rover như kế hoạch ban đầu, hãng này lại quyết định bắt tay với Chery. Nền tảng xe điện Freelander do đối tác Trung Quốc phát triển sẽ trở thành bộ khung chính để Tata sản xuất dải sản phẩm cao cấp Avinya ngay tại sân nhà.

Hai bên vô cùng thận trọng khi công bố thỏa thuận này để tránh chạm vào những ranh giới nhạy cảm về chính trị. Họ khẳng định đây thuần túy là một hợp đồng cung ứng nền tảng, hoàn toàn không có sự hiện diện của việc góp vốn cổ phần hay chuyển giao bí quyết công nghệ lõi. Cách tiếp cận này phản ánh rõ sự de chừng trong mối quan hệ hợp tác công nghệ Trung Ấn ở thời điểm hiện tại.

Không chỉ riêng Tata, tập đoàn JSW của vị tỷ phú khét tiếng Sajjan Jindal cũng đang đi chung một con đường. Thông qua liên doanh JSW Motor, tập đoàn này chấp nhận chi trả khoản tiền ban đầu lên tới 209 triệu USD kèm theo phí bản quyền để được sử dụng và tùy biến các nền tảng xe hybrid và xe điện từ chính Chery. Mục tiêu của hãng là tung ra thị trường 300.000 xe vào năm 2030, khởi đầu bằng việc nhập khẩu linh kiện trước khi tiến tới nội địa hóa hoàn toàn chuỗi cung ứng tại nhà máy ở miền tây Ấn Độ.

Cuộc đua điện hóa khốc liệt

Sự nhượng bộ của các nhà sản xuất ô tô Ấn Độ phơi bày một thực tế khắc nghiệt về năng lực công nghệ lõi. Trong bối cảnh áp lực chuyển đổi xanh ngày càng đè nặng, việc tự nghiên cứu từ con số không sẽ khiến họ tụt hậu hàng thập kỷ so với thế giới. Việc mua lại nền tảng có sẵn giúp Tata Motors hay JSW Motor rút ngắn tối đa thời gian phát triển sản phẩm mới, đồng thời giải quyết bài toán chi phí khổng lồ cho hoạt động nghiên cứu.

Ở chiều ngược lại, các nhà sản xuất linh kiện Trung Quốc cũng tìm thấy chiếc phao cứu sinh tại thị trường ô tô lớn thứ ba toàn cầu. Khi nhu cầu tiêu dùng nội địa có dấu hiệu chững lại và bóng ma dư thừa công suất ngày càng hiện rõ, việc bán giấy phép công nghệ mang lại nguồn doanh thu khổng lồ. Cách làm này giúp họ lách qua các hàng rào kiểm soát xuất khẩu khắt khe của Bắc Kinh mà vẫn bỏ túi được lợi nhuận.

Sự hiện diện của công nghệ láng giềng đang dần phá vỡ thế độc tôn của các hãng xe Nhật Bản, Hàn Quốc và châu Âu tại chuỗi cung ứng ô tô Ấn Độ. Điển hình như trong lĩnh vực truyền động, nhà cung ứng linh kiện nội địa Uno Minda đã phải tìm đến Inovance để hợp tác sản xuất hệ thống vận hành điện ngay trên lãnh thổ của mình.

Những cái bắt tay xuyên biên giới

Dù mang lại lợi ích to lớn, những bản hợp đồng hợp tác gián tiếp này vẫn luôn đứng trước nguy cơ đổ vỡ bởi các yếu tố địa chính trị. Điển hình là câu chuyện đứt gánh giữa nhà sản xuất pin nội địa Amara Raja và đối tác Gotion High-Tech. Khi Bắc Kinh siết chặt các lệnh kiểm soát xuất khẩu công nghệ vào năm 2025 nhằm đáp trả chính sách thuế quan từ Mỹ, thỏa thuận cấp phép công nghệ pin lithium-ion của hai hãng này lập tức bị đình chỉ toàn bộ.

Sự cố này buộc Amara Raja phải quay lại vạch xuất phát, tự xây dựng năng lực nghiên cứu và phát triển nội bộ để tự cứu lấy mình. Dù vậy, doanh nghiệp này vẫn rơi vào vòng luẩn quẩn khi buộc phải nhập khẩu thiết bị máy móc và vật liệu tinh chế từ chính Trung Quốc để duy trì kế hoạch sản xuất pin. Nỗi khổ của họ càng nhân lên gấp bội khi các kỹ sư nước ngoài liên tục gặp khó khăn trong việc xin thị thực nhập cảnh để sang Ấn Độ hỗ trợ vận hành nhà máy.

Bức tranh toàn cảnh đang chỉ ra một nghịch lý khó có thể chối cãi. Bất chấp những nỗ lực dựng lên hàng rào thuế quan và phi thuế quan để bảo vệ nền công nghiệp trong nước, Ấn Độ vẫn chưa thể tự định đoạt số phận của mình. Cơn khát công nghệ xe điện đang buộc quốc gia này phải âm thầm duy trì sự phụ thuộc vào chính đối thủ mà họ đang cố gắng đẩy lùi.