Kỹ sư robot Trung Quốc bị từ chối visa Mỹ, nguy cơ vắng mặt tại CES
Nhiều kỹ sư của các hãng robot Trung Quốc, trong đó có Xpeng và Engine AI, bị từ chối visa Mỹ trước CES; một công ty đã tính rút lui sau khi cả 15 nhân viên kỹ thuật trượt hồ sơ.

Nhiều kỹ sư và nhà nghiên cứu của các hãng robot hình người Trung Quốc, trong đó có Xpeng và Engine AI, bị từ chối thị thực Mỹ, khiến kế hoạch trưng bày phần cứng tiên tiến tại Triển lãm Điện tử Tiêu dùng (CES) ở Las Vegas gặp trở ngại.
Theo Nikkei Asia, hồ sơ xin thị thực kinh doanh và du lịch B-1/B-2 của nhiều nhân viên khoa học và kỹ thuật đã bị loại trong những tuần gần đây, trong khi phần lớn nhân viên tiếp thị vẫn được cấp visa.
Có hãng đã quyết định rút khỏi triển lãm vì “những phức tạp địa chính trị”, sau khi cả 15 nhân viên kỹ thuật của hãng đều không xin được thị thực. Ở một hãng khác, một nửa số nhân viên nộp hồ sơ bị từ chối.
Chris Pereira, nhà sáng lập công ty tư vấn iMpact, chuyên hỗ trợ doanh nghiệp Trung Quốc mở rộng ra nước ngoài, ước tính khoảng 40% khách hàng dự định tham dự CES vào đầu tháng 1 đã bị từ chối visa Mỹ. Phần lớn những người bị ảnh hưởng là giám đốc điều hành và nhân sự kỹ thuật trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo và robot. Xpeng và Engine AI không trả lời yêu cầu bình luận.
Vấn đề không mới nhưng đang gia tăng
Năm ngoái, hàng chục kỹ sư của nhiều hãng robot hình người Trung Quốc cũng bị từ chối thị thực và vắng mặt tại CES 2026, khiến một số hãng phải hủy các buổi trình diễn robot. Các công ty thường để càng nhiều nhân viên nộp hồ sơ càng tốt, nhằm tăng cơ hội được cấp đủ visa.
AgiBot và Unitree, hai hãng robot hình người hàng đầu khác của Trung Quốc, vẫn có tên trong danh sách nhà trưng bày CES. Những người thân cận với hai công ty cho biết cả hai vẫn dự kiến cử nhân sự từ đại lục sang tham dự.
Tháng trước, Tổng thống Mỹ Donald Trump xác định robot, máy móc nhập khẩu và linh kiện của chúng “đe dọa làm suy yếu” an ninh quốc gia. Quyết định này có thể dẫn đến thuế quan và hạn ngạch nếu các cuộc đàm phán với đối tác thương mại không đạt kết quả.
Trước đó, vào tháng 7, Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC) đã ban hành lệnh cấm nhập khẩu, quảng bá và bán robot nước ngoài mới tại Mỹ. Nhiều người coi lệnh cấm này nhắm vào Trung Quốc, quốc gia sản xuất hai phần ba robot hình người toàn cầu trong năm ngoái. Quy định vẫn cho phép nhập các mẫu robot hình người và robot bốn chân đã được FCC cấp phép trước đó.
Chuỗi cung ứng vẫn phụ thuộc Trung Quốc
Robot hình người tích hợp nhiều cảm biến như camera và lidar cùng phần mềm AI để nhận diện và lập bản đồ môi trường xung quanh.

Ông Sheng Zhong, trưởng bộ phận nghiên cứu ngành công nghiệp Trung Quốc của Morgan Stanley, cho rằng công nghệ này có thể làm dấy lên lo ngại về an ninh dữ liệu và giám sát. Ông nhấn mạnh robot dùng AI có đặc tính lưỡng dụng rõ rệt trong an ninh quốc gia.
Năm nay, Đảng Cộng sản Trung Quốc lần đầu đưa robot hình người vào danh sách “ngành công nghiệp chiến lược mới nổi” cần nuôi dưỡng trong kế hoạch kinh tế 5 năm. Ông Sheng Zhong nói: “Ở Trung Quốc, robot hình người và trí tuệ thân thể đã trở thành một ưu tiên quốc gia rõ ràng".
Giới phân tích cho rằng sự thiếu tin cậy giữa Mỹ và Trung Quốc có thể dẫn đến một cuộc đối đầu theo hai cực, gây gián đoạn cho doanh nghiệp ở cả hai nước.
Ông Chris Pereira cho biết Bắc Kinh đã siết kiểm soát việc di chuyển nhân tài AI vì lo ngại rò rỉ công nghệ. Một số nhà nghiên cứu Trung Quốc còn gặp khó khăn khi xin chính quyền địa phương phê duyệt cho việc đi nước ngoài. Ông dự báo trong những năm tới, nhiều doanh nghiệp Trung Quốc sẽ chuyển sang tham dự triển lãm ở châu Âu và Singapore.
Chính quyền Trump đặt mục tiêu nâng tỷ lệ nội địa hóa của robot tiên tiến lắp ráp tại Mỹ lên 65% vào năm 2028 và 75% vào năm 2029.
Tuy vậy, các nhà phát triển robot hình người của Mỹ vẫn dựa vào nhà cung cấp Trung Quốc ở những linh kiện then chốt. Bộ truyền động, “cơ bắp” điều khiển chuyển động, và bộ giảm tốc, đóng vai trò “khớp nối”, là hai nhóm linh kiện bị phụ thuộc Trung Quốc nhiều nhất.
Theo nghiên cứu của công ty môi giới CLSA, Tesla, Figure và Boston Dynamics đều mua các linh kiện này từ đối tác Trung Quốc.
Ông Taylor Ogan, giám đốc điều hành quỹ đầu cơ Snow Bull Capital có trụ sở tại Thâm Quyến, cho rằng việc tách chuỗi cung ứng gần như bất khả thi.
Theo ông, một số hãng robot hình người Mỹ phụ thuộc Trung Quốc đến mức “họ không thực sự là công ty Mỹ”. Ông cho biết các hãng này mua bộ truyền động từ doanh nghiệp ở Hàng Châu và Thâm Quyến, đồng thời mua pin và bộ điều khiển từ công ty Trung Quốc. Ông lý giải: “Không phải vì hàng Trung Quốc rẻ hơn. Trong chuỗi cung ứng robot hình người, đơn giản là không có lựa chọn thay thế.”