Dự án sân vận động sức chứa 46.000 chỗ ngồi phục vụ World Cup 2034 bất ngờ 'đắp chiếu' vô thời hạn

Theo Reuters, 2 nguồn thạo tin cho biết kế hoạch xây sân vận động NEOM đã được đưa vào trạng thái tạm dừng, dù phía Ả Rập Xê Út chưa chính thức tuyên bố hủy dự án.

Theo dữ liệu của MEED Projects, nền tảng theo dõi các dự án xây dựng tại Trung Đông, sân vận động NEOM có vốn đầu tư ước tính khoảng 2,5 tỷ USD, tương đương khoảng 65.000 tỷ đồng, với sức chứa dự kiến khoảng 46.000 chỗ từng được xem là một trong những công trình táo bạo nhất trong kế hoạch tổ chức World Cup 2034 của Ả Rập Xê Út.

Sân vận động nằm giữa The Line

Sân vận động NEOM từng gây chú ý đặc biệt bởi vị trí dự kiến bên trong The Line, đô thị tuyến tính bằng thép và kính dài khoảng 160km được quy hoạch trong đại dự án NEOM.

Theo kế hoạch ban đầu, sân vận động không nằm trên mặt đất theo cách truyền thống mà được bố trí ở độ cao trong cấu trúc The Line, trở thành một trong những công trình tương lai nổi bật nhất phục vụ World Cup.

NEOM được Ả Rập Xê Út giới thiệu gần 1 thập niên trước và nhanh chóng trở thành biểu tượng cho Vision 2030, chiến lược của Thái tử Mohammed bin Salman nhằm đa dạng hóa nền kinh tế, phát triển các lĩnh vực như du lịch, thể thao và công nghệ, qua đó giảm sự phụ thuộc vào dầu mỏ.

Tuy nhiên, tham vọng dành cho The Line đã được điều chỉnh đáng kể.

Tháng 4, Yasir Al Rumayyan, Thống đốc Quỹ Đầu tư Công Ả Rập Xê Út, đơn vị sở hữu NEOM, xác nhận The Line không còn là ưu tiên và không nhất thiết phải hoàn thành giai đoạn đầu trước năm 2030 như kế hoạch ban đầu. Ông khi đó khẳng định các dự án chưa bị hủy.

Dù vậy, các nguồn tin của Reuters cho biết riêng sân vận động NEOM hiện đã bị tạm gác không thời hạn.

NEOM và văn phòng truyền thông của Chính phủ Ả Rập Xê Út chưa phản hồi yêu cầu bình luận. Cơ quan phụ trách World Cup 2034 cho biết nhiều cột mốc xây dựng phục vụ giải đấu đang được triển khai, nhưng không trả lời trực tiếp về tình trạng sân vận động NEOM.

Hơn 22 tỷ USD cho hệ thống sân vận động World Cup

Việc tạm gác sân NEOM diễn ra trong lúc Ả Rập Xê Út đang chuẩn bị một chương trình xây dựng quy mô lớn chưa từng có cho World Cup 2034.

Đây sẽ là lần đầu một quốc gia duy nhất đăng cai World Cup theo thể thức mở rộng 48 đội. Ả Rập Xê Út dự kiến xây mới hoặc nâng cấp 15 sân vận động tại 5 thành phố, bên cạnh hàng chục cơ sở tập luyện và hạ tầng phụ trợ.

Theo MEED Projects, tổng giá trị các dự án sân vận động và cơ sở liên quan hiện được ước tính khoảng 22,7 tỷ USD.

Riêng sân NEOM có giá trị dự kiến khoảng 2,5 tỷ USD. Dữ liệu của MEED hiện xếp dự án vào trạng thái “tạm dừng” và không ghi nhận thời điểm hoàn thành.

Các công trình còn lại đang ở nhiều giai đoạn khác nhau, với thời gian hoàn thiện dự kiến kéo dài từ năm 2026 đến 2033.

Quy mô và sự phân tán về địa lý khiến kế hoạch trở nên phức tạp hơn. Một nguồn tin cho biết tiến độ World Cup còn phụ thuộc vào tình trạng của những siêu dự án nơi các sân vận động được quy hoạch, trong đó có The Line và New Murabba ở Riyadh.

Đầu năm nay, Ả Rập Xê Út cũng đã tạm dừng xây dựng The Mukaab, tòa nhà hình khối khổng lồ được xem là trung tâm của dự án New Murabba.

Ả Rập Xê Út điều chỉnh các siêu dự án

Việc NEOM Stadium bị tạm gác diễn ra trong bối cảnh Riyadh đang đánh giá lại hàng loạt dự án có quy mô khổng lồ.

Quỹ PIF những năm gần đây đã rót lượng vốn lớn vào các “siêu dự án”, từ NEOM, The Line đến các khu đô thị, du lịch và giải trí nhằm tạo ra những ngành kinh tế mới ngoài dầu mỏ.

Tuy nhiên, PIF đang dần chuyển trọng tâm khỏi những dự án cực kỳ tốn kém và có thời gian hoàn vốn dài, ưu tiên hơn cho các khoản đầu tư có khả năng tạo dòng tiền và lợi ích kinh tế sớm hơn.

Áp lực tài chính gần đây còn gia tăng khi xung đột với Iran gây gián đoạn hoạt động năng lượng và làm hư hại một số cơ sở hạ tầng quan trọng trong khu vực. Bộ Tài chính Ả Rập Xê Út gần đây dự báo thâm hụt ngân sách năm 2026 sẽ lớn hơn tính toán trước đó, trong khi GDP thực có thể giảm 3,6% do hoạt động dầu mỏ suy yếu.

Xung đột với Iran cũng gây gián đoạn mạnh đối với hoạt động vận chuyển năng lượng và hạ tầng quan trọng trong khu vực, trong khi Ả Rập Xê Út tiếp tục đối mặt các cuộc tấn công từ lực lượng Houthi được Iran hậu thuẫn.

Đối với World Cup 2034, thách thức không chỉ nằm ở vốn đầu tư. Các sân vận động được phân bố tại 5 thành phố, khiến Saudi Arabia đồng thời phải phát triển hệ thống giao thông, lưu trú, đào tạo và dịch vụ phục vụ hàng triệu du khách.

Việc những đại dự án như The Line hay New Murabba bị chậm tiến độ có thể khiến kế hoạch xây dựng một số sân vận động gắn với các khu đô thị này phải thay đổi.